200 χρόνια μετά, νέα πνευματική παλιγγενεσία


ΤΗΣ ΔΑΝΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ*

«Το εύδαιμον το ελεύθερον, το δ’ ελεύθερον το εύψυχον», τονίζει ο Περικλής στην ταφή των πρώτων νεκρών του Πελοποννησιακού Πολέμου, θέλοντας να παρηγορήσει τους Αθηναίους αλλά και να τους εμψυχώσει. Συνδέει την ίδια τη ζωή με τους αγώνες που κάνει ο άνθρωπος για προσωπική και συλλογική αξιοπρέπεια και για αντίσταση προς την εξωτερική επιβουλή.

Αν και πολλές εκατοντάδες χρόνια μετά, και αν και ο ελληνισμός διατελούσε υπό καθεστώς δουλείας για 400 χρόνια, ο Έλληνας διατηρώντας τη συλλογική μνήμη καταφεύγει στο αυτονόητο. Μη υπομένοντας άλλο την οθωμανική υποδούλωση και έχοντας ως εφόδιο τη σιωπηλή προεργασία της Φιλικής Εταιρείας, με αποφασιστικότητα το 1821 κηρύσσει την εθνική επανάσταση και καταθέτει τη δική του συνεισφορά στην ένδοξη ελληνική ιστορία.

Το αποτέλεσμα δεν ήταν από την αρχή διασφαλισμένο. Πολλές ήταν οι δυσκολίες του αγώνα, οι κρίσιμες στιγμές από τις οποίες διήλθε, τα εμπόδια, που προκαλούνταν τόσο από τον αιμοδιψή κατακτητή όσο και από το φθοροποιό σαράκι της διχόνοιας. Ο αγώνας κράτησε έξι χρόνια και οι μέρες του βάφτηκαν με το αίμα αμέτρητων αγωνιστών, επιφανών και αφανών. Κολοκοτρώνης, Νικηταράς, Παπαφλέσσας, Ανδρούτσος, Μπουμπουλίνα, δεν ήταν παρά ενσαρκωτές της συλλογικής ψυχής και της άδολης βούλησης του λαού για ελευθερία και δημοκρατία.

Η μικρή Ελλάδα που δημιουργήθηκε από τον αγώνα ήταν η απτή απόδειξη αφενός της επιτυχίας του, αφετέρου του ανολοκλήρωτου πόθου για εθνική ανεξαρτησία και κυριαρχία. Γιατί το μεγαλύτερο μέρος του Ελληνισμού εξακολουθούσε ακόμα να μένει κάτω από τον τουρκικό ζυγό και να επιζητεί την ευκαιρία για τη δική του δικαίωση. Κρήτη, Ήπειρος, Μακεδονία και Δωδεκάνησα εντάχθηκαν αργότερα με νέους αγώνες στον εθνικό κορμό. Η Κύπρος, με τον επικό αγώνα της ΕΟΚΑ του 1955-59, πέτυχε την ελευθερία της και διεκδίκησε το δικαίωμά της για αυτοδιάθεση, έστω κι αν τελικά δεν ενώθηκε με την υπόλοιπη Ελλάδα.   

Έτος 2021, 200 χρόνια μετά. Εποχές δύσκολες για τον ελληνισμό και τον κόσμο ολόκληρο. Παρατεταμένη οικονομική και κοινωνική κρίση, ηθική φαυλότητα, αμφισβήτηση αρχών και αξιών, αποδομητικές και αποσταθεροποιητικές θεωρίες. Πολεμικές συρράξεις παντού, εμφύλιες συγκρούσεις, ογκούμενα κύματα μεταναστών. Σε αυτά προστίθεται η συνεχιζόμενη δοκιμασία από την πανδημία. Παράλληλα, η Κύπρος υποφέρει για 47 χρόνια από τη νέα τουρκική αδηφάγο πολιτική, το Αιγαίο αμύνεται καθημερινά απέναντι στις εναέριες και θαλάσσιες προκλήσεις, η Μακεδονία υφίσταται τις οδυνηρές συνέπειες της ολιγωρίας πολλών δεκαετιών και μίας επονείδιστης Συμφωνίας. Ο ελληνισμός της Κωνσταντινούπολης, της Ίμβρου και της Τενέδου φθίνει καθημερινά και συρρικνώνεται πλέον σε οριακά επίπεδα, ενώ η Βόρειος Ήπειρος δεν δικαιούται να επικαλεστεί τα εθνικά σύμβολα.

Οι στιγμές είναι καθοριστικές. Αδήριτη η ανάγκη για συσπείρωση των Ελλήνων, ομοψυχία και συντονισμένη δράση για ανάσχεση της δύσκολης πορείας. Κανείς δεν έχει πλέον δικαίωμα να εθελοτυφλεί, συμβάλλοντας έτσι στην εμπέδωση των τετελεσμένων. Υποχωρητικότητα και εφησυχασμός πρέπει να πάψουν επιτέλους να κυριαρχούν στην πολιτική μας. Οι παγκόσμιες ισορροπίες κρίνονται από τα γεωπολιτικά συμφέροντα και μεταβάλλονται συνεχώς. Παράλληλα, η νιρβάνα της υλικής και τεχνολογικής ευδαιμονίας πρέπει να τερματιστεί και οι νέοι μας να εφοδιαστούν με κινητήριες δυνάμεις και υγιή πρότυπα. Δεν επιδιώκουμε το κακό κανενός, αλλά διεκδικούμε τα αυτονόητα, μέσα σε μία ευρύτερη κοινωνία που οφείλει να διέπεται από τις αρχές του αλληλοσεβασμού και της ειρηνικής συνύπαρξης. Η παγκοσμιοποίηση ας πάψει να γίνεται οδοστρωτήρας μόνο για τους «μικρούς» και ας γίνει επιτέλους αντιληπτό ότι η προσέγγιση εθνών και κρατών μπορεί να γίνει μόνο μέσα από τον σεβασμό της ιστορίας και της ιδιοπροσωπίας κάθε λαού.

Οι αρχές του νεοελληνικού διαφωτισμού οδήγησαν στο θαύμα του 1821. Σήμερα, που το επετειακό έτος των εορτασμών για την Ελληνική Επανάσταση φθάνει στο τέλος του, οι ίδιες αρχές -με στόχο τη γνώση, την πνευματική ελευθερία και τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας- ας καθοδηγήσουν ξανά τα βήματά μας. Ζητούμενό μας, η εθνική αξιοπρέπεια και η καθολική ανασύνταξη. Διότι ο ελληνισμός «προώρισται να ζήσει και θα ζήσει».

*Φιλόλογος Β.Δ., Σύμβουλος Φιλολογικών Μαθημάτων στο ΥΠΠΑΝ, Μ.Α. στην Κλασική Φιλολογία   

 

 




Comments (0)


This thread has been closed from taking new comments.




Newsletter










309