Παρουσίαση σε δασκάλους Δημοτικής Εκπαίδευσης


«Με μια βαλίτσα στο χέρι…..μια μικρή εισαγωγή στο τραύμα του παιδιού πρόσφυγα»

ΤΗΣ ΔΡΟΣ ΝΑΣΙΑΣ ΤΡΙΓΩΝΑΚΗ*

Η Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας του Υπουργείου Παιδείας, Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας (ΥΠΠΑΝ) ανταποκρίθηκε σε πρόσκληση του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Κύπρου και παρουσίασε σε δασκάλους και δασκάλες δημοτικής εκπαίδευσης το θέμα του ψυχικού, σωματικού και γνωστικού τραύματος των παιδιών προσφύγων που φοιτούν στα σχολεία τους και τους διδάσκουν την ελληνική γλώσσα.

Η παρουσίαση είχε σκοπό να ευαισθητοποιήσει τους διδάσκοντες σε θέματα παιδικού τραύματος και παιδικής ευαλωτότητας στο τραύμα απειλητικών για την ζωή τους γεγονότων όπως πχ ενός πολέμου.

  • Παρουσιάστηκε ο ορισμός του πρόσφυγα σε σχέση με τον μετανάστη.

Ως «πρόσφυγας» (refugee) ορίζεται το άτομο που διαφεύγει από την χώρα του λόγω ένοπλων συρράξεων ή διώξεων.  Για τον πρόσφυγα είναι πολύ επικίνδυνο να επιστρέψει στην πατρίδα του και αναζητά καταφύγιο και ασφάλεια σε κάποια άλλη χώρα. 

Ο «μετανάστης» (migrant) είναι το άτομο που επιλέγει να μετακινηθεί σε άλλη χώρα για να βελτιώσει τη ζωή του κυρίως για επαγγελματικούς ή και οικονομικούς λόγους.  Σε αντίθεση με τον πρόσφυγα, ο μετανάστης μπορεί να επιστρέφει στην πατρίδα του ανεμπόδιστος αφού ήταν επιλογή του να φύγει και δεν αναγκάστηκε να τραπεί σε φυγή λόγω πολέμων ή διώξεων.

  • Παρουσιάστηκε το προφίλ του παιδιού πρόσφυγα, οι διάφορες καταστάσεις του «εγώ» του, ο δρόμος της προσφυγιάς, οι απώλειες που έχει βιώσει.

Το παιδί – πρόσφυγας , όσο πιο μικρό είναι, τόσο λιγότερη συμμετοχή και εμπλοκή έχει στην απόφαση των γονιών του να φύγουν από την πατρίδα τους,  η οικογένειά του  οργανώνει την μετακίνησή της σε μια άλλη χώρα γιατί ελπίζει σε μια καλύτερη ζωή – πόσο όμως συμμετέχουν τα παιδιά στην απόφασή τους αυτή;  Πληθώρα ερευνών τις τελευταίες δεκαετίες εστιάζουν την προσοχή τους στο ψυχικό τραύμα των παιδιών – προσφύγων αφού «το να φύγεις από τη χώρα σου, από το οικείο περιβάλλον σου, το να μην ακούς τη μητρική σου γλώσσα, να μην οσφραίνεσαι τη μυρωδιά των αγαπημένων σου φαγητών, να μη νιώθεις το κρύο ή την ζέστη του αέρα του τόπου σου, να μην βλέπεις τον ίδιο ήλιο που έβλεπες ή να μην έχεις τον ίδιο ουρανό από πάνω σου, είναι σα να έχεις χάσει ένα κομμάτι της ψυχής σου» (Falicov, 2001).

  • Παρουσιάστηκαν οι ανάγκες των οικογενειών και των παιδιών προσφύγων και κατά πόσο αυτές καλύπτονται στην χώρα υποδοχής.

Οι περισσότερες έρευνες στην ψυχολογία, στην κοινωνιολογία και στην κοινωνική ψυχολογία καταλήγουν στο ότι το τραύμα της προσφυγιάς αρχίζει να δημιουργείται στο «εκεί» (χώρα προέλευσης) αλλά εκδηλώνεται στο «εδώ» (χώρα υποδοχής).  Στη χώρα όπου η οικογένεια καλείται να ξεκινήσει μια νέα ζωή, να κάνει μια καινούργια αρχή, τα πράγματα πολύ συχνά δεν είναι όπως τα είχαν σχεδιάσει ή φανταστεί.   Καλούνται να έρθουν σε επαφή με καινούργια άτομα, να μάθουν μια νέα γλώσσα, να εμπιστευτούν άγνωστους ανθρώπους, να μάθουν την ιστορία, τα ήθη και τα έθιμα ενός νέου τόπου που μπορεί και να διαφέρουν από τα δικά τους.  Πρέπει να μάθουν να υπακούουν σε κανόνες και κανονισμούς , νόμους και θεσμούς που τους είναι άγνωστοι. 

  • Παρουσιάστηκαν οι διεργασίες της αποφυγής, της αφομοίωσης και της ένταξης.

Οι οικογένειες προσφύγων που εναρμονίζονται με την κουλτούρα της χώρας υποδοχής, ενώ ταυτόχρονα διατηρούν την εθνική τους ταυτότητα, φαίνεται πως αντιμετωπίζουν λιγότερες δυσκολίες προσαρμογής ή λιγότερες πιθανότητες εμφάνισης ψυχικών διαταραχών.  Μεγαλύτερες δυσκολίες προσαρμογής και μεγαλύτερα ποσοστά ψυχικών διαταραχών φαίνεται πως εμφανίζουν εκείνες οι οικογένειες που α) αφομοιώνονται πλήρως στην νέα κουλτούρα απορρίπτοντας όμως την πολιτιστική τους ταυτότητα, σε μια προσπάθεια πλήρους ενσωμάτωσης στην χώρα υποδοχής, β) απορρίπτουν τα πολιτισμικά στοιχεία της χώρας υποδοχής διαχωρίζοντας τους εαυτούς τους από αυτά και γ) δεν έχουν καμία ψυχολογική / κοινωνική / πολιτισμική σχέση και επαφή ούτε με την χώρα προέλευσης ούτε με τη χώρα υποδοχής (περιθωριοποίηση μελών της οικογένειας).

  • Παρουσιάστηκε η ανάγκη να δώσουμε χρόνο στα παιδιά πρόσφυγες να βρουν νόημα στην νέα τους πραγματικότητα, να προσαρμοστούν στο νέο σχολείο, να οργανώσουν με τέτοιο τρόπο τους εαυτούς τους που να μπορούν να ρυθμίζουν το συναίσθημα για να ανταπεξέλθουν στις νέες προκλήσεις.

Η πρόωρη προσπάθεια για αφομοίωση καθώς και το να περιθωριοποιούν τον εαυτό τους δεν είναι χρήσιμες στρατηγικές συναισθηματικής και ψυχολογικής προσαρμογής με αρνητικές συνέπειες τόσο στην ψυχική υγεία όσο και στην ομαλή προσαρμογή των παιδιών.  Φυσικά, εδώ δεν θα πρέπει να παραλείψουμε τον παράγοντα του «προσωρινού» - οι περισσότεροι πρόσφυγες ζουν με την ελπίδα ότι θα επιστρέψουν στην πατρίδα τους και αυτή η αναμονή τους εμποδίζει να εναρμονιστούν ή να αποδεχτούν την νέα τους πραγματικότητα.  Όσο περνάει ο καιρός, η δυσπιστία, ο  θυμός, το άγχος, η  μελαγχολία, η  καχυποψία, θα οδηγήσουν σε ένα πένθος που θα σχετίζεται με συμβολικές, απτές και αμφίσημες απώλειες.  Ένα πένθος για την απώλεια της πατρίδας, του οικείου τρόπου ζωής, της ασφάλειας, της ελευθερίας, της ταυτότητας, του στόχου και του ονείρου.

Ευχαριστώ όλους τους εκπαιδευτικούς για τη συμμετοχή τους στην διαδικτυακή αυτή παρουσίαση καθώς και για τα θετικά τους σχόλια στο τέλος αυτής.

*Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας

 




Comments (0)


This thread has been closed from taking new comments.




Newsletter










714