- ΠΟΕΔ
- 09 Ιουλ 2026 - 13:15
Η πρόληψη δεν είναι κόστος, αλλά πολιτική επιλογή
ΤΟΥ ΜΑΡΙΟΥ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ*
Η πρόσφατη απόφαση του Υπουργείου Οικονομικών να απορρίψει το αίτημα για περαιτέρω στελέχωση της Υπηρεσίας Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας (ΥΕΨ) προκαλεί έντονη δυσαρέσκεια και γεννά σοβαρά ερωτήματα για τις πραγματικές προτεραιότητες της κυβέρνησης. Την ώρα που η σχολική βία και παραβατικότητα καταγράφουν αυξητικές τάσεις και οι ανάγκες ψυχοκοινωνικής στήριξης των παιδιών γίνονται ολοένα και πιο σύνθετες, η απόφαση να μην ενισχυθεί μια από τις πλέον κρίσιμες υποστηρικτικές υπηρεσίες της εκπαίδευσης δεν μπορεί να θεωρηθεί μια απλή δημοσιονομική επιλογή, αλλά πρωτίστως μια πολιτική επιλογή.
Κι όμως, την ώρα που οι ανάγκες αυξάνονται, η πολιτεία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις υπηρεσίες στήριξης ως δευτερεύουσα προτεραιότητα. Το γεγονός ότι στην Κύπρο αντιστοιχεί περίπου ένας εκπαιδευτικός ψυχολόγος σε 1.850 μαθητές, όταν σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες η αναλογία προσεγγίζει τον έναν ανά 500 μαθητές, δεν είναι απλώς μια στατιστική διαφορά. Είναι η έμπρακτη έκφραση μιας διαφορετικής αντίληψης για τον ρόλο της δημόσιας εκπαίδευσης που δεν επενδύει στην πρόληψη, στην έγκαιρη παρέμβαση και στη διεπιστημονική στήριξη των παιδιών.
Αυτό που προβληματίζει ακόμη περισσότερο είναι ότι δεν πρόκειται για ζήτημα έλλειψης πόρων, αλλά για ζήτημα πολιτικών επιλογών. Όταν υπάρχουν διαθέσιμα κονδύλια για άλλες εκπαιδευτικές προτεραιότητες όπως είναι η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, αλλά όχι για την ουσιαστική ενίσχυση της Υπηρεσίας Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας, των ειδικών εκπαιδευτικών, των λογοθεραπευτών ή για τη μείωση του αριθμού των μαθητών ανά τάξη, τότε το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές. Η πρόληψη δεν αποτελεί προτεραιότητα για την πολιτεία.
Η δημόσια εκπαίδευση δεν μπορεί να λειτουργεί αποτελεσματικά, όταν καλείται να αντιμετωπίσει σύνθετα κοινωνικά προβλήματα χωρίς τα αναγκαία εργαλεία. Κανένας εκπαιδευτικός δεν μπορεί να υποκαταστήσει μόνος του τις υπηρεσίες που οφείλει να παρέχει ένα σύγχρονο κράτος. Η ποιότητα μιας εκπαιδευτικής πολιτικής δεν αποδεικνύεται από τις εξαγγελίες της, αλλά από το αν τα παιδιά, οι εκπαιδευτικοί και οι οικογένειες νιώθουν ότι το κράτος βρίσκεται πραγματικά δίπλα τους. Και όσο η ψυχική υγεία των παιδιών, η πρόληψη και η στήριξη των σχολείων παραμένουν χαμηλά στις κυβερνητικές προτεραιότητες, τόσο θα διαιωνίζονται τα προβλήματα που σήμερα βιώνει η δημόσια εκπαίδευση.
Την ίδια στιγμή, οι εκπαιδευτικοί καλούνται καθημερινά να ανταποκριθούν σε ρόλους που υπερβαίνουν κατά πολύ την παιδαγωγική τους αποστολή. Γίνονται παιδαγωγοί, ψυχολόγοι, κοινωνικοί λειτουργοί, διαμεσολαβητές και διαχειριστές κρίσεων, χωρίς να διαθέτουν πάντοτε την απαραίτητη επιστημονική και θεσμική υποστήριξη. Πολύ συχνά η ευθύνη μετατοπίζεται προς το σχολείο και τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς, όταν τα προβλήματα διογκώνονται αντί να αναζητούνται οι βαθύτερες αιτίες.
Κάθε φορά που η πολιτεία επιλέγει να μην επενδύσει στην πρόληψη, στους εκπαιδευτικούς ψυχολόγους και στις υπηρεσίες στήριξης, επιλέγει συνειδητά να αφήσει τα σχολεία μόνα απέναντι σε προβλήματα που η ίδια όφειλε να αντιμετωπίσει. Η αδράνεια, λοιπόν, δεν είναι ουδετερότητα, αλλά πολιτική επιλογή. Το κόστος αυτής της επιλογής το πληρώνουν καθημερινά τα παιδιά, οι εκπαιδευτικοί και η ίδια η δημόσια εκπαίδευση.
Μάριος Στυλιανού
Πρόεδρος Προοδευτικής Κίνησης Δασκάλων και Νηπιαγωγών
