- ΠΟΕΔ
- 11 Ιουλ 2026 - 17:35
Για το ΥΠΟΙΚ τα πάντα ταμειακή πολιτική. Η κοινωνική πολιτική μπορεί να περιμένει
ΤΟΥ ΣΤΕΛΙΟΥ ΟΔΥΣΣΕΩΣ*
Κάθε φορά που ένα νέο περιστατικό ακραίας σχολικής βίας βλέπει το φως της δημοσιότητας, η Πολιτεία σπεύδει να επιδείξει «κοινωνική ευαισθησία», μοιράζοντας υποσχέσεις για ριζική αντιμετώπιση του προβλήματος στην ρίζα του. Όταν όμως σβήσουν τα φώτα της δημοσιότητας, οι μεγαλόστομες διακηρύξεις για την προστασία της ψυχικής υγείας των μαθητών προσκρούουν ανώμαλα στον τοίχο της δημοσιονομικής λιτότητας. Για το Υπουργείο Οικονομικών (ΥΠΟΙΚ), η κοινωνική ανάγκη μεταφράζεται αποκλειστικά σε λογιστικά υπόλοιπα.
Η υπόσχεση του ΥΠΑΝ και το «πάγωμα» του ΥΠΟΙΚ
Το Υπουργείο Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας (ΥΠΑΝ), αναγνωρίζοντας το μέγεθος του προβλήματος, προχώρησε σε έναν απαραίτητο σχεδιασμό για την ουσιαστική ενίσχυση της Υπηρεσίας Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας (ΥΕΨ). Το πλάνο του ΥΠΑΝ προέβλεπε την πρόσληψη 60 νέων εκπαιδευτικών ψυχολόγων σε βάθος τριετίας (20 ανά έτος), με στόχο να αυξηθεί το προσωπικό κατά 115% και να φτάσει τους 112 επαγγελματίες, από τους ελάχιστους που στελεχώνουν σήμερα το δημόσιο σχολείο. Το συνολικό ετήσιο κόστος αυτού του σχεδίου υπολογίστηκε στα 3 εκατομμύρια ευρώ, ένα ποσό μάλλον αμελητέο αν αναλογιστεί κανείς το μέγεθος της προσφερόμενης κοινωνικής θωράκισης.
Ωστόσο, το ΥΠΟΙΚ επέλεξε να βάλει στον «πάγο» το σχετικό αίτημα για τον προϋπολογισμό του 2027, με βασικό επιχείρημα του τη σημαντική αύξηση που παρουσιάζει ήδη ο προϋπολογισμός του ΥΠΑΝ εξαιτίας της σταδιακής εφαρμογής του νέου σχεδίου αξιολόγησης των εκπαιδευτικών. Αντιπροτείνοντας τη μετάθεση του θέματος για τον προϋπολογισμό του 2028, το ΥΠΟΙΚ απάντησε ουσιαστικά με ένα ψυχρό «περιμένετε». Παράλληλα, με διευκρινιστική του ανακοίνωση, επιχειρεί να μετριάσει τις εντυπώσεις, προτάσσοντας ότι από το 2022 έως το 2026 ο αριθμός των εκπαιδευτικών ψυχολόγων αυξήθηκε κατά 69% (φτάνοντας τους 71) και ότι η συνολική εγκεκριμένη απασχόληση στην εκπαίδευση αυξήθηκε κατά 18%.
Η κραυγάζουσα πραγματικότητα και η αντίδραση ΟΕΛΜΕΚ - Γονέων
Η τακτική των ποσοστιαίων συγκρίσεων, όμως, αδυνατεί να αποκρύψει τη ζοφερή πραγματικότητα των απόλυτων αριθμών. Σήμερα, η αναλογία στην Κύπρο είναι ένας εκπαιδευτικός ψυχολόγος για κάθε 1.850 (ή 1.859) μαθητές. Η απόσταση από τα διεθνή πρότυπα, όπου η αναλογία κινείται στο 1 προς 500, είναι χαοτική. Την ίδια στιγμή, οι αριθμοί των παραπομπών στην ΥΕΨ χτυπούν κόκκινο, ξεπερνώντας τις 43.000 μέσα σε πέντε σχολικά έτη, με τη χρονιά 2023-2024 να καταγράφει 10.598 παραπομπές (εκ των οποίων οι 1.176 αφορούσαν περιστατικά βίας).
Η αντίδραση της εκπαιδευτικής κοινότητας υπήρξε άμεση και οργισμένη. Με κοινή ανακοίνωσή τους, η ΟΕΛΜΕΚ και η Παγκύπρια Συνομοσπονδία Γονέων Μέσης Εκπαίδευσης χαρακτήρισαν την απόφαση του ΥΠΟΙΚ ως «απαράδεκτη». Εξέφρασαν την έντονη απογοήτευση και ανησυχία τους για το γεγονός ότι η Πολιτεία επιλέγει να περικόπτει δαπάνες από την ψυχική υγεία των παιδιών, τονίζοντας ότι η υφιστάμενη στελέχωση προκαλεί σοβαρές καθυστερήσεις στην υποστήριξη. Για τις οργανώσεις, η στελέχωση της ΥΕΨ αποτελεί επένδυση με άμεσο κοινωνικό αντίκτυπο και όχι μια αναλώσιμη δαπάνη.
Η ΠΟΕΔ και το Ενιαίο Διεκδικητικό Πλαίσιο
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η ΠΟΕΔ, η οποία μέσω του Ενιαίου Διεκδικητικού Πλαισίου για την Πρόληψη της Σχολικής Βίας και Παραβατικότητας (Ιανουάριος 2026) αναδεικνύει την ενίσχυση της ΥΕΨ ως κομβικό πυλώνα για τη λειτουργία των σχολείων. Η ΠΟΕΔ υπογραμμίζει την ανάγκη για:
- Αύξηση του σχετικού κονδυλίου και του αριθμού των εκπαιδευτικών ψυχολόγων.
- Συστηματική ενίσχυση υποστηρικτικών δομών, ζητώντας παράλληλα την αύξηση κλινικών ψυχολόγων και παιδοψυχιάτρων, καθώς και την τοποθέτηση αυτών επί μονίμου βάσης σε κάθε Ειδικό Σχολείο.
- Προγράμματα Κοινωνικής και Συναισθηματικής Μάθησης, πρώιμης παρέμβασης στην προσχολική ηλικία και στοχευμένης υποστήριξης μαθητών «υψηλού ρίσκου».
Η ΠΟΕΔ ξεκαθαρίζει ότι η σχολική βία είναι ένα κατεξοχήν κοινωνικό φαινόμενο που απαιτεί πολυεπίπεδους μηχανισμούς και γενναία αναβάθμιση των υποστηρικτικών δομών του ΥΠΑΝ.
Καταληκτικά, όταν η διαχείριση της σχολικής καθημερινότητας, των κρίσεων και της ψυχικής υγείας των παιδιών μας αντιμετωπίζεται με καθαρά λογιστικούς όρους, το σύστημα νοσεί. Η άρνηση του ΥΠΟΙΚ να επενδύσει 3 εκατομμύρια ευρώ για την προστασία των σχολείων αποδεικνύει ότι η πρόληψη παραμένει χαμηλά στις πολιτικές προτεραιότητες. Όμως, τα προβλήματα συμπεριφοράς, οι συναισθηματικές δυσκολίες και η βία δεν μπορούν να μπουν σε «αναστολή» ούτε να περιμένουν τον επόμενο προϋπολογισμό. Αν η Πολιτεία συνεχίσει να λογαριάζει την ψυχική υγεία ως κόστος, το τίμημα που θα κληθεί να πληρώσει ολόκληρη η κοινωνία στο μέλλον θα είναι ασύγκριτα μεγαλύτερο.
*Γενικός Γραμματέας ΠΑΔΕΔ - Πρωτοπορία
