Το Γεωπάρκο Τροόδους και η Παιδαγωγική του αξία: Νέα περιβαλλοντικά προγράμματα του ΥΠΠ

ΤΗΣ ΔΡΟΣ ΑΡΑΒΕΛΛΑΣ ΖΑΧΑΡΙΟΥ*

Η απάντηση στο ερώτημα σε σχέση με το πώς μπορεί να επιτευχθεί ο μετασχηματισμός μιας κοινωνίας σε αειφόρο, σε θεωρητικό τουλάχιστον επίπεδο, έχει δοθεί και εστιάζεται στην ανάγκη για τη διαμόρφωση μιας νέας γενιάς πολιτών, οι οποίοι πέρα από τη γνώση του φυσικού κόσμου, θα είναι σε θέση να εξετάζουν τις συνέπειες της εξέλιξης του ανθρώπινου πολιτισμού στο περιβάλλον, να αναλύουν τις βαθύτερες τους πεποιθήσεις σε σχέση με τις επιλογές τους, αλλά και τις καταστάσεις που συμβάλλουν στην περιβαλλοντική αλλαγή. Στην ουσία, το ζητούμενο σε κάθε περίπτωση είναι η διαμόρφωση πολιτών με περιβαλλοντική παιδεία. Παιδεία η οποία πέρα από το λειτουργικό περιβαλλοντικό γραμματισμό, επικεντρώνεται στην ανάπτυξη του πολιτιστικού και κοινωνικού περιβαλλοντικού γραμματισμού, ως βασικές συνιστώσες για την αλλαγή του τρόπου σκέψης των ατόμων στη βάση της ισόρροπης και αρμονικής συνύπαρξής τους με το σύνολο των ζώντων οργανισμών και του περιβαλλοντικού συστήματος ευρύτερα.

Η καλλιέργεια του νου και της ψυχής, η ανάπτυξη του ενδιαφέροντος, του σεβασμού, της ενσυναίσθησης, της συγκίνησης, της αγάπης για την ομορφιά αυτού του κόσμου του θαυμαστού και μέγα, δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσα από γνωσιοκεντρικού τύπου επιδιώξεις, μέσα από σταθμισμένα ακαδημαϊκά δοκίμια, μέσα από την αποτύπωση της πραγματικότητας στις αράδες και στις εικόνες ενός βιβλίου. Απαιτεί εκ προοιμίου, την αξιοποίηση των ‘σελίδων του πιο ζωντανού, ποικίλου και διαδραστικού βιβλίου που είναι η φύση, ο χώρος, ο τόπος’, στη βάση της εφαρμογής εναλλακτικών διδακτικών προσεγγίσεων και στρατηγικών μάθησης, οι οποίες μπορούν να βοηθήσουν τα άτομα συλλογικά και ατομικά να αντιληφθούν τη σημασία του περιβάλλοντος, όχι ως αντικείμενο βιοπορισμού, αλλά ως εγγενούς αξίας, η οποία έχει οντολογική διάσταση και είναι άμεσα συνδεδεμένη με την ύπαρξη μας, αλλά και τη διαμόρφωση της ταυτότητας ενός τόπου, του τόπου μας.

Με γνώμονα τις πιο πάνω διαπιστώσεις και λαμβάνοντας υπόψη ότι η προώθηση οργανωμένων και συστηματικών δράσεων, για την ανάπτυξη της περιβαλλοντικής κουλτούρας στην κοινωνία των πολιτών και ειδικότερα στη νέα γενιά η οποία αποτελεί την ελπίδα και την προοπτική κάθε τόπου, στηρίζεται στην προώθηση ολοκληρωμένων σχεδιασμών, το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού, θέτοντας στο επίκεντρο των πολιτικών του την Εκπαίδευση για το Περιβάλλον και την Αειφόρο Ανάπτυξη, προγραμματίζει με τη νέα σχολική χρονιά την περαιτέρω ανάδειξη των ζητημάτων του περιβάλλοντος και της Αειφόρου Ανάπτυξης, μέσω της αξιοποίησης των δυνατοτήτων και των ειδοποιών χαρακτηριστικών του τόπου μας, της ιδιαιτερότητας των περιβαλλοντικών του πεδίων, αλλά και της δυναμικής που η άγραφη τοπική γνώση, μέσω των τοπικών πληθυσμών, έχει στην αποτύπωση της διαχρονικής σχέσης του ανθρώπου με τη γη, με το φυσικό του περιβάλλον, τις ‘ρίζες’ του, ως βασικών συνιστωσών για την προστασία και τη διατήρηση του περιβάλλοντος και της διασφάλισης της αειφορίας των τοπικών κοινωνιών.

Η συμπερίληψη του Τροόδους στο παγκόσμιο Δίκτυο Γεωπάρκων της UNESCO, πέρα από την παγκόσμια αναγνώριση της γεωλογικής, πολιτιστικής και οικολογικής του σημασίας, αναδεικνύει σε εθνικό επίπεδο τη σημασία και την έμφαση που είναι σημαντικό να του αποδοθεί από παιδαγωγικής και εκπαιδευτικής άποψης, ως σημαντικού πεδίου βιωματικής μάθησης και ολιστικής εξέτασης των ζητημάτων του περιβάλλοντος και της αειφόρου ανάπτυξης.

Δεδομένης της έντονης δραστηριοποίησης του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, ως του αρμόδιου φορέα του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού στα σχετικά θέματα, μέσω των περιβαλλοντικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων, αλλά και των άλλων και ποικίλων δράσεων που αναπτύσσονται στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πεδουλά και συνεκτιμώντας τη σημασία της ανάδειξης του Γεωπάρκου του Τροόδους ως «ζωντανού» και ανοικτού μουσείου διαδραστικής μάθησης για το περιβάλλον και την αειφόρο ανάπτυξη, προγραμματίζει την επέκταση των περιβαλλοντικών του εκπαιδευτικών προγραμμάτων με τη συμπερίληψη μιας νέας σειράς εκπαιδευτικών προγραμμάτων, που θα προσφερθούν κατά τη νέα σχολική και ακαδημαϊκή χρονιά από το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πεδουλά.

Τέτοια προγράμματα αποτελούν η γεωλογία του Τροόδους, η σχέση της με την βιοποικιλότητα της περιοχής, ο ρόλος της στην επιβίωση των τοπικών κοινωνιών, η αναβίωση της κοινωνικής και οικονομικής ζωής των κοινοτήτων της περιοχής την περίοδο λειτουργίας του μεταλλείου του Αμιάντου, τα έργα και τα μέτρα αποκατάστασης στην περιοχή μετά το κλείσιμο του Αμιάντου, αλλά και της σημασίας ανάδειξή του ως παράγοντα προώθησης της αναζωογόνησης των τοπικών κοινοτήτων στη βάση των αρχών της αειφόρου ανάπτυξης.

Τα συγκεκριμένα προγράμματα προβλέπεται να προσφερθούν διαβαθμισμένα, όχι μόνο για τους μαθητές όλων των εκπαιδευτικών βαθμίδων, αλλά και σε φοιτητές, σε οικογένειες και άλλες ομάδες ειδικού ενδιαφέροντος. Πρόκειται να σχεδιασθούν από την Μονάδα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου με τη συνεργασία του συνόλου των εμπλεκομένων φορέων (Αναπτυξιακή Εταιρεία Τροόδους, Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης, Τμήμα Δασών, Τμήμα Περιβάλλοντος), τους τοπικούς φορείς και τοπικούς πληθυσμούς, θα εφαρμόζονται στα ειδικά πεδία και χώρους αναφοράς τους και θα διδάσκονται από την Παιδαγωγική Ομάδα του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πεδουλά, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο.

Αφορμή, αποτέλεσε η πρόθεση του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού να αξιοποιήσει εκπαιδευτικά τις οργανωμένες κτηριακές υποδομές που έχουν δημιουργηθεί για την ανάδειξη του Γεωπάρκου Τροόδους, όπως το Κέντρο Επισκεπτών του Γεωπάρκου το οποίο βρίσκεται στο παλιό μεταλλείο του Αμιάντου και στεγάζεται στο πρώην Δημοτικό του Σχολείου του Μεταλλείου και η τράπεζα σπερμάτων που διατηρεί το Τμήμα Δασών στους χώρους των Γραφείων που χρησιμοποιούσε, κατά τη λειτουργία της, η Εταιρεία εκμετάλλευσης του Αμιάντου.

Για το σκοπό αυτό ο Υπουργός Παιδείας και Πολιτισμού κ. Κώστας Καδής επισκέφθηκε στις 18 Ιουλίου 2016 τους συγκεκριμένους χώρους, ξεναγήθηκε από τη Διευθύντρια της Αναπτυξιακής Εταιρείας Τροόδους και από Λειτουργούς του Τμήματος Δασών και συζήτησαν θέματα σχεδιασμού και προσφοράς των σχετικών προγραμμάτων.

Επιδίωξη του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, μέσω της Μονάδας Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, είναι να αξιοποιήσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το σύνολο των υποδομών της περιοχής, παρέχοντας εναλλακτικές και ποικίλου τύπου μαθησιακές εμπειρίες μη-τυπικής περιβαλλοντικής εκπαίδευσης στο σύνολο του πληθυσμού, βασισμένες στη διερευνητική μάθηση, στη διάδραση στο πεδίο, στην ψυχαγωγική και δημιουργική απασχόληση, στη μάθηση μέσα από την ανακάλυψη.

Αρωγοί σε αυτή την προσπάθεια και κρίσιμη μάζα αποτελούν οι ίδιοι οι κάτοικοι των οικισμών και των κοινοτήτων που περιβάλλουν το Τρόοδος, οι οποίοι αποτελούν τους καλύτερους πρεσβευτές της προστασίας και διατήρησης της φυσικής και πολιτιστικής μας κληρονομιάς αλλά και παράδειγμα αρμονικής συνύπαρξης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

*Συντονίστρια Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου

---

---

This thread has been closed from taking new comments.

---