Το Νέο Σχέδιο Αξιολόγησης Εκπαιδευτικών, οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΧΑΤΖΗΛΟΪΖΟΥ*

Η αλλαγή του συστήματος αξιολόγησης των εκπαιδευτικών και του εκπαιδευτικού έργου αποτελεί μια από τις πιο πολυσυζητημένες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών. Το ΝΣΑ αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά το δημόσιο σχολείο, αφού εισαγάγει αρκετές νέες ρυθμίσεις για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, την επιμόρφωσή τους, καθώς και την αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου.

Μετά τη δημοσιοποίηση της ολοκληρωμένης πρότασης του ΥΠΑΝ τον Φεβρουάριο του 2025, ο δημόσιος διάλογος έχει ενταθεί. Καθώς προχωρά ο χρόνος, γίνεται όλο και πιο εμφανής η απόσταση ανάμεσα στις δύο πλευρές. Αφενός η Κυβέρνηση, μέσω του ΥΠΑΝ, επιχειρεί να προβάλει το σχέδιο ως «πανάκεια» για τα προβλήματα του εκπαιδευτικού συστήματος, υιοθετώντας μια ωραιοποιημένη οπτική. Αφετέρου, οι εκπαιδευτικές οργανώσεις αναδεικνύουν σημαντικές διαφωνίες και εντοπίζουν πολλαπλά προβληματικά σημεία στο ΝΣΑ.

Το πρόσφατο συνέδριο «Cyprus Education Summit 2025» στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, αποτέλεσε ιδανικό πεδίο για ουσιαστική συζήτηση και ανταλλαγή απόψεων γύρω από το ΝΣΑ. Στο συνέδριο παρουσίασε το ΝΣΑ η ΥΠΑΝ, ενώ ευκαιρία να τοποθετηθούν είχαν οι εκπαιδευτικές οργανώσεις (ΠΟΕΔ, ΟΕΛΜΕΚ, ΟΛΤΕΚ), οι οργανωμένοι γονείς Μέσης εκπαίδευσης και ο Κλάδος Επιθεωρητών Μέσης Εκπαίδευσης. Κεντρικός ομιλητής ήταν ο Δρ Χαράλαμπος Χαραλάμπους, Αναπληρωτής Καθηγητής του τμήματος Επιστημών Αγωγής του Πανεπιστήμιο Κύπρου.

Το ΥΠΑΝ παρουσίασε το γνώριμο αφήγημα: το υφιστάμενο σύστημα αξιολόγησης πρέπει να αλλάξει, καθώς θεωρείται απαρχαιωμένο και η αναμόρφωσή του αποτελεί προαπαιτούμενο στο Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Υποστηρίζεται ότι το ΝΣΑ έχει σαφή φιλοσοφία, είναι προϊόν διαλόγου και ότι τυχόν ασάφειες θεωρούνται εποικοδομητικές, με την υπόσχεση πως θα ρυθμιστούν από την επιτροπή παρακολούθησης μέσα στα πέντε χρόνια που θα ακολουθήσουν την ψήφισή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων.

Παρότι οι θέσεις των Εκπαιδευτικών Οργανώσεων είναι σε γενικές γραμμές γνωστές, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν οι παρεμβάσεις των υπόλοιπων εισηγητών και οργανωμένων φορέων, οι οποίες ανέδειξαν κρίσιμες πτυχές του ΝΣΑ που δεν έχουν συζητηθεί επαρκώς.

Εισήγηση Δρ. Χαραλάμπους:

Ο κεντρικός εισηγητής του συνεδρίου, Δρ. Χαράλαμπος Χαραλάμπους, υπογράμμισε την ανάγκη σαφούς διαχωρισμού ανάμεσα στη διαμορφωτική και την αριθμητική αξιολόγηση. Προειδοποίησε ότι, εάν αυτός ο διαχωρισμός δεν κατοχυρωθεί θεσμικά ή αν δεν διατεθεί επαρκής χρόνος στους αξιολογητές, ελλοχεύει ο κίνδυνος η διαμορφωτική αξιολόγηση να υποβαθμιστεί ή ακόμη και να εκφυλιστεί, προς όφελος της αριθμητικής. Το επιχείρημα αυτό συνδέεται άμεσα με τις θέσεις των εκπαιδευτικών οργανώσεων, οι οποίες ζητούν ο ρόλος του Διευθυντή να περιοριστεί αποκλειστικά στη διαμορφωτική αξιολόγηση.

Παράλληλα, ο Δρ Χαραλάμπους επισήμανε ότι πέραν της γενικής παιδαγωγικής, μια αξιόπιστη αξιολόγηση δεν μπορεί να αγνοεί την ειδική διδακτική κάθε γνωστικού αντικειμένου. Ωστόσο, με την υφιστάμενη πρόταση του ΥΠΑΝ, οι Διευθυντές καλούνται να αξιολογούν αριθμητικά όλους τους εκπαιδευτικούς, ανεξαρτήτως ειδικότητας. Έτσι, για παράδειγμα, ένας Διευθυντής Δημοτικού Σχολείου θα πρέπει να αξιολογεί τον ειδικό εκπαιδευτικό, τον λογοθεραπευτή ή τον εκπαιδευτικό που διδάσκει αποκλειστικά ένα συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο, ακόμη και αν δεν είναι απόλυτα εξοικειωμένος ο ίδιος με το αντίστοιχο αντικείμενο.

Τέλος, ανέδειξε μια κρίσιμη πτυχή: ενώ αναγνωρίζεται ότι οι εκπαιδευτικοί έχουν κομβικό ρόλο στα μαθησιακά αποτελέσματα, η αξιολόγησή τους έχει στην πραγματικότητα περιορισμένη επίδραση σε αυτά.

Τοποθέτηση Επιθεωρητών Μέσης Εκπαίδευσης

Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε και ο Κλάδος Επιθεωρητών Μέσης Εκπαίδευσης, οι οποίοι προειδοποίησαν για τον κίνδυνο ουσιαστικής υποβάθμισης της διαμορφωτικής αξιολόγησης.

Οι ίδιοι οι αξιολογητές που θα κληθούν να εφαρμόσουν το ΝΣΑ δήλωσαν πως, με τον προβλεπόμενο όγκο νέων αρμοδιοτήτων, είναι διοικητικά αδύνατο να ανταποκριθούν ουσιαστικά. Αυτό σημαίνει πως, λόγω υπερφόρτωσης, η διαμορφωτική διάσταση της αξιολόγησης, κινδυνεύει να παραμεριστεί έναντι των αριθμητικών υποχρεώσεων.

Η επισήμανση αυτή αποκτά ιδιαίτερο βάρος, καθώς προέρχεται από τους αξιολογητές που θα κληθούν να σηκώσουν το βάρος της εφαρμογής — αναδεικνύοντας για δεύτερη φορά τον ίδιο πυρήνα προβληματισμού που είχε θέσει ο Δρ Χαραλάμπους.

Τοποθέτηση Οργανωμένων Γονέων Μέσης Εκπαίδευσης

Οι Γονείς Μέσης τόνισαν πως το ΝΣΑ αποτελεί πρωτίστως ζήτημα εργασιακής φύσης και ότι η αποδοχή του από τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχή εφαρμογή του. Πρόκειται για άποψη που τεκμηριώνεται και από τη διεθνή βιβλιογραφία. Πώς μπορεί να λειτουργήσει οποιοδήποτε σύστημα όταν υπάρχουν έντονες αντιδράσεις, τόσο από τους αξιολογούμενους όσο και από τους αξιολογητές τους;

Καθώς περνά ο χρόνος, το αφήγημα του ΥΠΑΝ για το ΝΣΑ θα συνεχίζει να αποδυναμώνεται για τρεις βασικούς λόγους:

- Είναι βασισμένο σε επιλεκτική βιβλιογραφία,

- Δεν έχει επαφή με τη σχολική πραγματικότητα και

- Αφήνει σημαντικά κενά και ασάφειες για το μέλλον.

Η υιοθέτηση των θέσεων της ΠΟΕΔ θα επιλύσει σημαντικό αριθμό προβληματικών σημείων του ΝΣΑ. Ο κοινός στόχος παραμένει η δημιουργία ενός σύγχρονου, αξιοκρατικού και λειτουργικού σχεδίου αξιολόγησης — ενός συστήματος που θα εφαρμοστεί δίκαια, χωρίς εκβιασμούς και μονομέρειες.

*Μέλος ΕΔΣ ΠΟΕΔ, Οργανωτικός Γραμματέας Α.Κί.ΔΑ.

---

---

This thread has been closed from taking new comments.

---