Αξιολόγηση χωρίς εμπιστοσύνη δεν βελτιώνει το σχολείο

ΠΟΕΔ
13 Δεκ 2025 - 09:00

Αξιολόγηση χωρίς εμπιστοσύνη δεν βελτιώνει το σχολείο

ΤΗΣ ΛΟΥIΖΑΣ ΣΟΛΟΥ ΠΙΤΤΑΚΑΡΑ*

Η συζήτηση για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών δεν είναι καινούργια. Αυτό που είναι καινούργιο είναι η προσπάθεια να παρουσιαστεί η αντίδρασή μας ως φόβος απέναντι στη λογοδοσία. Ως εκπαιδευτικός, δεν φοβάμαι την αξιολόγηση. Φοβάμαι μια διαδικασία που συγχέει τη στήριξη με την τιμωρία και τον παιδαγωγικό διάλογο με τον έλεγχο.

Εδώ και αρκετά χρόνια συζητούνται νέοι κανονισμοί αξιολόγησης του εκπαιδευτικού και του εκπαιδευτικού έργου. Όλοι αναγνωρίζουν ότι το υφιστάμενο σύστημα έκανε τον κύκλο του και πρέπει να εκσυγχρονιστεί, ώστε να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του σύγχρονου σχολείου αλλά και του σχολείου του μέλλοντος. Πολλά σχέδια προτάθηκαν και στο παρελθόν, ατέλειωτες συζητήσεις έγιναν επί του θέματος, και η κατάληξη ήταν να ναυαγήσουν. Αυτό από μόνο του δείχνει τη δυσκολία αλλά και την πολυπλοκότητα του εγχειρήματος.

Η αξιολόγηση αποτελεί στον σχολικό οργανισμό ένα χρήσιμο εργαλείο, με διπλή χρησιμότητα:

• Διαμορφωτική αξιολόγηση: να δείξει τι δεν πάει καλά ώστε να διορθωθεί.

• Τελική αξιολόγηση: να αποτιμήσει την αποτελεσματικότητα κάθε δράσης ή κάθε εργαζόμενου.

Αντιλαμβάνεται κανείς εύκολα ότι αυτές τις δύο λειτουργίες δεν μπορεί να τις επιτελεί το ίδιο άτομο. Άλλες δράσεις, άλλη σχέση και άλλη αλληλεπίδραση υπάρχει μεταξύ δύο ανθρώπων όταν ο ένας βοηθά τον άλλο να βελτιωθεί, και άλλη όταν ο ένας καλείται να κρίνει την επαγγελματική επάρκεια του άλλου. Η σύγκριση με την τάξη του Δημοτικού, του Γυμνασίου ή ακόμη και του Πανεπιστημίου, όπου ο εκπαιδευτικός ασκεί και τους δύο ρόλους, είναι τουλάχιστον ατυχής — για να μην πω αστεία.

Η κυρία Υπουργός προσπαθεί να πείσει την κοινή γνώμη ότι οι εκπαιδευτικοί αντιτίθενται στον νέο κανονισμό αξιολόγησης επειδή δεν θέλουν να αξιολογούνται.

Πόσο προκλητικό είναι αυτό για κάθε εργαζόμενο που αξιολογείται καθημερινά και, αν κριθεί ανεπαρκής, κινδυνεύει να χάσει τη δουλειά του! Όμως λέγεται όλη η αλήθεια; Οι εκπαιδευτικοί δεν αξιολογούνται; Ή μήπως είναι από τις επαγγελματικές ομάδες που αξιολογούνται διαρκώς; Από τα παιδιά, από τους γονείς, από τους συναδέλφους, από τους διευθυντές/ντριες. Και κάποιες φορές από επιθεωρητές/τριες. Οι οποίοι θα έπρεπε να συμβουλεύουν αλλά δεν έχουν τον χρόνο, θα έπρεπε να ξεχωρίζουν τους καλύτερους αλλά συχνά έχουν οδηγίες να βάζουν σε όλους τον ίδιο βαθμό. Αυτά γιατί δεν λέγονται στον κόσμο;

«Ο διευθυντής», λέει η κυρία Υπουργός, «γνωρίζει καλύτερα τους εκπαιδευτικούς και μπορεί να τους αξιολογήσει αποτελεσματικότερα».

Δεν διαφωνούμε. Και ήδη το κάνει, τόσο μέσω της έκθεσής του όσο και μέσα από τη συνεχή αλληλεπίδρασή του με τον/την εκπαιδευτικό του σχολείου. Αφού, λοιπόν, τους γνωρίζει καλύτερα, ας του δοθεί ο ρόλος να τους βοηθήσει να βελτιωθούν. Ας του δοθεί ο χρόνος να σχεδιάσει δράσεις επαγγελματικής ανάπτυξης. Ας του επιτραπεί να καλλιεργήσει σχέσεις εμπιστοσύνης, ώστε να μπορεί να επιδράσει ουσιαστικά. Ας λειτουργήσει ως μέντορας, ως παιδαγωγικός ηγέτης σε έναν οργανισμό όπου όλοι μαθαίνουν και εξελίσσονται.

Αυτά, κυρία Υπουργέ, εσείς μας τα μάθατε!

Ως προϊσταμένη του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, είχατε κάποτε ηγηθεί της επιμόρφωσής μας. Εμπνεύσατε τις προσπάθειές μας, στηρίξατε τα σχέδια δράσης μας, μας βοηθήσατε να γίνουμε πιο αποτελεσματικοί και να χτίσουμε σχέσεις. Και τώρα χτίζετε τείχη. Επιμένετε να μετατρέψετε τον ηγέτη της διαμορφωτικής αξιολόγησης της σχολικής μονάδας σε τιμωρητικό αξιολογητή. Επιμένετε να διαρρήξετε το παιδαγωγικό κλίμα του σχολείου, να σταθείτε απέναντί μας, ενώ μας συνηθίσατε να είστε δίπλα μας.

Απευθύνομαι και στους γονείς.

Έχετε δίκιο να θέλετε το καλύτερο για τα παιδιά σας — και τους καλύτερους δασκάλους και δασκάλες. Να το διεκδικείτε σθεναρά! Βεβαιωθείτε, όμως, ποιες διαδικασίες κάνουν τους εκπαιδευτικούς πραγματικά πιο αποτελεσματικούς. Αν πιστεύετε ότι περισσότερη τελική αξιολόγηση θα φέρει καλύτερα αποτελέσματα, είναι σαν να δίνετε διπλή δόση αντιβιοτικού και να περιμένετε το παιδί σας να γίνει καλά γρηγορότερα. Δεν χρειάζεται να σας πω τι θα συμβεί.

Κλείνοντας, απευθύνω έκκληση στους βουλευτές και τις βουλεύτριες.

Έχετε δίκιο να λέτε ότι η δουλειά σας είναι να ψηφίζετε νομοθετήματα ύστερα από συζήτηση. Η δουλειά σας, όμως, είναι και να ακούτε τους πολίτες — ιδιαίτερα όταν αυτοί επηρεάζονται άμεσα από τις αποφάσεις σας. Δεν αντιδρούμε ως κακομαθημένα παιδιά. Γνωρίζουμε όσο λίγοι τις πραγματικότητες μέσα στα σχολεία. Ακούστε μας! Ψηλαφίστε τις ανησυχίες μας. Δεν είμαστε μια ομάδα βολεμένων. Βοηθήστε μας να διαφυλάξουμε το κοινωνικό αγαθό που λέγεται δημόσια εκπαίδευση, ώστε να το απολαμβάνουν όλοι!

*Εκπαιδευτικός Δημοτικής Εκπαίδευσης