- ΟΕΛΜΕΚ
- 01 Ιουλ 2026 - 15:53
Αν είναι επείγον, πάτησε το 0. Ένα παιδί δεν μπορεί να περιμένει
ΤΗΣ ΔΡΟΣ ΣΟΥΛΑΣ ΙΩΑΝΝΟΥ* ΚΑΙ ΤΗΣ ΡΑΝΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ**
Συγκλονιστική η κατάθεση της νηπιαγωγού του μικρού Στυλιανού: «Χτυπούσε τα παιδιά και τους δασκάλους και έλεγε: “Έτσι με δέρνει ο παπάς μου.”»
Εξίσου συγκλονιστική η πληροφορία ότι ο πατέρας, ένας αστυνομικός, οπλοφορούσε και σήμερα κατηγορείται για τη γυναικοκτονία της μητέρας των τεσσάρων παιδιών του.
Με αφορμή την αναζήτηση πληροφοριών για την έκδοση τουριστικής βίζας από την Πρεσβεία των Ηνωμένων Πολιτειών, ένα τηλεφώνημα ήταν αρκετό για να διαπιστωθεί πώς λειτουργεί το σύστημα στην πράξη. Το ηχογραφημένο μήνυμα ήταν απλό: αν πρόκειται για άμεσο κίνδυνο ή σοβαρή υπόθεση κακοποίησης, πατήστε το 0 για άμεση εξυπηρέτηση.
Και αναρωτηθήκαμε: γιατί δυσκολευόμαστε να κάνουμε το αυτονόητο; Να δώσουμε πραγματική προτεραιότητα σε περιστατικά που φωνάζουν ότι ένα παιδί ή ένας άνθρωπος κινδυνεύει.
Δεν λέμε ότι ένα τηλεφώνημα λύνει το πρόβλημα. Λέμε όμως ότι η ίδια η νηπιαγωγός, ακούγοντας αυτά τα λόγια από ένα παιδί, θα έπρεπε να μπορεί με μία κλήση να ενεργοποιεί μια πραγματικά άμεση διαδικασία αξιολόγησης και παρέμβασης.
Αξίζει όμως να είμαστε ειλικρινείς και για κάτι ακόμη. Πρωτόκολλα, οδηγοί διαχείρισης και κατευθυντήριες οδηγίες υπάρχουν. Το πρόβλημα, όμως, συχνά δεν βρίσκεται στην έλλειψη διαδικασιών, αλλά στην ταχύτητα με την οποία αυτές ενεργοποιούνται και ολοκληρώνονται. Όταν ένας εκπαιδευτικός, ένας επαγγελματίας υγείας ή οποιοσδήποτε αρμόδιος λειτουργός εντοπίσει σοβαρές ενδείξεις κακοποίησης ή βίας, κάθε μέρα καθυστέρησης μπορεί να σημαίνει ότι ένα παιδί ή ένας ενήλικας συνεχίζει να ζει σε συνθήκες κινδύνου.
Οφείλουμε, όμως, να αναγνωρίσουμε και κάτι ακόμη. Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων, οι άνθρωποι που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή δεν αδιαφορούν. Ο ή η αστυνομικός που δέχεται μια καταγγελία, ο ή η νηπιαγωγός που ακούει ένα παιδί να αποκαλύπτει ότι κακοποιείται, ο ή η δάσκαλος/-α που παρατηρεί ανησυχητικές αλλαγές στη συμπεριφορά, ο ή η ψυχολόγος, ο ή η ψυχίατρος, ο ή η κοινωνικός/-ή λειτουργός και τόσοι άλλοι επαγγελματίες θέλουν πραγματικά να βοηθήσουν. Το πρόβλημα αρχίζει όταν αυτή η διάθεση για άμεση παρέμβαση συναντά χρονοβόρες διαδικασίες, διαδοχικές εγκρίσεις και πολύπλοκα στάδια αξιολόγησης. Και όσο η γραφειοκρατία καθυστερεί την ουσιαστική προστασία, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να χαθεί πολύτιμος χρόνος. Γι’ αυτό η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι μόνο να υπάρχουν πρωτόκολλα, αλλά να δίνουν στους ανθρώπους της πρώτης γραμμής τη δυνατότητα να ενεργοποιούν γρήγορα και αποτελεσματικά τους μηχανισμούς προστασίας όταν οι ενδείξεις το απαιτούν.
Χρειαζόμαστε, λοιπόν, όχι απλώς περισσότερα πρωτόκολλα, αλλά μηχανισμούς άμεσης ανταπόκρισης. Διαδικασίες που να επιτρέπουν την ταχεία αξιολόγηση των περιστατικών, τη στενή συνεργασία σχολείων, κοινωνικών υπηρεσιών, επαγγελματιών ψυχικής υγείας, αστυνομίας και όλων των εμπλεκόμενων φορέων, ώστε η προστασία του θύματος να προηγείται κάθε γραφειοκρατικής καθυστέρησης. Οι εκπαιδευτικοί βρίσκονται καθημερινά δίπλα στα παιδιά και συχνά είναι οι πρώτοι που αντιλαμβάνονται ότι κάτι δεν πάει καλά. Δεν πρέπει να αισθάνονται μόνοι ούτε να περιμένουν εβδομάδες ή μήνες μέχρι να κινηθούν οι διαδικασίες. Αντίστοιχα, κάθε επαγγελματίας που έρχεται σε επαφή με πιθανά θύματα βίας πρέπει να έχει τη δυνατότητα να ενεργοποιεί άμεσα έναν αποτελεσματικό μηχανισμό προστασίας.
Θύτες θα υπάρχουν πάντα, είτε πολλοί είτε λίγοι. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να τους καταδικάζουμε μετά την τραγωδία. Είναι να έχουμε διαδικασίες που αντιδρούν όταν εμφανίζονται τα πρώτα, ξεκάθαρα σημάδια κινδύνου.
Οι τίτλοι των ειδήσεων και ο τρόπος παρουσίασης μιας υπόθεσης έχουν τη σημασία τους. Όμως, στο παρόν στάδιο, η ουσία βρίσκεται αλλού: ας εξετάσουμε με ειλικρίνεια κάθε βήμα της αλυσίδας προστασίας και ας διορθώσουμε ό,τι μπορεί να γίνει πιο άμεσο. Γιατί πολλές τραγωδίες δεν προκύπτουν από την έλλειψη ενδείξεων, αλλά από την καθυστέρηση της αντίδρασης. Η αποτελεσματικότητα ενός συστήματος προστασίας δεν κρίνεται από το πόσο καλά είναι γραμμένες οι οδηγίες του, αλλά από το πόσο γρήγορα και συντονισμένα λειτουργεί όταν ένας άνθρωπος εκπέμπει σήμα κινδύνου.
Υστερόγραφο: Το άρθρο αυτό προέκυψε μέσα από τις κοινές ανησυχίες και τις συζητήσεις των αρθρογράφων σχετικά με την αποτελεσματικότητα του συστήματος προστασίας απέναντι σε περιστατικά κακοποίησης και βίας. Στόχος του δεν είναι η απόδοση ευθυνών σε πρόσωπα ή υπηρεσίες, αλλά η ανάδειξη της ανάγκης για ακόμη ταχύτερους και αποτελεσματικότερους μηχανισμούς έγκαιρης παρέμβασης, τόσο στα σχολεία όσο και σε κάθε άλλη δομή που καλείται να προστατεύσει παιδιά και ενήλικες όταν εκπέμπουν σήμα κινδύνου.
*Αγωγή Υγείας και της Ράνιας Γεωργίου
**Εκπαιδευτικός Δημοτικής
