- ΠΟΕΔ
- 29 Ιουν 2026 - 17:37
Δεν μπορεί άλλο η παιδεία να κρατιέται από το φιλότιμο των εκπαιδευτικών
ΤΟΥ ΣΤΕΛΙΟΥ ΟΔΥΣΣΕΩΣ*
Οι πρόσφατες παρεμβάσεις της Προέδρου της ΠΟΕΔ, κας Μύριας Βασιλείου, αποτελούν μια καθαρή προειδοποίηση προς την Επίσημη Πλευρά ότι η Δημοτική Εκπαίδευση δεν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί με μπαλώματα, καθυστερήσεις, εκκρεμότητες και την υπερπροσπάθεια των εκπαιδευτικών.
Η σχολική χρονιά μπορεί να κύλησε σχετικά ομαλά. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι τα προβλήματα λύθηκαν. Σημαίνει, κυρίως, ότι οι εκπαιδευτικοί για ακόμη μια φορά κράτησαν τα σχολεία όρθια. Με προσωπικό κόστος, με επιπλέον κόπο, με ευθύνη απέναντι στα παιδιά και με το γνωστό φιλότιμο που πολλές φορές λειτουργεί ως το αόρατο στήριγμα του δημόσιου σχολείου.
Αλλά το φιλότιμο δεν μπορεί να είναι εκπαιδευτική πολιτική. Δεν μπορεί να αντικαθιστά τον σχεδιασμό. Δεν μπορεί να καλύπτει μόνιμα τα κενά του συστήματος. Και σίγουρα δεν μπορεί κάθε Σεπτέμβρη η παιδεία να ξεκινά με την αγωνία αν θα υπάρχουν εκπαιδευτικοί, αίθουσες, αντικαταστάτες, διοικητικός χρόνος, ασφάλεια και ανθρώπινες συνθήκες διδασκαλίας.
Πρώτος άξονας: Η χρονιά σώθηκε από τους εκπαιδευτικούς
Το πρώτο και βασικό μήνυμα της Προέδρου της ΠΟΕΔ είναι ότι η ομαλή λειτουργία της χρονιάς δεν πρέπει να παρερμηνευθεί. Δεν σημαίνει ότι το σύστημα λειτούργησε ιδανικά. Σημαίνει ότι οι εκπαιδευτικοί απορρόφησαν τους κραδασμούς. Οι δάσκαλοι, οι νηπιαγωγοί, οι ειδικοί εκπαιδευτικοί, οι διευθυντικές ομάδες και όσοι βρίσκονται καθημερινά μέσα στις σχολικές μονάδες κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν ελλείψεις, πίεση, γραφειοκρατία, αυξημένες ανάγκες, περιστατικά βίας, διοικητικά βάρη και συνεχείς απαιτήσεις. Η πολιτεία οφείλει να αναγνωρίσει αυτή την πραγματικότητα όχι με γενικόλογα ευχαριστήρια, αλλά με ουσιαστικές αποφάσεις. Γιατί όταν ένα σύστημα λειτουργεί κυρίως χάρη στην υπέρβαση των ανθρώπων του, τότε δεν είναι ανθεκτικό. Είναι εξαντλημένο.
Δεύτερος άξονας: Το έλλειμμα έγκαιρου σχεδιασμού
Η Πρόεδρος της ΠΟΕΔ θέτει με σαφήνεια το ζήτημα της έλλειψης έγκαιρου σχεδιασμού. Όταν οι αναγκαίες προαγωγές για τη στελέχωση με επιθεωρητές και ανώτερους εκπαιδευτικούς μετατίθενται για το 2027, η βιαστική εφαρμογή της διαμορφωτικής αξιολόγησης τον προσεχή Σεπτέμβριο καθίσταται στην παρούσα φάση μετέωρη και ανεφάρμοστη. Δεν γίνεται να ζητείται από τα σχολεία να εφαρμόσουν νέα συστήματα χωρίς να έχουν δημιουργηθεί οι αναγκαίες προϋποθέσεις. Η μεταρρύθμιση δεν είναι μόνο ανακοίνωση. Είναι οργάνωση, διάλογος, προετοιμασία, επιμόρφωση και υποστήριξη. Όταν η εφαρμογή προηγείται του σχεδιασμού, τότε η μεταρρύθμιση κινδυνεύει να μετατραπεί σε ακόμη ένα βάρος στις πλάτες των εκπαιδευτικών.
Τρίτος άξονας: Το σύστημα διορισμών και το προαναγγελθέν αδιέξοδο
Ιδιαίτερα σοβαρό είναι το μήνυμα της ΠΟΕΔ για το σύστημα διορισμών. Η Πρόεδρος δεν παρουσιάζει το ζήτημα ως ξαφνική κρίση. Αντίθετα, υπογραμμίζει ότι πρόκειται για προαναγγελθέν αδιέξοδο. Το ΥΠΑΝ γνώριζε. Η ΠΟΕΔ προειδοποιούσε. Οι στρεβλώσεις ήταν ορατές. Ο κίνουνος υποστελέχωσης δεν εμφανίστηκε από τη μια μέρα στην άλλη. Και τώρα, ενώ ο χρόνος πιέζει, το Υπουργείο καλείται να δώσει λύσεις σε ένα πρόβλημα που έπρεπε να είχε αντιμετωπιστεί έγκαιρα και συνολικά. Η εκπαίδευση δεν μπορεί να μπαίνει κάθε χρόνο σε καθεστώς ανασφάλειας. Δεν μπορεί οι σχολικές μονάδες να αναμένουν αν θα στελεχωθούν επαρκώς. Δεν μπορεί η εργασιακή ανασφάλεια να αναγκάζει τους νέους επιστήμονες να γυρίζουν την πλάτη στο εκπαιδευτικό επάγγελμα. Και δεν μπορεί οι αποφάσεις να θυματοποιούν ανθρώπους που κράτησαν και κρατούν το δημόσιο σχολείο όρθιο.
Τέταρτος άξονας: Η καθημερινότητα των σχολείων πιέζει ασφυκτικά
Πέρα από τα μεγάλα θεσμικά ζητήματα, υπάρχει και η καθημερινότητα. Και αυτή είναι συχνά αμείλικτη. Οι ελλείψεις σε εκπαιδευτικό προσωπικό, η δυσκολία εξεύρεσης αντικαταστατών, η εργασιακή ανασφάλεια, τα περιστατικά βίας και παραβατικότητας, οι αυξημένες ανάγκες των παιδιών και οι απαιτήσεις της σχολικής μονάδας δημιουργούν ένα περιβάλλον έντονης πίεσης. Τα σχολεία δεν είναι απλοί διοικητικοί μηχανισμοί. Είναι ζωντανοί οργανισμοί. Κάθε κενό εκπαιδευτικού, κάθε καθυστέρηση σε αντικατάσταση, κάθε ανεπαρκής στήριξη, κάθε περιστατικό που δεν αντιμετωπίζεται σωστά, έχει άμεσο αντίκτυπο στα παιδιά. Γι’ αυτό και η συζήτηση δεν μπορεί να μένει μόνο στους αριθμούς. Πίσω από κάθε οργανική θέση, κάθε αντικατάσταση, κάθε αίθουσα και κάθε πολιτική απόφαση υπάρχουν μαθητές, οικογένειες και εκπαιδευτικοί.
Πέμπτος άξονας: Κτηριακά, ασφάλεια, κλιματιστικά και Ειδική Εκπαίδευση
Η παρέμβαση της Προέδρου της ΠΟΕΔ αγγίζει και ζητήματα που αφορούν την ίδια την αξιοπρέπεια της σχολικής ζωής. Τα σχολικά κτήρια, οι λυόμενες αίθουσες, η ανάγκη για κλιματιστικά, η επέκταση της Προδημοτικής Εκπαίδευσης και η Ειδική Εκπαίδευση δεν είναι δευτερεύοντα θέματα. Δεν μπορεί η πολιτεία να μιλά για ποιοτική εκπαίδευση όταν παιδιά και εκπαιδευτικοί καλούνται να λειτουργήσουν σε ακατάλληλες ή ανεπαρκείς υποδομές. Δεν μπορεί οι λυόμενες αίθουσες να μετατρέπονται από προσωρινή λύση σε μόνιμη απάντηση. Δεν μπορεί η εγκατάσταση κλιματιστικών να αντιμετωπίζεται ως πολυτέλεια σε μια χώρα όπου οι θερμοκρασίες καθιστούν πολλές φορές τη διδασκαλία εξαιρετικά δύσκολη. Ακόμη πιο ευαίσθητο είναι το ζήτημα της Ειδικής Εκπαίδευσης. Εκεί όπου οι ανάγκες είναι μεγαλύτερες, η πολιτεία οφείλει να δείχνει περισσότερη αποφασιστικότητα. Η επικαιροποίηση της νομοθεσίας, οι εύλογες προσαρμογές και η ουσιαστική στήριξη των παιδιών δεν μπορούν να περιμένουν επ’ αόριστον.
Η μπάλα βρίσκεται στο γήπεδο του ΥΠΑΝ
Το συνολικό μήνυμα της Προέδρου της ΠΟΕΔ είναι σαφές: ο χρόνος τελειώνει και η ευθύνη βρίσκεται πλέον στο ΥΠΑΝ. Πριν από το πρώτο κουδούνι της νέας σχολικής χρονιάς, δεν αρκούν οι διαπιστώσεις. Χρειάζονται αποφάσεις. Το Υπουργείο οφείλει να προσέλθει σε ουσιαστικό κοινωνικό διάλογο, να καταθέσει εφαρμόσιμες προτάσεις, να αντιμετωπίσει το ζήτημα των διορισμών, να στηρίξει πραγματικά τα σχολεία, να ενισχύσει τις διευθυντικές ομάδες, να διασφαλίσει προσωπικό, υποδομές και ασφάλεια. Η παιδεία δεν μπορεί να λειτουργεί με την κυπριακή λογική του «βλέποντας και κάμνοντας». Ούτε μπορεί κάθε κρίση να αντιμετωπίζεται στο παρά πέντε. Το δημόσιο σχολείο έχει αντέξει πολλά. Οι εκπαιδευτικοί έχουν βάλει πλάτη πολλές φορές. Όμως η αντοχή δεν πρέπει να συγχέεται με την ανοχή. Και το φιλότιμο δεν πρέπει να γίνεται άλλοθι για την καθυστέρηση της πολιτείας.
Γιατί, τελικά, δεν μπορεί άλλο η παιδεία να κρατιέται από το φιλότιμο των εκπαιδευτικών. Χρειάζεται πολιτική ευθύνη, έγκαιρος σχεδιασμός και αποφάσεις που να υπηρετούν πραγματικά τα παιδιά, τους εκπαιδευτικούς και το δημόσιο σχολείο.
*Γενικός Γραμματέας ΠΑΔΕΔ - Πρωτοπορία
