Δημιουργία ενδιάμεσων διακοπών μαθημάτων στη δημόσια εκπαίδευση

ΤΟΥ ΔΡΟΣ ΛΑΜΠΡΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΥ*

Η Προοδευτική Κίνηση Δασκάλων και Νηπιαγωγών στις 11 Σεπτεμβρίου 2024 κατέθεσε ολοκληρωμένη πρόταση στο Εκτελεστικό Διοικητικό Συμβούλιο της ΠΟΕΔ, η οποία αφορούσε στην αναδόμηση της οργάνωσης του σχολικού έτους και στη δημιουργία ενδιάμεσων διακοπών μαθημάτων (ΕΔΜ, mid-term breaks). Η πρόταση τεκμηριώνεται με βάση το ευρωπαϊκό και το κυπριακό εκπαιδευτικό συγκείμενο, πορίσματα της εκπαιδευτικής έρευνας, αλλά και τις ανάγκες της σύγχρονης κοινωνίας. Νοείται, πως η πρόταση της Προοδευτικής δεν επηρεάζει τον συνολικό αριθμό εργάσιμων ημερών της σχολικής χρονιάς.

Εν συνεχεία, το συγκεκριμένο θέμα εντάχθηκε στα ψηφίσματα της ΠΟΕΔ (τομέας εκπαιδευτικών θεμάτων) και υιοθετήθηκε πλειοψηφικά στο πλαίσιο των εργασιών του Τακτικού Παγκύπριου Συμβουλίου Γενικών Αντιπροσώπων ΠΟΕΔ, στις 20 Μαΐου 2025. Το σχετικό ψήφισμα τιτλοφορείται «Δημιουργία Ενδιάμεσων Διακοπών Μαθημάτων ή/και αναδιάρθρωση των σχολικών αργιών» και μέσω αυτού υποστηρίζεται η έναρξη διαλόγου με το ΥΠΑΝ για δημιουργία ΕΔΜ.

Στόχος του παρόντος άρθρου είναι η ανάδειξη του συγκεκριμένου ζητήματος και η συνοπτική παρουσίαση της πρότασης της Προοδευτικής.

Ευρωπαϊκό εκπαιδευτικό συγκείμενο

Σύμφωνα με έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (European Commission / EACEA / Eurydice, 2023), 32-34 από τα 39 εκπαιδευτικά συστήματα διαθέτουν ΕΔΜ. Μόνο σε πέντε εκπαιδευτικά συστήματα δεν εφαρμόζονται ΕΔΜ (Ελλάδα, Κύπρος, Αλβανία, Βοσνία και Β. Μακεδονία), ενώ σε δύο χώρες (Ισπανία και Ιταλία) δεν εφαρμόζονται ΕΔΜ σε όλες τις περιοχές. Η ύπαρξη δύο ενδιάμεσων διακοπών μαθημάτων (μία το φθινόπωρο και μία το τέλος του χειμώνα), αποτελεί την επικρατούσα πρακτική που ακολουθείται (26 από τα 32-34 εκπαιδευτικά συστήματα), ενώ η συνήθης διάρκειά τους είναι μία εβδομάδα. Η Κύπρος, συνεπώς, βρίσκεται εκτός του κυρίαρχου ευρωπαϊκού μοντέλου.

Κυπριακό εκπαιδευτικό συγκείμενο (Ιδιωτικά Δημοτικά Σχολεία)

Για την ετοιμασία της πρότασης μελετήθηκαν οι ιστοσελίδες 32 εγκεκριμένων ιδιωτικών δημοτικών σχολείων και εντοπίστηκαν στοιχεία (δηλ. οργάνωση σχολικού έτους) για τα 24 από αυτά. Συγκεκριμένα, 22 από τα 24 ιδιωτικά σχολεία εφαρμόζουν ΕΔΜ. Η επικρατούσα πρακτική (16 από τα 22 σχολεία) είναι η ύπαρξη δύο διακοπών διάρκειας 3–5 ημερών η καθεμιά και η σύνδεσή τους με την 28η Οκτωβρίου και την Καθαρά Δευτέρα. Το γεγονός αυτό υποδηλώνει ότι, ακόμη και εντός του ίδιου κοινωνικού και κλιματολογικού πλαισίου, εφαρμόζεται ήδη ένα πιο ισορροπημένο μοντέλο οργάνωσης του σχολικού έτους.

Ευημερία μαθητών/ριών και εκπαιδευτικών

Η βιβλιογραφία αναδεικνύει ότι η οργάνωση του σχολικού έτους συνδέεται άμεσα με την ευημερία των μαθητών/ριών και των εκπαιδευτικών. Σε επίπεδο μαθητών/ριών, καταγράφονται περίοδοι αυξημένης κόπωσης και ευαλωτότητας (ιδίως τους μήνες Νοέμβριο, Φεβρουάριο και Μάρτιο), οι οποίες αποδίδονται σε εποχικούς παράγοντες και στο φαινόμενο της «συσσωρευμένης κόπωσης», με αρνητικές επιπτώσεις στη συγκέντρωση και τη μαθησιακή ετοιμότητα. Η αποκατάσταση της γνωστικής εγρήγορσης φαίνεται να απαιτεί ορισμένες ημέρες ουσιαστικής αποφόρτισης.

Παράλληλα, η διεθνής βιβλιογραφία τεκμηριώνει ότι οι εκπαιδευτικοί βιώνουν υψηλά επίπεδα επαγγελματικού άγχους και αυξημένο κίνδυνο εξουθένωσης, παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά τόσο την προσωπική τους υγεία όσο και την ποιότητα της διδασκαλίας. Η διαδικασία της «ανάκαμψης» (recovery), ιδίως μέσω ψυχολογικής αποσύνδεσης και χαλάρωσης, αναγνωρίζεται ως κρίσιμος μηχανισμός διατήρησης της επαγγελματικής ευημερίας, ενώ σύντομες περίοδοι διακοπών (4–5 ημερών) φαίνεται να συμβάλλουν ουσιαστικά στην αποκατάσταση της σωματικής ενέργειας και των ψυχικών πόρων. Συνεπώς, η ενσωμάτωση σύντομων ΕΔΜ μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά για τη συνολική ευημερία της σχολικής κοινότητας, ενισχύοντας τόσο τη μαθησιακή ετοιμότητα των παιδιών όσο και την επαγγελματική ανθεκτικότητα των εκπαιδευτικών.

Αναμφίβολα, υπάρχουν επιπρόσθετες σχετικές διαστάσεις (π.χ. οφέλη για την οικογένεια: ποιοτικός οικογενειακός χρόνος, ενδυνάμωση σχέσεων), οι οποίες δεν παρουσιάζονται στο πλαίσιο του παρόντος άρθρου. Τα συνολικά οφέλη – εκπαιδευτικά, κοινωνικά και οικονομικά – που σχετίζονται με τη δημιουργία ΕΔΜ θα πρέπει να τεθούν και παρουσιαστούν στο πλαίσιο του διαλόγου με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.

Η πρόταση της Προοδευτικής Κίνησης Δασκάλων και Νηπιαγωγών

Λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω, η Προοδευτική Κίνηση Δασκάλων και Νηπιαγωγών προχώρησε στην ετοιμασία συγκεκριμένης πρότασης για αναδόμηση της οργάνωσης του σχολικού έτους. Συγκεκριμένα, προτείνεται η δημιουργία δύο ΕΔΜ: (1) τρεις επιπρόσθετες μέρες διακοπής μαθημάτων, οι οποίες ακολουθούν την 28η Οκτωβρίου (χωρίς να υπολογίζονται οι μέρες του ΣΚ που πιθανόν να μεσολαβούν), (2) δύο επιπρόσθετες μέρες διακοπής μαθημάτων, οι οποίες προηγούνται της Καθαράς Δευτέρας (προηγούμενη Πέμπτη και Παρασκευή). Με αυτό τον τρόπο δημιουργούνται δύο ΕΔΜ σύντομης διάρκειας (5-6 ημερών).

Παράλληλα, προτείνεται η κατάργηση όσων αργιών δεν εμπίπτουν στις δημόσιες αργίες (δηλ. 30η Ιανουαρίου, 11η Ιουνίου, της Αναλήψεως, ονομαστική γιορτή Αρχιεπισκόπου, γιορτή του Αγίου της κοινότητας/ενορίας) και ο ενδοσχολικός τους εορτασμός. Η ενσωμάτωση των πιο πάνω εορτών στο σχολικό πρόγραμμα, με παιδαγωγικό και μορφωτικό περιεχόμενο, ενδεχομένως να αναδεικνύει ουσιαστικότερα το νόημα και τη σημασία τους. Κατά συνέπεια, η πρόταση της Προοδευτικής δεν επηρεάζει τον συνολικό αριθμό εργάσιμων ημερών της σχολικής χρονιάς. Αναγνωρίζουμε ασφαλώς, πως υπάρχουν εναλλακτικά σενάρια δημιουργίας ΕΔΜ, τα οποία μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο διαλόγου.

Εν κατακλείδι, η ΠΟΕΔ καλείται να μετατρέψει τη συλλογική απόφαση σε ουσιαστική διεκδίκηση, με σαφή στρατηγική και συνέπεια. Το ζήτημα της οργάνωσης του σχολικού έτους δεν είναι τεχνοκρατική λεπτομέρεια˙ αφορά άμεσα την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης, την ευημερία της σχολικής κοινότητας και τις σύγχρονες κοινωνικές ανάγκες. Βασικό ζητούμενο η ενεργή προώθηση του θέματος στο τραπέζι του διαλόγου με το ΥΠΑΝ και άλλους εμπλεκόμενους φορείς. Πιστεύουμε ακράδαντα, πως η δημιουργία ΕΔΜ στη δημόσια εκπαίδευση θα έπρεπε να είναι κοινή διεκδίκηση της Πολιτείας, των εκπαιδευτικών οργανώσεων, των οργανωμένων γονιών, αλλά και της ευρύτερης κοινωνίας.

*Εκπαιδευτικός Δημοτικής Εκπαίδευσης | Β. Γενικός Οργανωτικός ΠΟΕΔ | Μέλος Κεντρικής Γραμματείας Προοδευτικής Κίνησης Δασκάλων και Νηπιαγωγών

---

---

This thread has been closed from taking new comments.

---