Γονείς χωρίς χρόνο

ΠΟΕΔ
19 Φεβ 2026 - 13:04

Γονείς χωρίς χρόνο

ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΛΕΚΚΟΥ*

Η φράση «δεν προλαβαίνω» είναι από τις πιο συνηθισμένες πια κι ακούγεται σχεδόν σε κάθε σπίτι. Οι ρυθμοί ζωής είναι γρήγοροι. Οι υποχρεώσεις πολλές. Οι λογαριασμοί δεν περιμένουν. Η εργασία συχνά δεν τελειώνει όταν κλείνει το γραφείο αλλά συνεχίζεται στο κινητό, στο laptop, στο μυαλό. Η ισορροπία εργασίας και οικογένειας είναι πράγματι μια πραγματική πρόκληση. Η βιβλιογραφία μιλά για «σύγκρουση εργασίας–οικογένειας», όταν οι απαιτήσεις της δουλειάς δυσκολεύουν την παρουσία μας στο σπίτι (Greenhaus & Beutell, 1985). Έρευνες δείχνουν ότι αυτή η σύγκρουση συνδέεται με άγχος, εξουθένωση και μειωμένη ικανοποίηση από την ποιότητα της ζωής μας (Allen et al., 2000). Δεν είναι λοιπόν υπερβολή ούτε κάποιο έλλειμα μικρής ομάδας ανθρώπων. Είναι μια κοινωνική πραγματικότητα.

Τι είναι όμως τόσο δυνατό στην εργασία (αντικειμενικά ή υποκειμενικά) που την κάνει προτιμητέα σε σχέση με την γονεϊκότητα;

Η εργασία προσφέρει κάτι που η γονεϊκότητα δεν προσφέρει πάντα: επιτυχία, αναγνώριση, επιβεβαίωση, σαφή αποτελέσματα. Η ανατροφή ενός παιδιού, αντίθετα, είναι αργή, αβέβαιη, συχνά χαοτική. Δεν έχει μπόνους. Δεν έχει χειροκρότημα. Έχει υπομονή, επανάληψη, συναισθηματική διαθεσιμότητα. Και τα αποτελέσματα αυτής της υπερεπένδυσης που απαιτεί το να είσαι γονιός δεν είναι άμεσα ορατά ή είναι δυσανάλογα των προσπαθειών. Και κάπου εκεί, ο γονιός μπορεί (χωρίς να το καταλάβει, χωρίς να είναι κακός γονιός), να επενδύσει περισσότερο εκεί όπου νιώθει «ικανός» και «σημαντικός». Δεν είναι θέμα αγάπης. Είναι θέμα εγωισμού με την ήπια, ανθρώπινη έννοια: της ανάγκης να νιώθουμε ότι πετυχαίνουμε.

Το «δουλεύω για τα παιδιά μου» είναι αληθινό. Το ερώτημα είναι: δουλεύω μόνο για εκείνα ή και για την εικόνα που έχω για τον εαυτό μου;

Πόσες φορές έχουμε δει το παιδί να μιλά και ο γονιός να κοιτά το κινητό; Πόσες φορές το «σε λίγο» γίνεται «αύριο»; Πόσες φορές το «θα το κάνουμε μαζί» γίνεται «δεν βλέπεις ότι έχω δουλειά»;

Το παιδί δεν ζητά πολυτέλειες. Ζητά προσοχή. Ζητά να νιώσει ότι είναι πιο σημαντικό από μια ειδοποίηση, από ένα ψεύτικο χαμόγελο σε μια οθόνη, θέλει να νιώσει ότι αξίζει περισσότερο από την καλή δική μας εικόνα στη δουλειά.

Το παιδί δεν θέλει να «τσαλαπατούμε» τη ζωή όταν μας αναφέρει μια δυσκολία της ζωής του. Πολλές φορές θέλει απλά να το ακούσουμε κι όχι να παρέμβουμε (πχ στο σχολείο ή στην προπόνησή του). Εμείς όμως γεμάτοι ίσως ενοχές για την απουσία μας, θεωρούμε «καθήκον» μας την επίθεση σε σημαντικούς άλλους στη ζωή του παιδιού μας, εκπαιδευτικούς. Εκπαιδευτές, παρέες κλπ. Δε χρειάζεται να γεμίζουμε κάθε ώρα της ημέρας του με δραστηριότητες που μπορεί και να μην του αρέσουν , μόνο και μόνο επειδή το κάνουν οι άλλοι γονείς. Έτσι λιγοστεύουμε τον οποιοδήποτε χρόνο έχει απομείνει.

Να έχουμε κατά νου πως η ισορροπία δεν είναι πάντα θέμα ωρών. Είναι θέμα προτεραιότητας. Δέκα λεπτά αληθινής παρουσίας αξίζουν περισσότερο από μία ώρα αφηρημένης συνύπαρξης.

Στην Κύπρο έχουν γίνει θεσμικά βήματα για τη στήριξη της οικογένειας και την ισορροπία επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής. Παρέχονται άδειες και δυνατότητες ευελιξίας στις μορφές εργασίας. Ωστόσο, η κουλτούρα της συνεχούς εργασιακής διαθεσιμότητας παραμένει ισχυρή. Αυτό σημαίνει ότι η κοινωνία έχει ευθύνη. Οι εργοδότες έχουν ευθύνη. Το κράτος έχει ευθύνη (αλήθεια γιατί τιμωρείται η γονεϊκότητα με επαγγελματική καθήλωση; Γιατί υπάρχουν λίστες αναμονής για παιδικούς σταθμούς ή για γυναίκες φύλαξης; Γιατί τα σχολεία επεκτείνουν όπως όπως τα ωράρια τους και γίνονται αποθετήρια παιδιών κι όχι εκπαιδευτήρια;)

Αλλά και ο γονιός έχει ευθύνη. Γιατί, τελικά, η ισορροπία δεν είναι μόνο εξωτερική. Είναι και εσωτερική απόφαση. Ίσως το πιο γενναίο ερώτημα στον εαυτό μας μπορεί να είναι: αν είχα λιγότερη δουλειά, θα αφιέρωνα πραγματικά περισσότερο χρόνο ή απλώς θα τον γέμιζα με κάτι άλλο; Η αυτοκριτική δεν είναι επίθεση. Είναι ευκαιρία.
Η γονεϊκότητα δεν ζητά τελειότητα. Ζητά πρόθεση.

Στο τέλος, τα παιδιά δεν θυμούνται πόσα χρήματα κερδίσαμε. Θυμούνται αν νιώθαμε διαθέσιμοι. Το να είσαι καλός γονιός δεν σημαίνει ότι πρέπει να είσαι αψεγάδιαστος, τέλειος. Άλλωστε τέτοιος γονιός δεν υπάρχει. Γονείς γινόμαστε από τη στιγμή τα παιδιά μας όταν έρχονται στον κόσμο και μαθαίνουμε μαζί με αυτά να βελτιωνόμαστε. Και να θυμόμαστε: όταν ο χρόνος δεν επαρκεί «φτιάχνουμε» χρόνο.

Βιβλιογραφική στήριξη (ενδεικτικά)

Greenhaus, J. H., & Beutell, N. J. (1985). Sources of conflict between work and family roles. Academy of Management Review, 10(1), 76–88.
Allen, T. D., Herst, D. E. L., Bruck, C. S., & Sutton, M. (2000). Consequences associated with work-to-family conflict. Journal of Occupational Health Psychology, 5(2), 278–308.
European Commission (2019). Directive (EU) 2019/1158 on work-life balance for parents and carers.

* Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής