- Δημοτική
- 16 Ιουλ 2026 - 10:23
Το Κυπριακό «προσωρινό»: Το μέλλον της παιδείας στοιβάζεται σε λαμαρίνες
ΤΟΥ ΜΙΧΑΛΗ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ* ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΛΠΙΝΙΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗ**
Ουδέν μονιμότερον του προσωρινού. Στην Κύπρο, αυτή η φράση φαίνεται να αποτελεί πλέον ολόκληρη κυβερνητική πολιτική αντί για ένα απλό ρητό. Ειδικά όταν πρόκειται για την παιδεία, το μέλλον αυτού του τόπου, το όραμά μας για το πολυδιαφημισμένο «σύγχρονο σχολείο» μοιάζει να συρρικνώνεται σε πρόχειρες κατασκευές.
Διαβάζοντας τα όσα βλέπουν το φως της δημοσιότητας τις τελευταίες μέρες, το συναίσθημα που κυριαρχεί είναι αυτό της απογοήτευσης. Η Ελεγκτική Υπηρεσία ήρθε να επιβεβαιώσει και επίσημα αυτό που όλοι οι γονείς αντικρίζουν κάθε πρωί. Οι προκατασκευασμένες αίθουσες, γνωστές και ως λυόμενες αίθουσες, ειδικά στα δημοτικά σχολεία, έπαψαν πια να αποτελούν προσωρινό μέτρο. Αντιθέτως, έχουν μετατραπεί σε μόνιμη πρακτική για την αντιμετώπιση του υπερπληθυσμού. Πρόκειται για περισσότερες από 500 τέτοιες αίθουσες παγκύπρια, με τις 440 να αφορούν στη Δημοτική και Προδημοτική Εκπαίδευση και τις 69 στη Μέση. Η Ελεγκτική διαπιστώνει ότι οι αίθουσες αυτές τοποθετούνται χωρίς τεκμηριωμένη και τυποποιημένη μελέτη χωροθέτησης, με ανύπαρκτα ενιαία κριτήρια ασφάλειας και υγείας, παρακάμπτοντας συχνά τις απαιτούμενες διαδικασίες πολεοδομικού ελέγχου. Εδώ προκύπτει και ένα σημαντικό παράδοξο. Ενώ το ίδιο το κράτος παραδέχεται μέσα από την έκθεση πως σε συγκεκριμένα σχολεία έχει τοποθετηθεί μεγάλος αριθμός λυόμενων ήδη από το 2017, η ανέγερση νέων σχολικών μονάδων μετατίθεται για μετά την πάροδο τεσσάρων ή και περισσότερων ετών.
Στο ίδιο μήκος κύματος, οι καθ’ ύλην αρμόδιοι επιστήμονες του ΕΤΕΚ υπογραμμίζουν πως η παραμονή των λυόμενων αιθουσών σε χρήση για 10 ή 15 χρόνια ακυρώνει κάθε έννοια της «προσωρινής λύσης», αναδεικνύοντας ένα σοβαρό έλλειμμα μακροπρόθεσμου προγραμματισμού των σχολικών υποδομών. Ξεκαθαρίζουν, μάλιστα, το αυτονόητο. Οι λυόμενες αίθουσες αδυνατούν να αποτελέσουν τη μόνιμη απάντηση στις στεγαστικές ανάγκες της εκπαίδευσης. Μια πραγματικότητα που το αρμόδιο Υπουργείο φαίνεται να προσπερνά.
Από την πλευρά της η ΠΟΕΔ,]επισημαίνει και αναδεικνύει εδώ και χρόνια τα υφιστάμενα κτιριολογικά προβλήματα, τις σοβαρές ελλείψεις αιθουσών και την απουσία σαφούς πλάνου ή σχεδιαστικών προτύπων. Αντί για την οργανωμένη ανέγερση νέων κτηρίων που θα καλύψουν την επέκταση της προδημοτικής και ειδικής εκπαίδευσης, η Πολιτεία συνεχίζει να τοποθετεί λυόμενες αίθουσες. Την ίδια ώρα, ενώ αρκετά σχολεία παρουσιάζουν υπερπληθυσμό, η γραφειοκρατία και διάφορα εμπόδια που σχετίζονται με την τοπική αυτοδιοίκηση, μπλοκάρουν την ανέγερση νέων σχολικών μονάδων. Παρόλο που η αποκλειστική ευθύνη για την ασφάλεια αυτών των κτηρίων βαραίνει το Υπουργείο Παιδείας και εν μέσω δικαιολογημένων ενστάσεων για την ασφάλεια των παιδιών και του προσωπικού, το ΥΠΑΝ αδυνατεί να δώσει ουσιαστικές λύσεις.
Οι απαντήσεις του Υπουργείου, οι οποίες επικεντρώνονται στο επιχείρημα πως οι λυόμενες αίθουσες αποτελούν «προσωρινή λύση» και συνιστούν «πάγια πρακτική που εφαρμόζεται διαχρονικά», δυσκολεύονται πλέον να πείσουν. Όταν μαθητές στεγάζονται για χρόνια σε μια λυόμενη αίθουσα, επειδή το κράτος αποδεδειγμένα αδυνατεί να προβλέψει εγκαίρως τις δημογραφικές ανάγκες, ή τις ανάγκες λόγω νέων πολιτικών (π.χ. επέκταση προδημοτικής εκπαίδευσης), αυτό δεν μπορεί να θεωρείται ούτε φυσιολογικό ούτε αποδεκτό. Δεν νοείται το «προσωρινό» να μετατρέπεται αθόρυβα σε πάγια πρακτική!
Ακούμε συχνά διακηρύξεις από την Εκτελεστική και τη Νομοθετική Εξουσία για τον εκσυγχρονισμό της παιδείας, για επενδύσεις και για την αναβάθμιση του Δημόσιου Σχολείου. Στην πράξη, όμως, επιλέγονται λύσεις με πρόχειρες κατασκευές, βαφτίζοντας την αδυναμία για μια ολοκληρωμένη κτιριολογική πολιτική ως «λύση ευελιξίας». Πρέπει να καταστεί σαφές, πως το Δημόσιο Σχολείο που θέλουμε να πιστεύουμε πως εκσυγχρονίζεται, δεν μπορεί να οικοδομείται με όρους προσωρινότητας. Η παιδεία μιας χώρας αποτελεί τον καθρέφτη του μέλλοντός της. Όσο συνεχίζουμε να στεγάζουμε αυτό το μέλλον σε λυόμενες αίθουσες, τόσο θα υποβαθμίζουμε την ουσία και την ασφάλεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας, μετατρέποντας τις μεγαλόστομες εξαγγελίες για εκσυγχρονισμό σε λόγια του αέρα.
*Γενικός Γραμματέας Α.Κί.ΔΑ., Βοηθός Γενικός Γραμματέας ΠΟΕΔ
*Πρόεδρος Α.Κί.ΔΑ., Αντιπρόεδρος ΠΟΕΔ Λάρνακας
