Κριτήρια Αξιολόγησης: Πόση «ενθάρρυνση» κάνει 8;

ΟΕΛΜΕΚ
17 Μαρ 2026 - 18:04

Κριτήρια Αξιολόγησης: Πόση «ενθάρρυνση» κάνει 8;

Η δύσκολη τέχνη να μετατρέπεις παιδαγωγικές έννοιες σε μαθηματικούς βαθμούς

ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΠΟΥΛΟΥ*

Ας το φανταστούμε απλά. Ένας αξιολογητής παρακολουθεί ένα μάθημα και σημειώνει: «Συνεργασία: 8. Ενθάρρυνση: 7. Προσαρμογή: 9». Το ερώτημα που τίθεται είναι απλό. Πώς ακριβώς προέκυψαν αυτοί οι αριθμοί;

Η συζήτηση για το νέο σύστημα αξιολόγησης των εκπαιδευτικών παρουσιάζεται συχνά ως μια σχεδόν μαθηματική διαδικασία. Υπάρχουν, λέγεται, κριτήρια, υπάρχει μια αριθμητική κλίμακα και στο τέλος προκύπτει ένα αντικειμενικό αποτέλεσμα. Η Υπουργός Παιδείας υποστηρίζει ότι μια μεγαλύτερη κλίμακα βαθμολόγησης επιτρέπει στον αξιολογητή να ξεχωρίζει τον άριστο από τον μέτριο εκπαιδευτικό.

Το επιχείρημα ακούγεται λογικό, μέχρι να δει κανείς πώς προβλέπεται να λειτουργεί στην πράξη το ίδιο το σύστημα.

Η αξιολόγηση για εκπαιδευτικούς, Βοηθούς Διευθυντές και ΒΔΑ βασίζεται σε 19 κριτήρια και περίπου 75 δείκτες (η πολυπλοκότητα και ο όγκος των κριτηρίων είναι ένα ξεχωριστό κεφάλαιο προβληματισμού, με το οποίο δεν θα ασχοληθεί το παρόν άρθρο). Για κάθε κριτήριο ο αξιολογητής αποδίδει βαθμό από 0 έως 10, ενώ οι επιμέρους βαθμολογίες συνυπολογίζονται στη συνολική αξιολόγηση, η οποία φτάνει μέχρι το 40.

Με άλλα λόγια, το σύστημα μοιάζει απολύτως μαθηματικό. Αν ένας εκπαιδευτικός πάρει 7 σε ένα κριτήριο, 8 σε άλλο και 9 σε ένα τρίτο, οι αριθμοί αυτοί επηρεάζουν το τελικό αποτέλεσμα.

Το ερώτημα όμως είναι άλλο. Πώς αποφασίζεται αν ένα κριτήριο αξίζει 6, 8 ή 10;

Εδώ αρχίζουν τα δύσκολα.

Όταν οι παιδαγωγικές έννοιες γίνονται αριθμοί

Παράδειγμα 1 – Κριτήριο 1.5

Το κριτήριο αναφέρει ότι ο εκπαιδευτικός «ενθαρρύνει τη συνεργασία και την ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ συναδέλφων».

Ωραία. Αλλά πότε αυτή η ενθάρρυνση αξίζει 6; Πότε 8; Και πότε 10;

Αν ενθαρρύνει λίγο παίρνει 6; Αν ενθαρρύνει περισσότερο παίρνει 8; Αν ενθαρρύνει πάρα πολύ παίρνει 10; Και κυρίως, με ποιο αντικειμενικό μέτρο θα κριθεί αυτό; Υπάρχει κάποια κλίμακα μέτρησης της ενθάρρυνσης ή απλώς θα βασιστεί στην εντύπωση του αξιολογητή;

Παράδειγμα 2 – Κριτήριο 1.3

Το κριτήριο αναφέρει ότι ο εκπαιδευτικός «προσαρμόζει τις δραστηριότητες της διδασκαλίας με βάση τα μαθησιακά χαρακτηριστικά των μαθητών».

Απολύτως σωστή αρχή. Αλλά πότε αυτή η προσαρμογή είναι 7 και πότε 9;

Παράδειγμα 3 – Κριτήριο 2.2
Εδώ αναφέρεται ότι ο εκπαιδευτικός «διατηρεί ρεαλιστικές προσδοκίες για όλους τους μαθητές». Πότε αυτές είναι 7/10 και πότε 9/10;

Παράδειγμα 4 – Κριτήριο 2.5

Σε άλλο σημείο αναφέρεται ότι ο εκπαιδευτικός «δημιουργεί δυναμικό μαθησιακό κλίμα αλληλεπίδρασης». Πώς μετριέται ο «δυναμισμός» σε δεκαβάθμια κλίμακα χωρίς να προκύπτει ο κίνδυνος της απόλυτης υποκειμενικότητας;

Παρόμοια ζητήματα εμφανίζονται και στα κριτήρια για τους Διευθυντές, όπου γίνεται λόγος για «βαθιά γνώση της σχολικής μονάδας» ή «κουλτούρα συνεργασίας». Σωστοί στόχοι, αλλά πώς μετατρέπονται σε αριθμούς;

Τα πιο πάνω είναι μόνο ενδεικτικά παραδείγματα. Στην πραγματικότητα, το ίδιο ζήτημα εμφανίζεται σχεδόν σε όλα τα κριτήρια αξιολόγησης.

Η ουσία της διαφωνίας

Εδώ βρίσκεται και η ουσία της διαφωνίας. Το ζήτημα δεν είναι πόσοι αριθμοί υπάρχουν στην κλίμακα. Δεν είναι αν η κλίμακα είναι 1-10, 1-5 ή 1-4. Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι τα κριτήρια δεν συνοδεύονται από σαφή περιγραφή επιπέδων επίδοσης. Δηλαδή δεν εξηγείται τι σημαίνει στην πράξη βαθμός 5, 7 ή 10. Χωρίς αυτές τις περιγραφές, η αριθμητική κλίμακα δεν προσθέτει αντικειμενικότητα. Αντίθετα, δημιουργεί μια ψευδαίσθηση ακρίβειας.

Αυτό ακριβώς ήταν το σημείο που θέσαμε εξαρχής, την ανάγκη να καθοριστούν με σαφήνεια τα επίπεδα επίδοσης για κάθε κριτήριο.

Γιατί όταν βαθμολογείς έννοιες όπως «ενθάρρυνση», «συνεργασία» ή «μαθησιακό κλίμα» χωρίς σαφή κριτήρια και μετρήσιμα δεδομένα, η αξιολόγηση δεν γίνεται πιο αντικειμενική. Απλώς αποκτά περισσότερους αριθμούς. Η μεγαλύτερη κλίμακα δεν μειώνει την υποκειμενικότητα. Όταν τα κριτήρια δεν είναι αντικειμενικά και μετρήσιμα, απλώς διευρύνει το περιθώριό της.

Η Υπουργός υποστηρίζει ότι η μεγάλη κλίμακα ξεχωρίζει τον άριστο. Στην πραγματικότητα, χωρίς περιγραφικά επίπεδα, η μεγάλη κλίμακα απλώς μεγαλώνει το περιθώριο του λάθους και της υποκειμενικότητας.

Όλα αυτά δεν είναι θεωρητικές επιφυλάξεις. Θα τα βρούμε μπροστά μας πολύ σύντομα στην εφαρμογή του συστήματος.

Καλό είναι λοιπόν να τα έχουν υπόψη τους όσοι παίρνουν σήμερα τις αποφάσεις. Γιατί τα προβλήματα που δεν φαίνονται στα χαρτιά εμφανίζονται πολύ γρήγορα στην πράξη. Υπάρχει άλλωστε και πρόσφατο προηγούμενο με τους ίδιους περίπου πρωταγωνιστές, οι εξετάσεις τετραμήνων.

*Πρόεδρος της Προοδευτικής Κίνησης Καθηγητών.