Πώς να μιλήσουμε στα παιδιά για όσα συμβαίνουν στη Μέση Ανατολή: Μερικές σκέψεις για Γονείς και Εκπαιδευτικούς

ΠΟΕΔ
03 Μαρ 2026 - 13:52

Πώς να μιλήσουμε στα παιδιά για όσα συμβαίνουν στη Μέση Ανατολή: Μερικές σκέψεις για Γονείς και Εκπαιδευτικούς

ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΛΕΚΚΟΥ*

Είναι αντιληπτό πλέον πως η ένταση και η κλιμάκωσή της είναι μια κανονικότητα η οποία χαρακτηρίζει (και θα χαρακτηρίζει) την περιοχή μας αρκετό καιρό. Είναι επίσης ξεκάθαρο το ότι τα παιδιά είναι ενήμερα για το τι συμβαίνει και το ότι οι πηγές από τις οποίες αντλούν τις πληροφορίες τους δεν είναι πάντα οι πιο αξιόπιστες. Μέσα από την τηλεόραση, τα κοινωνικά δίκτυα και τις συζητήσεις ενηλίκων, αντιλαμβάνονται πράγματα για τον πόλεμο που συμβαίνει στη Μέση Ανατολή τα οποία, λόγω της ηλικίας τους και των εμπειριών τους, δεν μπορούν να τα δουν στο σωστό τους μέγεθος. Η έκθεση των παιδιών στα πιο πάνω μπορεί να φέρει στο προσκήνιο έντονα συναισθήματα φόβου, άγχους, ανησυχίας αλλά και απορίες που θέλουν απαντήσεις.

Τι μπορούμε να κάνουμε ως γονείς και εκπαιδευτικοί;

Πρώτα ακούμε και μετά μιλάμε. Το σημαντικότερο βήμα είναι να ξεκινήσουμε ανακαλύπτοντας τι ήδη γνωρίζει, από πού το πληροφορήθηκε και πώς νιώθει για αυτό. Κάθε παιδί έχει διαφορετικό επίπεδο αντίληψης ανάλογα με την ηλικία του και βέβαια διαχειρίζεται διαφορετικά ότι έχει μάθει. Χρειάζεται να του δώσουμε χώρο και χρόνο να εκφραστεί με λόγια, ζωγραφιές, παιχνίδι ή άλλες δραστηριότητες (ανάλογα με την ηλικία του και τις ικανότητες του) ώστε να καταλάβεις τι πραγματικά το απασχολεί. Προσαρμόζουμε λοιπόν τη συζήτηση στο παιδί. Σίγουρα, δεν υπάρχει ενιαίο πλαίσιο ή λεκτικό που να ταιριάζει σε όλα τα παιδιά. Σε μικρότερα παιδιά μπορεί να αρκεί μια απλή εξήγηση ότι σε κάποιες χώρες υπάρχουν συγκρούσεις ανάμεσα σε ανθρώπους που διαφωνούν και αυτό προκαλεί προβλήματα και δυσκολίες. Στα μεγαλύτερα παιδιά και έφηβους, μπορούμε να δώσουμε περισσότερες πληροφορίες, αποφεύγοντας υπερβολικά λεπτομερείς εικόνες ή βίαιες περιγραφές που μπορεί τρομάξουν.

Μιλάμε με ειλικρίνεια και ηρεμία. Η ειλικρίνεια είναι σημαντική, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να δώσουμε κάθε σκληρή λεπτομέρεια που έχουμε υπόψη μας. Χρησιμοποιούμε ήρεμη και κατανοητή γλώσσα και θυμόμαστε ότι το παιδί χρειάζεται να νιώσει ασφάλεια. Δεν διστάζουμε να πούμε «δεν ξέρω» αν δεν έχουμε απάντηση. Αυτό ίσως μας φέρει και πιο κοντά στο παιδί αφού θα αναγνωρίσει τη δική του ανασφάλεια (την οποία μπορεί να εκλαμβάνει κι ως αδυναμία) σε εμάς. Μπορούμε να προσφερθούμε να αναζητήσουμε μαζί απαντήσεις.

Περιορίζουμε την έκθεση σε βίαιες εικόνες. Η συνεχή ροή ειδήσεων, εικόνων και βίντεο μπορεί να κάνει τους μικρούς να νιώθουν ότι ο πόλεμος είναι παντού και πιο κοντά τους από ό,τι πραγματικά είναι. Είναι καλό να ελέγχουμε τι βλέπει το παιδί στον τηλεοπτικό ή ψηφιακό κόσμο, να αποφασίζουμε εμείς πότε είναι η κατάλληλη ώρα για να δει ειδήσεις και να συζητάμε για αυτό που είδε με ηρεμία.

Δίνουμε έμφαση στα συναισθήματα και την αλληλεγγύη. Αναγνωρίζουμε όσα νιώθει (φόβο, ανησυχία, θλίψη ή απορία) και εξηγούμε του ότι όλα αυτά είναι φυσιολογικά συναισθήματα όταν ακούμε για πόλεμο και δυσκολίες. Τα παιδιά συχνά χρειάζονται να νιώσουν ότι δεν είναι μόνα με αυτά που σκέφτονται.

Προσπαθούμε να δίνουμε ελπίδα και τρόπους συμμετοχής. Όταν τα παιδιά βλέπουν δυσάρεστα γεγονότα χωρίς να μπορούν να κάνουν κάτι, νιώθουν αβεβαιότητα ή αδυναμία. Μερικές φορές βοηθάει να τους δώσουμε έναν τρόπο να ενεργήσουν: ας είναι ένας μικρός έρανος για ανθρωπιστική βοήθεια, μια ζωγραφιά για την ειρήνη, ή ένα γράμμα με ευχές. Αυτό μπορεί να τα βοηθήσει να νιώσουν ότι έχουν και αυτά ένα θετικό ρόλο σε έναν κόσμο που κινείται σε τρομακτικά μονοπάτια.

Η συζήτηση είναι συνεχής. Η πρώτη συζήτηση δεν είναι και η τελευταία. Τα παιδιά μεγαλώνουν, αναπτύσσονται και αντιλαμβάνονται περισσότερα κάθε φορά. Κρατάμε πάντα ανοικτή την πόρτα για συζήτηση και δεν φοβόμαστε να επανέλθουμε στο θέμα όταν το παιδί το ζητήσει ξανά.

Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, μας αφορούν και μας επηρεάζουν περισσότερο από όσο θα θέλαμε. Η γεωγραφική εγγύτητα κάνει έντονη και διαρκή την ροή της πληροφόρησης αλλά και της παραπληροφόρησης. Ως γονείς και εκπαιδευτικοί, έχουμε το σημαντικό ρόλο να μετατρέψουμε αυτή τις όποιες πληροφορίες (αφού τις αξιολογήσουμε) σε μια ήρεμη, ανοιχτή και υποστηρικτική συζήτηση που όχι μόνο θα απαντήσει στις απορίες, αλλά θα δώσει στα παιδιά την αίσθηση ασφάλειας, κατανόησης και ελπίδας.

* Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής