- ΟΕΛΜΕΚ
- 04 Νοε 2025 - 15:11
Προοδευτική Καθηγητών: Δέκα ψέματα και αλήθειες για το νέο Σχέδιο Αξιολόγησης
«Μετά τα ψέματα πήραν σειρά οι εκβιασμοί, με την επίκληση της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης. Η παιδεία όμως δεν μπορεί να εκβιάζεται»
Η Προοδευτική Κίνηση Καθηγητών με ανακοίνωση της αναφέρει ότι «θεωρεί καθήκον της να αποκαταστήσει την αλήθεια γύρω από δηλώσεις και θέσεις που κυκλοφορούν δημόσια σχετικά με το νέο Σχέδιο Αξιολόγησης των Εκπαιδευτικών.
Αφετηρία των παραπλανητικών αυτών θέσεων αποτελούν οι αναφορές της Υπουργού Παιδείας στους δημόσιους μονολόγους της, οι οποίες επιχειρούν να δημιουργήσουν την εντύπωση ότι οι εκπαιδευτικοί αντιδρούν συλλήβδην στην αξιολόγηση, ότι φοβούνται την αλλαγή και ότι το νέο σχέδιο συνιστά δήθεν μεταρρύθμιση υπέρ της αξιοκρατίας.
Η πραγματικότητα, όμως, είναι πολύ διαφορετική.
Ψέμα 1: «Οι εκπαιδευτικοί δεν θέλουν να αξιολογούνται»
Αλήθεια: Οι εκπαιδευτικοί στην Κύπρο αξιολογούνται ήδη από το 1976. Ουδέποτε ζήτησαν την κατάργηση της αξιολόγησης, αλλά την αναμόρφωσή της, ώστε να γίνει πιο δίκαιη, παραγωγική και αξιοκρατική. Το νομοσχέδιο του ΥΠΑΝ, δυστυχώς, δεν διορθώνει τις παθογένειες του υφιστάμενου συστήματος. Αντίθετα, τις διαιωνίζει.
Ψέμα 2: «Η αξιολόγηση δεν έχει αλλάξει εδώ και 50 χρόνια»
Αλήθεια: Το σύστημα αξιολόγησης έχει υποστεί αλλαγές, με πιο χαρακτηριστική εκείνη των τροποποιητικών Κανονισμών του 2011. Η επίκληση «πενήντα ετών ακινησίας» είναι ανακριβής και παραπλανητική.
Ψέμα 3: «Το νέο σχέδιο θα ενισχύσει την αξιοκρατία»
Αλήθεια: Η αξιοκρατία δεν διασφαλίζεται χωρίς αντικειμενικά και μετρήσιμα κριτήρια, διαφάνεια και παιδαγωγική λογοδοσία. Η έλλειψη αυτών των στοιχείων στο προτεινόμενο σύστημα, σε συνδυασμό με την διεύρυνση της βαθμολογικής κλίμακας από το 40 στο 100, θα ενισχύσει την ευνοιοκρατία και την αυθαιρεσία, όχι την αξιοκρατία.
Ψέμα 4: «Θα υπάρχουν ξεκάθαρα και μετρήσιμα κριτήρια»
Αλήθεια: Το Υπουργείο ζητά να ψηφιστεί η νομοθεσία χωρίς να έχουν καθοριστεί τα κριτήρια αξιολόγησης, οι διαδικασίες μεταξιολόγησης και τα ειδικά κριτήρια για αποσπασμένους εκπαιδευτικούς. Όλα αυτά και πολλά άλλα παραπέμπονται στην «Επιτροπή Παρακολούθησης», μετά την ψήφιση του νόμου. Η πρακτική «πρώτα ψηφίζουμε - μετά καθορίζουμε» δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή.
Ψέμα 5: «Το νέο σχέδιο ακολουθεί τις ευρωπαϊκές πρακτικές»
Αλήθεια: Δεν υπάρχει ένα ενιαίο ευρωπαϊκό μοντέλο αξιολόγησης. Κάθε χώρα εφαρμόζει διαφορετικό σύστημα, ανάλογα με το εκπαιδευτικό της πλαίσιο, την παράδοση και τον βαθμό αποκέντρωσης. Επομένως, η επίκληση μιας «ευρωπαϊκής πρακτικής», με δηλώσεις του τύπου «σε όλη την Ευρώπη» ή «σε όλον τον κόσμο», είναι αβάσιμη και χρησιμοποιείται ως εργαλείο πολιτικής νομιμοποίησης.
Ψέμα 6: «Οι εκπαιδευτικοί δεν θέλουν τους Διευθυντές στην αξιολόγηση»
Αλήθεια: Οι Διευθυντές ήδη συμμετέχουν στην αξιολόγηση με βάση και το υφιστάμενο σύστημα. Θέση μας είναι ότι o ρόλος τους θα πρέπει να επικεντρωθεί στη διαμορφωτική αξιολόγηση, ως καθοδηγητές και υποστηρικτές του εκπαιδευτικού έργου. Η διαφωνία μας αφορά τη βαθμολογική τους εμπλοκή στην αριθμητική αξιολόγηση. Η διεθνής βιβλιογραφία (Tucker, P. D., & Stronge, J. H., 2005 Hallinger & Heck, 2011 OECD, 2013 Kyriakides et al., 2018) δείχνει ότι η αριθμητική αξιολόγηση από τον Διευθυντή, όπως προτείνεται από το ΥΠΑΝ, μπορεί να προκαλέσει:
- Σύγκρουση ρόλων και απώλεια εμπιστοσύνης.
- Υποκειμενικότητα και μεροληψία, ιδιαίτερα σε μια μικρή χώρα όπως η Κύπρος.
- Άγχος και φόβο, που υπονομεύουν το συνεργατικό κλίμα.
- Μετατόπιση στόχου - «αξιολόγηση για το χαρτί»: οι εκπαιδευτικοί μπορεί να επικεντρώνονται στο να ικανοποιήσουν τον Διευθυντή και όχι στο να βελτιώσουν πραγματικά το έργο τους.
Ψέμα 7: «Σε όλες τις χώρες της Ευρώπης οι Διευθυντές βαθμολογούν τους εκπαιδευτικούς»
Αλήθεια: Αυτό ισχύει μόνο στη μειοψηφία των ευρωπαϊκών χωρών. Ενδεικτικά αναφέρουμε, ότι στις χώρες της Ε.Ε. με τα καλύτερα αποτελέσματα σε διεθνείς έρευνες (π.χ. Εσθονία, Φινλανδία), οι Διευθυντές δεν βαθμολογούν, αλλά έχουν αναπτυξιακό και καθοδηγητικό ρόλο. Εξάλλου, η διεθνής τάση μετατοπίζεται σταθερά προς διαμορφωτική ανατροφοδότηση, όχι προς τη στείρα βαθμολόγηση.
Ψέμα 8: «Το νέο σύστημα θα βελτιώσει τα μαθησιακά αποτελέσματα»
Αλήθεια: Η αξιολόγηση, από μόνη της, δεν βελτιώνει τα μαθησιακά αποτελέσματα, όπως έχει τεκμηριωθεί επαρκώς από τη βιβλιογραφία (π.χ. Darling-Hammond, L., 2013 OECD, 2013 OECD, 2020 Kyriakides et al., 2018 Firestone, W. A., 2014 Fullan, M., & Hargreaves, A. 2012). Συνεπώς, η εικόνα που παρουσιάζει η Υπουργός Παιδείας, ότι με το νέο σύστημα αξιολόγησης θα επιλυθούν περίπου όλα τα προβλήματα του εκπαιδευτικού μας συστήματος δεν συνάδει με τα επιστημονικά δεδομένα. Η επίδρασή που μπορεί να έχει η αξιολόγηση είναι έμμεση και εξαρτάται από το σχολικό κλίμα, τη σχέση εμπιστοσύνης και τον τρόπο εφαρμογής. Όταν η αξιολόγηση είναι υποστηρικτική και ανατροφοδοτική, μπορεί να συμβάλει θετικά. Όταν είναι βαθμολογική και ελεγκτική, μειώνεται η αποτελεσματικότητα.
Ψέμα 9: «Το νέο σύστημα θα εφαρμοστεί σε 5 χρόνια»
Αλήθεια: Η συγκεκριμένη αναφορά της Υπουργού είναι παραπλανητική. Το νομοσχέδιο προβλέπει την εφαρμογή σημαντικών πτυχών του νέου σχεδίου πριν από την παρέλευση των 5 χρόνων. Συγκεκριμένα, από τη σχολική χρονιά 2027-2028:
- θα διενεργείται αριθμός διαμορφωτικών αξιολογήσεων,
- θα εφαρμοστεί στην αριθμητική αξιολόγηση η κλίμακα του 100 και τα νέα κριτήρια, δηλαδή οι πτυχές του σχεδίου που μπορούν να επιφέρουν τις μεγαλύτερες ανατροπές των υφιστάμενων δεδομένων για τους εκπαιδευτικούς,
- και η νέα διαδικασία αξιολόγησης της παιδαγωγικής και διδακτικής επάρκειας για τους μόνιμους επί δοκιμασία εκπαιδευτικούς.
Ψέμα 10: «Δεν προκύπτει καμία υπερφόρτωση των εκπαιδευτικών με το νέο σχέδιο αξιολόγησης»
Αλήθεια: Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα ψέματα. Συγκεκριμένα, στην παρουσίαση της Υπουργού στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Παιδείας συμπεριλήφθηκε η αναφορά: «Καμία υπερφόρτωση». Αντίθετα με όσα διατείνεται η Υπουργός, το νέο σχέδιο μεταλλάσσει το σχολείο σε ατέλειωτη βιομηχανία αξιολόγησης, μέσα στο πλαίσιο της οποίας προκύπτουν πολλαπλά πρόσθετα καθήκοντα και υποχρεώσεις για όλους τους εκπαιδευτικούς (συμβασιούχους, μόνιμους, Βοηθούς Διευθυντές, Βοηθούς Διευθυντές Α’, Διευθυντές), χωρίς να υπάρχει κανένα απολύτως αντιστάθμισμα για την εκπλήρωση των νέων υποχρεώσεών τους. Αντ’ αυτού, από τα €12,9 εκατ. που θα κοστίσει το νέο σύστημα, το 75% πάει στην υπέρμετρη αύξηση των Επιθεωρητών, για να διαμορφωθεί ένα πιο ελεγκτικό, πιο αυταρχικό και πιο γραφειοκρατικό σύστημα αξιολόγησης από αυτό που έχουμε σήμερα.
Τα πιο πάνω ψέματα είναι μόνο ενδεικτικά των πολλών ανακριβειών που διακινούνται γύρω από το νέο Σχέδιο Αξιολόγησης. Μετά τα ψέματα πήραν σειρά οι εκβιασμοί, με την επίκληση της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης. Η παιδεία όμως δεν μπορεί να εκβιάζεται. Χρειάζεται συμμετοχικό διάλογο, επιστημονική τεκμηρίωση και εμπιστοσύνη στους ανθρώπους της.
Η Προοδευτική Κίνηση Καθηγητών θα συνεχίσει να αποκαλύπτει την αλήθεια και να υπερασπίζεται τον εκπαιδευτικό και τη δημόσια παιδεία. Θα παραμείνει στην πρώτη γραμμή του αγώνα για ένα δίκαιο και ανθρώπινο σύστημα αξιολόγησης, ένα σύστημα που στηρίζει, ενδυναμώνει και αναγνωρίζει το έργο του εκπαιδευτικού. ;Eνα σύστημα με αξιοκρατία και δικαιοσύνη, με διαφάνεια και αντικειμενικά κριτήρια, με ανατροφοδότηση και επαγγελματική ανάπτυξη, με παιδαγωγικό προσανατολισμό και εμπιστοσύνη, με συνεργατική κουλτούρα στα σχολεία.
Ενδεικτική βιβλιογραφία
Briggs, D. C., & Domingue, B. W. (2019). The Impact of Test-Based Teacher Evaluation on Student Achievement and Teacher Turnover. Educational Evaluation and Policy Analysis, 41(4), 415–440.
Darling-Hammond, L. (2013). Getting Teacher Evaluation Right: What Really Matters for Effectiveness and Improvement. Teachers College Press.
Firestone, W. A. (2014). Teacher Evaluation Policy and Research: An Overview and Recommendations. Educational Researcher, 43(2), 85–92.
Fullan, M., & Hargreaves, A. (2012). Professional Capital: Transforming Teaching in Every School. Teachers College Press.
Kyriakides, L., Creemers, B. P. M., & Antoniou, P. (2018). Teacher Professional Development for Improving Quality of Teaching. Springer.
OECD (2013). Teacher Evaluation: A Conceptual Framework and Examples of Country Practices. OECD Publishing.
OECD (2020). Building a High-Quality Teaching Profession: Lessons from around the World. OECD Publishing.
Tucker, P. D., & Stronge, J. H. (2005). Linking Teacher Evaluation and Student Learning. ASCD».
Comments (0)
This thread has been closed from taking new comments.
