ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ: Μια τεθλασμένη πορεία

ΟΕΛΜΕΚ
07 Δεκ 2025 - 15:41

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ: Μια τεθλασμένη πορεία

ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΗ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ*

Είναι γενικά παραδεκτό ότι το υφιστάμενο σύστημα αξιολόγησης των εκπαιδευτικών απαιτεί εκσυγχρονισμό. Ο «εκσυγχρονισμός» όμως, που επιχειρείται με το Νέο Σχέδιο Αξιολόγησης (Ν.Σ.Α.) του Υπουργείου Παιδείας εγκυμονεί πολλαπλούς κινδύνους, με πιο κύριους τους εξής, δύο(2):

1. Η πιο πάνω αλλαγή να είναι αποσπασματική, να μην πλαισιώνεται, δηλαδή, από άλλες -ουσιώδεις- αλλαγές που θα βελτιώνουν και θα εκσυγχρονίζουν το εκπαιδευτικό σύστημα. Γι’ αυτό ακριβώς και το Ν.Σ.Α. του ΥΠΑΝ δεν εκσυγχρονίζει το παλιό, αλλά στην ουσία το παρατείνει και το βαθαίνει. Το παλιό σύστημα επιστρέφει μεταμφιεσμένο, όχι μεταρρυθμισμένο, δεδομένου ότι η δραματική αύξηση των επιθεωρητών, έστω καμουφλαρισμένων πίσω από νέα ορολογία, διευρύνει το απαρχαιωμένο μοντέλο ελέγχου, που επεκτείνεται μέχρι και την αριθμητική βαθμολόγηση των Διευθυντών των σχολικών μονάδων.

2. Ο δεύτερος και ίσως, ο πιο σοβαρός κίνδυνος είναι η ενεργητική αποδοχή του νέου σχεδίου από τους εκπαιδευτικούς ή από ένα μέρος τους, όπως είναι οι Επιθεωρητές ή ακόμα και από τους Διευθυντές. Γιατί, αν κάτι τέτοιο επιτευχθεί, η συμμόρφωση και χειραγώγηση θα μπορεί να επιτυγχάνεται, όχι πλέον μόνο «από τα πάνω», αλλά και δια μέσου της πίεσης που θα ασκεί το άμεσο περιβάλλον, διαμορφώνοντας ένα, συνολικά, ασφυκτικό πλαίσιο.

Οι δύο πιο πάνω κίνδυνοι είναι σίγουρα ορατοί, από τη στιγμή που ένα τέτοιο θέμα, ή αν θέλετε, η σοβαρότερη παράμετρος του, αυτή της αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου (μαζί φυσικά και οι άλλες πτυχές), αφέθηκε στη Βουλή, ένα νομοθετικό σώμα, αντί σε σώματα εκπαιδευτικά – ακαδημαϊκά ή και σε ειδήμονες επί του αντικειμένου, στον χώρο της παιδείας. Είναι, μάλιστα, απορίας άξιον, πως ένα τέτοιο θέμα δεν τέθηκε ΠΟΤΕ για συζήτηση (από την παρούσα κυβέρνηση) στα Συμβούλια Παιδείας. Η άμεση σύνδεση και εξάρτηση της ανέλιξης του εκπαιδευτικού από την Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου και συγκεκριμένα από τη Διαμορφωτική Αξιολόγηση, έρχεται να «σκοτώσει» την υφή, τη λειτουργία της σχολικής μονάδας αφού εισάγεται, πλέον, η λογική του management και του ελέγχου (διοικητικού), παραβλέποντας τον παιδαγωγικό ρόλο του σχολείου.

Ο εκπαιδευτικός μεταμορφωμένος σε «χαρτοπόντικα», θα τρέχει ασθμαίνοντας, μέσα στη γραφειοκρατική δίνη του νέου συστήματος, προσπαθώντας να συμπληρώσει αμέτρητα ερωτηματολόγια και καταλόγους, εγκλωβισμένος σ΄ έναν αθέμιτο και ατέρμονο ανταγωνισμό, όχι σε μια δημιουργική άμιλλα. Η προαγωγή του και η επαγγελματική του ανέλιξη δε θα εξαρτώνται, πια, από το παιδαγωγικό του έργο, αλλά από τον όγκο και το είδος των εγγράφων που θα παράγει, καθώς και από τον αριθμό και την ιδιότητα όσων θα μπαινοβγαίνουν στην τάξη του, όχι για στήριξη ή βοήθεια για τη βελτίωση του, αλλά για απονομή ή άρνηση της πολυπόθητης προαγωγής.

Τι θα ανέμενε κάποιος από ένα νέο σχέδιο αξιολόγησης και με βάση όλες τις εκπαιδευτικές έρευνες και εκθέσεις εμπειρογνωμόνων;

Την κατάργηση του μονοδιάστατου μοντέλου του επιθεωρητισμού (Αντίθετα, διπλασίασε τον αριθμό τους)
Την ανάπτυξη ενός συστήματος εσωτερικής αξιολόγησης (αυτοαξιολόγησης) του έργου της σχολικής μονάδας και τον περιορισμό της εξωτερικής αξιολόγησης (ταύτισε τα δυο στον βωμό της αριθμητικής αξιολόγησης)
Τη δημιουργία εναλλακτικών βαθμίδων ανέλιξης των εκπαιδευτικών, οι οποίες να αποσκοπούν σε αξιοποίησή τους από το εκπαιδευτικό σύστημα, ανάλογα με τις ιδιαίτερες ικανότητες και κλήσεις τους (Η μια και μοναδική εναλλακτική βαθμίδα, αυτή του ανώτερου εκπαιδευτικού, που υπάρχει στο Ν.Σ.Α., τείνει να αλλοτριωθεί ο χαρακτήρας της μέσα από τις διαδικασίες που ακολουθούνται)
Τη σύσταση μίας Ακαδημίας Στελεχών, στα πλαίσια του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, για τα μελλοντικά στελέχη της Σχολικής Μονάδας (Διευθυντές, Β.Δ. Α΄, Β.Δ.), κατά τα πρότυπα και άλλων προηγμένων εκπαιδευτικών συστημάτων, όπου οι εκπαιδευτικοί που επιθυμούν να προαχθούν θα επιμορφώνονται και θα προετοιμάζονται για την ανάληψη διοικητικών καθηκόντων.

Δυστυχώς, το ΥΠΑΝ, θα φορτώσει στο υφιστάμενο και εν πολλοίς υδροκέφαλο και συγκεντρωτικό εκπαιδευτικό σύστημα, ένα σύστημα αξιολόγησης, πολυδάπανο, γραφειοκρατικό και ανελαστικό, που δεν υπάρχει σε κανένα άλλο μέρος, τουλάχιστον, της Ευρώπης. Μας ανησυχεί το γεγονός ότι ο Ακαδημαϊκός και Πανεπιστημιακός κόσμος της Κύπρου, στα δημόσια και ιδιωτικά Πανεπιστήμια, δεν έχουν λόγο, καλύτερα δεν τους ζητήθηκε, για το Ν.Σ.Α..

Κι όμως κάποιοι βουλευτές, οι οποίοι, ίσως και να μην έχουν αντικρίσει ποτέ, ένα ολοκληρωμένο Σχέδιο Αξιολόγησης ή κάποιοι όροι του να είναι πρωτάκουστοι, θα κληθούν τώρα να αποφασίσουν. Κι αυτό ακριβώς μας ανησυχεί. Το ότι το μέλλον της κυπριακής εκπαίδευσης εναπόκειται σε χέρια που ενδέχεται να μην έχουν πλήρη επίγνωση για το τι ψηφίζουν, Το αποτέλεσμα, όμως, των αποφάσεων τους θα καθορίσει με συνέπειες βαθιές και δύσκολα ανατρέψιμες, την πορεία της εκπαίδευσης, και όχι μόνο, για τα επόμενα, ίσως, πενήντα και πλέον χρόνια.

Στον χώρο της Βουλής, λοιπόν, γιατί εκεί έχει μεταφερθεί το θέμα, συγκρούονται δύο φιλοσοφίες: Η μία που αποσκοπεί στον ασφυκτικό –γραφειοκρατικό έλεγχο και ή άλλη, που αποσκοπεί στη βελτίωση, την πρόοδο της σχολικής μονάδας. Στην κορωνίδα της μιας βρίσκονται οι προαγωγές και ο επιθεωρητισμός, ενώ στην άλλη η ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης. Δυο διαφορετικές φιλοσοφίες με διαφορετικούς προσανατολισμούς και στόχους. Είναι ξεκάθαρο ποιος θα είναι ο νικητής, έστω και με περιστασιακή πλειοψηφία.

Δυστυχώς, το Ν.Σ.Α., του υπουργείου, τηρεί και όλα τα χαρακτηριστικά της φιλοσοφίας του υφισταμένου και στους «νέους» θεσμούς που εισάγει: Ελέγχει πλήρως το Δευτεροβάθμιο σώμα εξέτασης των ενστάσεων των εκπαιδευτικών, δηλαδή, «Γιάννης κερνά και Γιάννης πίνει», ελέγχει πλήρως την Ειδική Επιτροπή παρακολούθησης του Ν.Σ.Α., ελέγχει πλήρως την Ειδική Επιτροπή για τη Μεταξιολόγηση. Σε όλα τα πιο πάνω η παρουσία των Εκπαιδευτικών Οργανώσεων είναι, δυστυχώς, απλά, διακοσμητική.

Κι εδώ έγκειται η πιο πικρή ειρωνεία. Ενώ θα ξοδεύονται εκατομμύρια για νέες θέσεις υψηλόβαθμων επιθεωρητών, στα σχολεία τα καλώδια των κλιματιστικών θα συνεχίσουν να κρέμονται από συσκευές που εγκαταστάθηκαν χωρίς μελέτη, χωρίς σχεδιασμό, χωρίς έρευνα.

Και παρ’ όλα αυτά, εξακολουθούμε να επικαλούμαστε, με ευκολία και ρητορική μεγαλοπρέπεια, το σουηδικό ή φινλανδικό μοντέλο.

Τίτλοι

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ: Μια τεθλασμένη πορεία

Comments (0)