- Ψυχολογία
- 19 Ιαν 2026 - 10:19
Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ): Εφαρμοσμένες παρεμβάσεις
«Το παιδί δεν δυσκολεύεται επειδή δεν θέλει· δυσκολεύεται επειδή ο εγκέφαλός του λειτουργεί διαφορετικά.»
ΤΗΣ ΔΡΟΣ ΑΡΙΣΤΟΝΙΚΗΣ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ ΤΡΥΦΩΝΙΔΟΥ*
Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) αποτελεί μία από τις συχνότερες νευροαναπτυξιακές διαταραχές της παιδικής ηλικίας και έναν από τους πιο κοινούς λόγους παραπομπής παιδιών και εφήβων σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Παρά τη συχνότητά της, εξακολουθεί να παρερμηνεύεται, οδηγώντας συχνά σε ενοχοποίηση του παιδιού ή της οικογένειας και σε καθυστερημένη αναζήτηση εξειδικευμένης βοήθειας.
Η σύγχρονη ψυχολογία προσεγγίζει τη ΔΕΠΥ όχι ως ζήτημα συμπεριφοράς ή κινήτρου, αλλά ως μια σύνθετη κατάσταση που επηρεάζει τη ρύθμιση της προσοχής, των παρορμήσεων και του συναισθήματος, με άμεσες συνέπειες στη λειτουργικότητα του παιδιού στο σπίτι, στο σχολείο και στις κοινωνικές του σχέσεις.
Η ΔΕΠΥ ορίζεται ως μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή που χαρακτηρίζεται από επίμονα και αναπτυξιακά ακατάλληλα επίπεδα: απροσεξίας, υπερκινητικότητας, παρορμητικότητας.
Τα χαρακτηριστικά αυτά εμφανίζονται σε περισσότερα από ένα περιβάλλοντα (π.χ. σπίτι και σχολείο), ξεκινούν στην παιδική ηλικία και προκαλούν σημαντική δυσκολία στη σχολική, κοινωνική και συναισθηματική λειτουργικότητα. Στη σύγχρονη βιβλιογραφία δίνεται ιδιαίτερη έμφαση και στη συναισθηματική δυσρύθμιση, η οποία συχνά συνοδεύει τη ΔΕΠΥ και επηρεάζει τη συμπεριφορά και την αυτοεικόνα του παιδιού.
Η ανίχνευση της ΔΕΠΥ δεν βασίζεται σε ένα και μόνο τεστ. Αντιθέτως, απαιτεί ολιστική ψυχολογική αξιολόγηση, η οποία περιλαμβάνει τη συλλογή πληροφοριών από πολλαπλές πηγές και περιβάλλοντα.
Στην κλινική πράξη, η αξιολόγηση περιλαμβάνει:
- αναλυτικό αναπτυξιακό και οικογενειακό ιστορικό,
- κλινική συνέντευξη με τους γονείς και το παιδί,
- συνεργασία με το σχολικό πλαίσιο,
- και χρήση ψυχομετρικών εργαλείων.
Τα πιο συχνά και επιστημονικά τεκμηριωμένα εργαλεία περιλαμβάνουν:
Κλίμακες αξιολόγησης συμπτωμάτων (π.χ. Conners, ADHD Rating Scale, CBCL), συμπληρωμένες από γονείς και εκπαιδευτικούς.
- Δοκιμασίες εκτελεστικών λειτουργιών, που αξιολογούν τη μνήμη εργασίας, την αναστολή παρορμήσεων και την προσοχή.
- Νευροψυχολογικά εργαλεία για την κατανόηση του γνωστικού προφίλ του παιδιού.
- Παρατήρηση συμπεριφοράς σε δομημένο και μη δομημένο πλαίσιο.
Στόχος της αξιολόγησης δεν είναι απλώς η διάγνωση, αλλά η κατανόηση των αναγκών του παιδιού και η χάραξη κατάλληλου πλάνου παρέμβασης.
Οι πιο πρόσφατες ακαδημαϊκές έρευνες καταδεικνύουν ότι οι αποτελεσματικότερες παρεμβάσεις για τη ΔΕΠΥ είναι πολυπαραγοντικές. Η ψυχολογική παρέμβαση εστιάζει:
- στην ενίσχυση των εκτελεστικών λειτουργιών,
- στη βελτίωση της αυτορρύθμισης,
- στη συναισθηματική κατανόηση και διαχείριση,
- και στη στήριξη του οικογενειακού και σχολικού περιβάλλοντος.
Η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία, η ψυχοεκπαίδευση γονέων και οι παρεμβάσεις στο φυσικό περιβάλλον του παιδιού αποτελούν πλέον βασικούς πυλώνες της σύγχρονης πρακτικής.
Το Cogmed Working Memory Training είναι ένα ψηφιακό πρόγραμμα γνωστικής ενδυνάμωσης που στοχεύει στη βελτίωση της μνήμης εργασίας, ενός βασικού τομέα δυσκολίας για πολλά παιδιά με ΔΕΠΥ.
Το πρόγραμμα:
- περιλαμβάνει δομημένες, σύντομες καθημερινές ασκήσεις,
- προσαρμόζεται στο επίπεδο του παιδιού,
- υλοποιείται με καθοδήγηση πιστοποιημένου επαγγελματία,
Οι έρευνες δείχνουν ότι το Cogmed μπορεί να βελτιώσει τη μνήμη εργασίας και τη γνωστική αντοχή, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιείται συμπληρωματικά και όχι ως μοναδική παρέμβαση. Η αποτελεσματικότητά του μεγιστοποιείται όταν εντάσσεται σε συνολικό θεραπευτικό πλάνο που περιλαμβάνει ψυχολογική υποστήριξη και καθοδήγηση γονέων.
Πρακτικές παρεμβάσεις για γονείς
Η καθημερινή υποστήριξη στο σπίτι είναι καθοριστικής σημασίας. Οι πιο αποτελεσματικές πρακτικές περιλαμβάνουν:
- σταθερή και προβλέψιμη ρουτίνα,
- σαφείς και σύντομες οδηγίες,
- θετική ενίσχυση αντί τιμωρίας,
- συναισθηματική επικύρωση πριν από τη διόρθωση συμπεριφοράς,
- φροντίδα της ψυχικής ανθεκτικότητας των ίδιων των γονέων.
- Οι γονείς δεν χρειάζεται να «ελέγξουν» το παιδί, αλλά να λειτουργήσουν ως εξωτερικός ρυθμιστής μέχρι το παιδί να αναπτύξει σταδιακά τις απαραίτητες δεξιότητες.
Πρακτικές παρεμβάσεις για εκπαιδευτικούς - Στο σχολικό περιβάλλον, μικρές αλλά στοχευμένες προσαρμογές μπορούν να κάνουν ουσιαστική διαφορά:
- δομημένη παρουσίαση της ύλης,
- διάσπαση εργασιών σε μικρά βήματα,
- χρήση οπτικών βοηθημάτων,
- ενίσχυση της σχέσης μαθητή–εκπαιδευτικού,
- συνεργασία με ψυχολόγο και οικογένεια.
Όταν το σχολείο λειτουργεί υποστηρικτικά, μειώνεται ο κίνδυνος σχολικής αποτυχίας και συναισθηματικής επιβάρυνσης.
Η ΔΕΠΥ δεν είναι παροδική δυσκολία ούτε αποτέλεσμα κακής ανατροφής. Είναι μια νευροαναπτυξιακή κατάσταση που απαιτεί έγκαιρη, επιστημονικά τεκμηριωμένη και εξατομικευμένη παρέμβαση. Οι σύγχρονες ψυχολογικές πρακτικές δείχνουν ότι όταν το παιδί, η οικογένεια και το σχολείο υποστηρίζονται σωστά, οι δυσκολίες μειώνονται και η λειτουργικότητα βελτιώνεται ουσιαστικά.
Η συνεργασία με εξειδικευμένο ψυχολόγο προσφέρει όχι μόνο καθοδήγηση, αλλά και ανακούφιση, σαφή κατεύθυνση και μακροπρόθεσμα οφέλη για το παιδί και το οικογενειακό σύστημα.
«Όταν αλλάζουμε τον τρόπο που βλέπουμε το παιδί, αλλάζει και ο τρόπος που το παιδί μπορεί να αναπτυχθεί.»
Ενδεικτικη βιβλιογραφια
· Salek Sandberg, S., & McAuley, T. (2024). Hospital-Based Modified Cogmed Working Memory Training for Youth With ADHD.
· Maha S. Alsaad, A. F. Almarzouki, S. H. Ghoneim, B. A. Al-Jabri, & S. Suliman (2025). Working Memory Training Improves Cognitive and Clinical ADHD Symptoms in Children.
· Vosough, S., Candrian, G., Kasper, J., et al. (2025). Altered Oscillatory Brain Networks During Emotional Face Processing in ADHD (preprint)
Ψυχολόγος
Διδάκτορας Εξελικτικής-Σχολικής ψυχολογίας
Μ.Α Διοίκηση εκπαιδευτικών μονάδων
Msc Χρηματοοικονομικά και Ναυτιλιακά
Μ.Α ART therapist
Pgp Συμβουλευτική ψυχολογία
Ειδίκευση στη Συστημική θεραπεία και στη Γνωστική-Αναλυτική θεραπευτική αντιμετώπιση
tel 97836335
Comments (0)
This thread has been closed from taking new comments.
