Εμπορικό 5 - Πρακτικό 2 - Οικονομικό 1 - Κλασικό 0

Κλασικό: είδος προς εξαφάνιση (eidos pros exafanisi - rare species under extinction). Classica: species  exstinguenda- Το Κλασικόν: γένος αφανιζόμενον

ΤΗΣ ΕΛΕΝΑΣ ΧΑΤΖΗΓΕΡΟΥ*

Δεν είμαι φιλόλογος των ελληνικών, δεν εκπορεύομαι από καμία συνδικαλιστική επιδίωξη και δεν με αφορά καθόλου η συζήτηση για περισσότερες θέσεις ή ισορροπίες ειδικοτήτων. Το ζήτημα είναι βαθιά υπαρξιακό και αφορά στον ίδιο τον πυρήνα της εκπαίδευσης, στον τρόπο με τον οποίο ένα κράτος αποφασίζει να καλλιεργεί τον νου των μαθητών του και στο τι είδους σκέψη θεωρεί ανεκτή, επαρκή ή επιθυμητή. Και μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το γεγονός ότι το Κλασικό μηδενίζεται, ότι η γλώσσα μετακινείται διακριτικά εκτός κέντρου και ότι εμείς συνεχίζουμε με απάθεια σε ένα κενό που επιτρέψαμε, είναι αποκαλυπτικό των προτεραιοτήτων που θέτει η πολιτεία, οι θεσμοί της και η κοινωνία της. Κατ' ακρίβεια, είναι ένδειξη πολλών ελλειμμάτων σε πολλά επίπεδα.

Η εικόνα δεν χρειάζεται δραματοποίηση. Είναι ήδη αρκετά δραματική από μόνη της. Σχολεία ξεμένουν από Κλασικά τμήματα, μαθητές που αποφεύγουν συστηματικά κάθε απαιτητική σχέση με τη γλώσσα, μια κατεύθυνση που από αυτονόητος πυλώνας μετατρέπεται σε περιθώριο και από περιθώριο σε εξαφάνιση, και παράλληλα μια διάχυτη αδυναμία που αρχίζει να φαίνεται ακόμη και εκεί όπου θα περίμενε κανείς το αντίθετο. Και μέσα σε αυτό το τοπίο, μια μετατόπιση που καταγράφεται ως ιδιότυπη επιτυχία. Μαθητές που χειρίζονται με πολύ μεγαλύτερη άνεση τα αγγλικά από τα ελληνικά. Χάνεται η γλώσσα της σκέψης, αλλά διατηρείται η γλώσσα της συναλλαγής, του Insta, των vloggers και των YouTubers. Και αυτό, απ’ ό,τι φαίνεται, αρκεί.

Κάπου εδώ παρεμβαίνει και το πιο ύπουλο στοιχείο της υπόθεσης. Η εκπαιδευτική πολιτική αρχίζει να ακολουθεί το «τρέντ». Όχι το επιφανειακό των εφήβων, αλλά το πιο επικίνδυνο των ενηλίκων, εκείνο που ντύνεται με επιχειρήματα και παρουσιάζεται ως αναγκαία προσαρμογή. Και έτσι, σχεδόν ανεπαίσθητα, η εκπαίδευση παύει να καθορίζει και αρχίζει να ακολουθεί. Μόνο που η εκπαίδευση δεν υπάρχει για να επιβεβαιώνει το εφήμερο. Υπάρχει για να το φιλτράρει, να το ελέγχει, να το υπερβαίνει. Διαφορετικά, δεν είναι εκπαίδευση. Είναι σκέτος λαϊκισμός. Και μέσα σε αυτή τη λογική, η ευθύνη για την εξαφάνιση του Κλασικού δεν είναι συγκυριακή. Είναι συστημική. Όταν η καλλιέργεια της γνώσης περιορίζεται σχεδόν αποκλειστικά στο κοινό μάθημα των Νέων Ελληνικών και η ουσιαστική εμβάθυνση στη γλώσσα αποδυναμώνεται, τότε το αποτέλεσμα δεν είναι επιλογή των μαθητών. Είναι σχεδιασμένη έκβαση.

Η γλώσσα δεν είναι απλώς ένα μάθημα ούτε πατριωτική κορόνα/κορώνα. Είναι το υπόστρωμα πάνω στο οποίο οργανώνεται κάθε γνώση. Εκεί διαμορφώνεται η ακρίβεια, η διάκριση, η ικανότητα να κατανοείς πριν τοποθετηθείς. Η επάρκεια στη χρήση της μητρικής γλώσσας συνδέεται άμεσα και καθοριστικά με την κατανόηση και την επίδοση σε όλα τα γνωστικά αντικείμενα. Ο μαθητής που δεν κατέχει τη γλώσσα του δεν έχει απλώς περιορισμένο λεξιλόγιο. Έχει περιορισμένη σκέψη. Και αυτή η περιορισμένη σκέψη δεν είναι θεωρητικό σχήμα, αποτυπώνεται ήδη σε δείκτες που θα έπρεπε να μας έχουν ανησυχήσει πολύ περισσότερο. Όταν σε εξετάσεις διορισίμων φιλολόγων το ποσοστό επιτυχίας κινείται γύρω στο 6%, το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιοι περνούν και ποιοι όχι. Αν αυτό το 6% σημαίνει ότι μόνο ένα μικρό ποσοστό αποφοίτων κατέχει και είναι ικανό να διδάξει, τότε το πρόβλημα είναι βαθύ και συστημικό. Αν σημαίνει ότι κάτι δεν λειτουργεί στον τρόπο αξιολόγησης, στη δομή και στη φιλοσοφία του εξεταστικού δοκιμίου, τότε το πρόβλημα είναι εξίσου σοβαρό, απλώς μετατοπίζεται αλλού. Σε κάθε περίπτωση, δεν μπορεί να συνεχίζεται χωρίς ουσιαστική αποτίμηση. Κάποιος οφείλει να αξιολογήσει τη μεθοδολογία αυτών που αξιολογούν, και μαζί της την πολιτική που τη στηρίζει, καθώς και την προσέγγιση στον τρόπο διαλογής, επιλογής και διορισμών. Τι πάει τόσο λάθος με τους νέους αποφοίτους Φιλολόγους; Ή τι πάει τόσο λάθος με τις εξετάσεις τους; Ή τι στο καλό συμβαίνει και οι υπόλοιποι δεν το αντιλαμβανόμαστε;

Σε ό,τι αφορά στην προστασία και στην ενδυνάμωση της γλωσσικής επάρκειας, οι παρεμβάσεις που απαιτούνται δεν είναι ούτε ασαφείς ούτε απρόσιτες. Είναι συγκεκριμένες και γνωστές. Η λογοτεχνία να επιστρέψει ως ζωντανή πράξη ανάγνωσης και ερμηνείας, όχι ως ύλη προς «διεκπεραίωση». Η δημιουργική γραφή να ενταχθεί ως βασική άσκηση σκέψης και όχι ως συμπληρωματική δραστηριότητα για όσους «έχουν κλίση». Το Κλασικό να ενισχυθεί και να επανασχεδιαστεί με δύο διακριτές κατευθύνσεις, μία που να εμβαθύνει στις κλασικές σπουδές και μία που να εμβαθύνει στη φιλολογία, καλλιεργώντας συστηματικά τη γραφή, τη ρητορική, την ανάλυση λόγου, τη γλώσσα ως εργαλείο σκέψης στον σύγχρονο κόσμο. Το σύστημα πρόσβασης στα πανεπιστήμια να αποδεσμευτεί από στενές αντιστοιχίσεις και να αναγνωρίσει τη γλωσσική επάρκεια ως θεμελιώδες κριτήριο. Και, ίσως το πιο απλό και ταυτόχρονα πιο δύσκολο, να υπάρξουν στοχευμένα κίνητρα για τους μαθητές που επιλέγουν τη γλωσσική κατεύθυνση, ώστε το «μη δημοφιλές» να πάψει να είναι και «μη βιώσιμο».

Το ερώτημα, τελικά, είναι αν πιστεύουμε πραγματικά ότι πρέπει να διασωθεί το Κλασικό. Αν συνδέουμε την αξία του με την καλλιέργεια και τη δομή της σκέψης. Αν αυτό ισχύει, τότε το μηδέν στο Κλασικό δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό χωρίς αντίδραση και χωρίς ανησυχία. Είναι αποτυχία. Γιατί όταν μια κοινωνία παύει να ανησυχεί για τη γλώσσα της, έχει ήδη αρχίσει να συμβιβάζεται με το επίπεδο της σκέψης της. Και αυτό, σε αντίθεση με τους αριθμούς, είναι τραγικό. Προς το παρόν, αν δεν αλλάξει κάτι σύντομα, και χωρίς να χρειάζεται ιδιαίτερη γνώση στην επιστήμη της Αξιολόγησης: Ellinika – aprovivasto, Classiko – aniparkto.

*Διευθύντρια Λυκείου
Πρόεδρος ΣΕΔΜΕΚ  

Tags ΕΛΕΝΑΣ ΧΑΤΖΗΓΕΡΟΥ, ΕΜΠΟΡΙΚΟ 5, ΠΡΑΚΤΙΚΟ 2, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ1, ΚΛΑΣΙΚΟ 0, ΓΕΝΟΣ ΑΦΑΝΙΖΟΜΕΝΟΝ

---

---

---

This thread has been closed from taking new comments.

---