Η διαχείριση της πολεμικής είδησης στο σχολικό περιβάλλον

Ψυχολογία
03 Μαρ 2026 - 10:32

Η διαχείριση της πολεμικής είδησης στο σχολικό περιβάλλον

Ένα σύγχρονο πρωτόκολλο ψυχοπαιδαγωγικής παρέμβασης

ΤΗΣ ΔΡΟΣ ΑΡΙΣΤΟΝΙΚΗΣ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ ΤΡΥΦΩΝΙΔΟΥ*

Στη σύγχρονη ψηφιακή εποχή, οι πληροφορίες για πολέμους και συγκρούσεις δεν φτάνουν στα παιδιά ως απομακρυσμένες ειδήσεις, αλλά εισβάλλουν στην καθημερινότητά τους μέσω κοινωνικών δικτύων, διαδικτυακών μέσων και ενημερωτικών πλατφορμών. Η έκθεση αυτή συχνά προκαλεί έντονο φόβο, άγχος και συναισθηματική υπερδιέγερση, ενώ η απουσία κατάλληλων εργαλείων επεξεργασίας οδηγεί σε ψυχικό τραυματισμό και κοινωνική αποξένωση.

Το σχολείο καλείται να λειτουργήσει ως σταθερό σημείο αναφοράς και κυματοθραύστης της συλλογικής αγωνίας, μετατρέποντας τον φόβο σε γνώση, την ανησυχία σε κατανόηση και τη σύγχυση σε κριτική σκέψη. Η διαχείριση της πολεμικής είδησης αποτελεί συνεπώς αναπόσπαστο μέρος της σύγχρονης εκπαιδευτικής πρακτικής.

Η πρόσφατη έρευνα του OIIP (2025) υπογραμμίζει ότι η διδασκαλία θεμάτων πολέμου και ειρήνης είναι κρίσιμη για τη διαμόρφωση ενεργών και υπεύθυνων πολιτών. Το σχολείο οφείλει να παρέχει στους μαθητές ένα πλαίσιο ασφάλειας και ψυχολογικής σταθερότητας, ενώ ο εκπαιδευτικός λειτουργεί ως μεσολαβητής ανάμεσα στην πληροφόρηση και την ψυχολογική πραγματικότητα των παιδιών.

Οι βασικοί στόχοι του σχολείου σε αυτό το πλαίσιο είναι:

Η μείωση της ψυχικής υπερδιέγερσης και του άγχους.
Η ανάπτυξη κριτικής ικανότητας απέναντι στα μέσα ενημέρωσης.
Η ενίσχυση της κοινωνικής συνείδησης, της ενσυναίσθησης και της συνεργασίας.

Η καθοδηγούμενη και ελεγχόμενη επεξεργασία των πληροφοριών μειώνει τον φόβο και ενισχύει τη συναισθηματική ανθεκτικότητα των μαθητών (UN, 2025; UNICEF, 2024). Το πρωτόκολλο συνίσταται σε τρεις βασικές φάσεις, που παρουσιάζονται στον Πίνακα 1.

Φάση	Στόχος	Δραστηριότητες / Παράδειγμα
Αναγνώριση Συναισθήματος	Νομιμοποίηση φόβου και ανησυχίας	Ο εκπαιδευτικός λέει: «Κατανοώ ότι αυτή η είδηση σας ανησυχεί». Ακολουθεί συζήτηση για τα συναισθήματα.
Πλαισίωση της Πληροφορίας	Παροχή ασφαλούς και ελεγχόμενης πληροφόρησης	Παρουσίαση γεγονότων χωρίς δραματοποίηση, χρήση κριτικής ανάλυσης, αποφυγή ωμών εικόνων.
Ψηφιακός και Κριτικός Γραμματισμός	Ανάπτυξη δεξιοτήτων αξιολόγησης πληροφορίας	Σύγκριση ειδησεογραφικών πηγών, ανάλυση προπαγάνδας, αναγνώριση ψευδών ειδήσεων.

Η εφαρμογή του πρωτοκόλλου διασφαλίζει ότι οι μαθητές δεν είναι παθητικοί δέκτες πληροφορίας αλλά ενεργοί συμμετέχοντες στην επεξεργασία της.

Η ψυχοπαιδαγωγική παρέμβαση ολοκληρώνεται με πρακτικές αποφόρτισης και καλλιέργειας ψυχικής ανθεκτικότητας:

Σωματική Γείωση

Η τεχνική «5-4-3-2-1»:

5 πράγματα που βλέπω
4 πράγματα που αγγίζω
3 πράγματα που ακούω
2 πράγματα που μυρίζω
1 πράγμα που γεύομαι

βοηθά τους μαθητές να επανασυνδεθούν με το παρόν και να μειώσουν την ψυχολογική υπερδιέγερση.

Δημιουργικές δραστηριότητες όπως ζωγραφική, μουσική ή γραφή προσφέρουν ασφαλή εκτόνωση συναισθημάτων που δύσκολα εκφράζονται λεκτικά.

Δραστηριότητα τάξης: «Χάρτης συναισθημάτων και ανθρωπιστικής δράσης»

Σκοπός: Οι μαθητές εκφράζουν τα συναισθήματα που προκάλεσε η πολεμική είδηση και τα μετατρέπουν σε θετική, ενεργό στάση μέσω ανθρωπιστικών δράσεων.

Υλικά: Χαρτιά, μαρκαδόροι, χρώματα, καρτέλες με ιδέες δράσεων.

Βήματα εφαρμογής:

Ο εκπαιδευτικός ξεκινά με σύντομη συζήτηση για το πώς η είδηση τους έκανε να νιώσουν (φόβο, θλίψη, αβεβαιότητα κ.ά.).
Κάθε μαθητής γράφει ή σχεδιάζει το συναίσθημα που ένιωσε σε έναν «χάρτη συναισθημάτων».
Στη συνέχεια, με καθοδήγηση, κάθε μαθητής γράφει δίπλα από το συναίσθημά του μια μικρή «ανθρωπιστική δράση» που θα μπορούσε να κάνει για να βοηθήσει άλλους ή να αισθανθεί ενεργός (π.χ., συλλογή τροφίμων, δημιουργία αφίσας ενημέρωσης, υποστήριξη μιας φιλανθρωπικής πρωτοβουλίας).
Οι χάρτες τοποθετούνται στον πίνακα της τάξης ή δημιουργείται ένας «τοίχος δράσης», ώστε όλοι να βλέπουν τις συνεισφορές τους και να εμπνέονται αμοιβαία.

Αποτέλεσμα: Οι μαθητές μετατοπίζουν την προσοχή από την αίσθηση αδράνειας και φόβου στην αίσθηση ελέγχου και θετικής δράσης, ενισχύοντας την ενσυναίσθηση, την κοινωνική υπευθυνότητα και την ψυχολογική ανθεκτικότητα.

Η αποτελεσματική διαχείριση της πολεμικής είδησης απαιτεί:

Διατήρηση επαγγελματικής απόστασης και ψυχραιμίας
Παροχή αντικειμενικής πληροφόρησης χωρίς προσωπικές πολιτικές θέσεις
Διατήρηση ασφαλούς χώρου δημοκρατικού διαλόγου
Ενίσχυση ενσυναίσθησης, συνεργασίας και κριτικής σκέψης

Η σχολική κοινότητα παραμένει χώρος μάθησης και ψυχολογικής στήριξης και όχι πεδίο πολιτικής πόλωσης.

Η αποτελεσματικότητα του πρωτοκόλλου αξιολογείται όταν:

Οι μαθητές εκφράζουν συναισθήματα με ασφάλεια και χωρίς υπερδιέγερση
Μειώνεται η διάδοση φημών και παραπληροφόρησης
Αναπτύσσεται η κριτική ικανότητα απέναντι στα μέσα ενημέρωσης
Η τάξη μετατρέπει την αγωνία σε ενσυναίσθηση και ενεργό συμμετοχή

Παράλληλα, η καθημερινή παρατήρηση και ανατροφοδότηση από τον εκπαιδευτικό αποτελεί κρίσιμο εργαλείο αξιολόγησης.

Η διαχείριση της πολεμικής είδησης στο σχολικό περιβάλλον αποτελεί θεμελιώδη παιδαγωγική πράξη. Ο εκπαιδευτικός λειτουργεί ως μεσολαβητής ανάμεσα στον ψηφιακό κόσμο της πληροφορίας και την ψυχολογική πραγματικότητα των μαθητών, μετατρέποντας τον φόβο σε κατανόηση, την αβεβαιότητα σε γνώση και την αδράνεια σε ενεργή συμμετοχή. Μέσω της εφαρμογής του πρωτοκόλλου «Επικυρωμένης Ασφάλειας», το σχολείο ενισχύει τη ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των μαθητών, καλλιεργεί τη δημοκρατική συνείδηση και προάγει την κριτική σκέψη σε ένα σύνθετο και ταχέως μεταβαλλόμενο κόσμο.

Βιβλιογραφία

MDPI (2025). The Struggle to Maintain Schools in Times of War: Socio-educational Management and Trauma Informed Practices.
Open Praxis (2024). Critical Information Literacy in Times of Conflict: A Guide for Educators.
OIIP (2025). Navigating a World on Edge: Why Teaching War and Peace is Essential for Modern Citizenship.
UN (2025). Children and Armed Conflict: Guidance for Teachers and School Leaders.
UNICEF (2024). Psychosocial Support Strategies for Students Exposed to War News

* Ψυχολόγος

Διδάκτορας Εξελικτικής-Σχολικής ψυχολογίας

Μ.Α Διοίκηση εκπαιδευτικών μονάδων

Msc Χρηματοοικονομικά και Ναυτιλιακά

Μ.Α ART therapist

Pgp Συμβουλευτική ψυχολογία

Ειδίκευση στη Συστημική θεραπεία και στη Γνωστική-Αναλυτική θεραπευτική αντιμετώπιση

tel 97836335