Η Παιδεία δεν είναι προπύργιο φόβου – είναι πεδίο δημοκρατίας

ΤΗΣ ΕΛΕΝΑΣ ΧΑΤΖΗΓΕΡΟΥ*

 Μια απλή επιστολή σχολείου προς τους γονείς στάθηκε αρκετή για να ξεσκεπάσει, για ακόμη μια φορά, πόσο εύκολα ο δημόσιος διάλογος στην Κύπρο μπορεί να εκτροχιαστεί. Το Α’ Δημοτικό Σχολείο Παλουριώτισσας εξέδωσε ενημερωτικό σημείωμα σε τρεις γλώσσες, ελληνικά, αγγλικά και αραβικά, προκειμένου να διασφαλίσει ότι όλοι οι γονείς κατανοούν τη βασική τους υποχρέωση να ενημερώνουν για τις απουσίες των παιδιών τους. Η κίνηση αυτή, αυτονόητη σε κάθε σύγχρονη εκπαιδευτική πραγματικότητα, παρουσιάστηκε από ορισμένους με ύφος καταγγελίας, συνοδευόμενη από λόγο ξενοφοβικό και υποτιμητικό.

Ας θέσουμε τα πράγματα στη σωστή τους βάση. Η μετάφραση ενημερωτικών σημειωμάτων δεν είναι ένδειξη παρακμής του Ελληνισμού, όπως ειπώθηκε, αλλά υποχρέωση της Πολιτείας. Το Άρθρο 28 του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας και η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (Ν. 243/1990) επιβάλλουν την ισότιμη πρόσβαση όλων στην πληροφόρηση και στην εκπαίδευση, ανεξάρτητα από γλώσσα ή καταγωγή. Οι εγκύκλιοι του Υπουργείου Παιδείας για τη διαπολιτισμική εκπαίδευση είναι απολύτως σαφείς: τα σχολεία οφείλουν να διασφαλίζουν ουσιαστική επικοινωνία με όλους τους γονείς.

Το να στοχοποιείται ένα σχολείο επειδή εφαρμόζει το Σύνταγμα και τις διεθνείς συμβάσεις είναι τουλάχιστον ειρωνικό. Το να βαφτίζεται μια διοικητική πράξη εθνικός κίνδυνος είναι δείγμα είτε άγνοιας είτε εσκεμμένης διαστρέβλωσης. Και στις δύο περιπτώσεις η ευθύνη βαραίνει εκείνους που επιλέγουν να σπείρουν φόβο, όχι εκείνους που τηρούν τον νόμο.

Η συγκεκριμένη υπόθεση αφορά αυτή τη φορά τη δημοτική εκπαίδευση, αλλά το ζήτημα είναι πολύ ευρύτερο. Αγγίζει όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης και κάθε σχολείο που λειτουργεί ως πολυπολιτισμική κοινότητα. Στην Παλουριώτισσα, όπως και σε δεκάδες άλλα σχολεία της Κύπρου, φοιτούν παιδιά από πολλές πατρίδες. Μαθαίνουν ελληνικά, συμμετέχουν σε δράσεις, παρελάσεις και εκδηλώσεις, εντάσσονται στις σχολικές ομάδες, προοδεύουν. Αυτή η πολυγλωσσική και πολυπολιτισμική πραγματικότητα δεν είναι αλλοίωση αλλά η καθημερινότητα του 21ου αιώνα, την οποία ένα υγιές εκπαιδευτικό σύστημα δεν φοβάται αλλά διαχειρίζεται με σοβαρότητα.

Το ουσιαστικό ζήτημα δεν είναι η γλώσσα ενός ενημερωτικού σημειώματος αλλά ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζουμε οτιδήποτε είναι διαφορετικό. Ο ρατσισμός και οι διακρίσεις είναι κίνδυνος σε όλα τα επίπεδα, όχι μόνο στο σχολείο. Δηλητηριάζουν τον δημόσιο λόγο, τις κοινωνικές σχέσεις, τη δημοκρατία.

Όταν μιλούμε για σχολεία, δεν μιλούμε για κλειστούς θεσμούς αλλά για κοινότητες μάθησης και αποδοχής. Το να συνυπάρχουμε σε μια τέτοια κοινότητα σημαίνει να μαθαίνουμε ο ένας από τον άλλον, να διαμορφώνουμε κοινούς κώδικες σεβασμού και να προστατεύουμε τα δικαιώματα όλων χωρίς φόβο και προκαταλήψεις. Ουαί και αλίμονο αν αρχίσουμε να μετράμε τη γλώσσα, τη θρησκεία ή την προέλευση των παιδιών στις σχολικές μας τάξεις αντί να επικεντρωνόμαστε στη μόρφωσή τους.

Αν ο Ελληνισμός στην Κύπρο απειλείται, δεν είναι από τα παιδιά που προσπαθούν να ενταχθούν αλλά από τη ρητορική που υποκαθιστά την επιχειρηματολογία με τον πανικό και που εργαλειοποιεί τη γλώσσα και την παιδεία για πολιτικά συνθήματα. Η γλώσσα και η παράδοσή μας δεν κινδυνεύουν από μια μετάφραση, κινδυνεύουν όταν εγκαταλείπουμε την παιδεία για χάρη του θορύβου.

Το Α’ Δημοτικό Σχολείο Παλουριώτισσας δεν έκανε τίποτε περισσότερο και τίποτε λιγότερο από το αυτονόητο. Σεβάστηκε τους νόμους της χώρας και τα δικαιώματα όλων των παιδιών. Αντί να επαινεθεί, στοχοποιήθηκε. Αυτό λέει περισσότερα για όσους σχολιάζουν παρά για το ίδιο το σχολείο.

Η Κύπρος του μέλλοντος θα κριθεί όχι από το αν φοβήθηκε την πολυγλωσσία, αλλά από το αν μπόρεσε να σταθεί δημοκρατική, δίκαιη και σίγουρη για την ταυτότητά της. Και η παιδεία, η πραγματική παιδεία, δεν είναι ποτέ εργαλείο αποκλεισμού. Είναι η γέφυρα που κρατά όρθιες τις κοινωνίες.

*Διευθύντρια Σχολείου Μέσης Εκπαίδευσης

---

---

This thread has been closed from taking new comments.

---