Μετάβαση από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο: Η πρόκληση και η προοπτική της αλλαγής βαθμίδας

ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΛΕΚΚΟΥ*

Μια από τις σημαντικές αλλαγές στη ζωή των παιδιών είναι αναντίρρητα η μετάβαση στο Γυμνάσιο από το Δημοτικό. Η μετάβαση αυτή δεν είναι απλώς μια αλλαγή τάξης. Είναι αλλαγή εκπαιδευτικής βαθμίδας αλλά και μετάβασης από την παιδική στην εφηβική ηλικία. Είναι μια ολόκληρη μετακίνηση από το «ελεγχόμενο» περιβάλλον του Δημοτικού στο πιο ανεξάρτητο, αντίστοιχο, του Γυμνασίου. Είναι η αρχή μιας απαιτητικής διαδρομής που θα οδηγήσει στην ένταξη μιας ανώτερης γνωστικής βαθμίδας με κορωνίδα, στο τέλος της, την ένταξη στην επαγγελματική και κοινωνική ζωή δηλαδή «στον κόσμο των ενηλίκων».

Η μετάβαση αυτή είναι πολύ συχνά πηγή άγχους και ανασφάλειας, τόσο για τους γονείς όσο και για τα παιδιά.

Τα παιδιά θα βρεθούν σε ένα περιβάλλον πολυπρόσωπο, τόσο σε επίπεδο σχολικής μονάδας όσο και σε επίπεδο τάξης. Οι συμμαθητές/τριες είναι πολλοί/ές, ο/η κύριος/α δάσκαλος/α της τάξης δεν υφίσταται. Ο αριθμός των διδασκόμενων μαθημάτων αυξάνεται με την προσθήκη νέων. Ο τρόπος διδασκαλίας και προσέγγισης, γνωστών για τα παιδιά μαθημάτων, αλλάζει. Εμφανίζεται η αριθμητική αξιολόγηση αλλά και αυξάνεται ο ανταγωνισμός (μαθησιακός, κοινωνικός, αθλητικός κ.λπ.). Όλα αυτά μπορεί να οδηγήσουν σε αρχική σχολική αποτυχία, σε άρνηση φοίτησης κλπ. Η μετάβαση αυτή βέβαια δεν απασχολεί και δεν επηρεάζει όλα τα παιδιά με τον ίδιο τρόπο ούτε στον ίδιο βαθμό. Άλλα παιδιά θα ενταχθούν ομαλά και άλλα λιγότερο. Μιας και η μετάβαση δεν γίνεται από τη μια στιγμή στην άλλη, πολύ γενικά, θα μπορούσαμε να αναφέρουμε τα ακόλουθα στάδια στη μετάβαση. Στόχος της καταγραφής τους είναι να έχουμε τη δυνατότητα να τα «διαβάσουμε» έγκαιρα πάνω στη συμπεριφορά των μαθητών, να τα κατανοήσουμε και να τα φροντίσουμε.

1. Το σοκ της ίδιας της μετάβασης, αφού είναι μια αλλαγή.
2.  Πολλές φορές τα παιδιά αρνούνται αυτή την αλλαγή και προτιμούν, με έντονη συναισθηματική φόρτιση να θέλουν να μείνουν στην ασφάλεια του προηγούμενου σταδίου.
3. Αρνητικά συναισθήματα και μείωση της αυτοεκτίμησης τους αλλά και μεταβολή προς το χειρότερο της αυτοεικόνας τους.
4. Τα παιδιά σιγά σιγά κατανοούν το αναπόφευκτο της νέας συνθήκης, την αποδέχονται και σιγά σιγά προσαρμόζονται.
5.  Τα παιδιά εσωτερικοποιούν την αλλαγή και την σημασία της για την ζωή τους.

Όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω κάθε παιδί χρειάζεται διαφορετικό χρόνο να περάσει από τα στάδια αυτά.

Ισχυρός παράγοντας της εξίσωσης της μετάβασης είναι, βέβαια, η εφηβεία  με τις βιολογικές, γνωστικές , συναισθηματικές αλλαγές και μεταπτώσεις που πυροδοτεί.

Γράψαμε πιο πάνω ότι η μετάβαση αυτή είναι πηγή άγχους και ανασφάλειας και για τους γονείς. Πολλοί, αισθάνονται ότι το παιδί τους δεν είναι έτοιμο για αυτή τη μετάβαση. Εξακολουθούν να τα βλέπουν ως «μωρά», ως άβουλα και αδύναμα δηλαδή πλάσματα που δεν είναι έτοιμα να κινηθούν προς το νέο στάδιο της ζωής και της μάθησης. Ειδικά αν οι ίδιοι οι γονείς είχαν οι ίδιοι αρνητικές εμπειρίες από τα δικά τους μαθητικά χρόνια η στάση αυτή γίνεται έντονη και πνιγηρή για τα παιδιά. Ο ρόλος του γονιού είναι σημαντικός και σε αυτό το στάδιο άρα χρειάζεται να είναι υποστηρικτικός κι όχι ποδηγετικός. Επιβάλλεται η εγκαθίδρυση ενός πλαισίου ειλικρινούς διαλόγου, ο οποίος θα χαρακτηρίζεται και από την αποδοχή και κατανόηση των συναισθημάτων του παιδιού. Προσεγγίσεις της μορφής «έλα, πώς κάνεις έτσι» ή «μεγάλωσε επιτέλους, «δεν έγινε και κάτι» κλπ. σίγουρα δεν βοηθούν. Η δημιουργία ενός περιβάλλοντος που θα δέχεται τις αλλαγές της εφηβείας αλλά και την αποτυχία, που θα έχει πραγματικές απαιτήσεις και προσδοκίες για μαθησιακές επιδόσεις αλλά και θα χαρακτηρίζεται από βοήθεια, υποστήριξη, αξιοποίηση της αποτυχίας, που θα έχει όρια χωρίς να είναι τιμωρητικό, θα φτιάξει ένα ασφαλές σημείο αναφοράς για το παιδί.

Οι γονείς πρέπει να είναι παρόντες στη μετάβαση αλλά όχι οι πρωταγωνιστές της. Η συχνή και σωστή επικοινωνία με το σχολείο είναι σημαντική. Μέσα από αυτή μπορούν να λυθούν απορίες, να δοθούν εξηγήσεις και πληροφορίες, να αποφευχθούν παρανοήσεις και συγκρούσεις αλλά να προληφθούν ή να τύχουν αποτελεσματικής διαχείρισης αρνητικές συμπεριφορές .

Τα παιδιά μας μεγαλώνουν. Πρέπει να το αποδεχθούμε και να το χαρούμε. Τα ενισχύουμε και τα στηρίζουμε να ανακαλύψουν τον εαυτό τους και τη ζωή και να τοποθετηθούν σε αυτή. Η αγάπη μας και η έγνοια μας πρέπει να είναι διακριτές αλλά να μην βαραίνουν σαν σκιά πάνω στα παιδιά μας.

*Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής

---

---

This thread has been closed from taking new comments.

---