«Μεταρρυθμίσεις» για τα πρωτοσέλιδα - όχι για τα σχολεία

ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΠΟΥΛΟΥ*

Κάθε τόσο ακούμε για μια «μεγάλη μεταρρύθμιση» στην εκπαίδευση. Εκσυγχρονισμένα αναλυτικά προγράμματα, εναλλακτικά σχολεία, τεχνικά γυμνάσια, νέες κατευθύνσεις.
Στην πράξη όμως, οι αλλαγές ούτε γίνονται αισθητές ούτε βελτιώνουν τη λειτουργία των σχολείων. Παράγονται ειδήσεις, όχι λύσεις.

Η εκπαιδευτική πολιτική στην Κύπρο τα τελευταία χρόνια μοιάζει να έχει χάσει τον προσανατολισμό της. Δεν ασκείται για να βελτιώσει τη μάθηση και την καθημερινότητα των σχολείων, αλλά για να παράγει τίτλους ειδήσεων.

Τα παραδείγματα που ακολουθούν είναι μόνο λίγα από τα πολλά που θα μπορούσαν να αναφερθούν. Το μοτίβο όμως παραμένει σταθερό. Δυνατοί τίτλοι, αδύναμο αποτέλεσμα.

Εκσυγχρονισμός που δεν έφτασε ποτέ στην τάξη

Ακούσαμε για «εκσυγχρονισμό των αναλυτικών προγραμμάτων» και «μείωση της ύλης». Την ίδια ώρα που οι τίτλοι μιλούσαν για «ριζική μείωση ύλης», οι εκπαιδευτικοί δεν είδαν καμία ουσιαστική αλλαγή στην καθημερινή διδακτική πράξη.

Όταν μια μεταρρύθμιση δεν γίνεται αντιληπτή από αυτούς που καλούνται να την εφαρμόσουν, τότε είτε δεν εφαρμόστηκε ποτέ είτε έμεινε στα χαρτιά.

Εναλλακτικό σχολείο… χωρίς εναλλακτική λύση

Εξαγγέλθηκε «εναλλακτικό σχολείο» για παραβατικούς μαθητές, ως μεγάλη θεσμική τομή στη διαχείριση της σχολικής βίας.

Στην πράξη όμως πρόκειται για μια δομή με ελάχιστους μαθητές, σε μία μόνο επαρχία, με ανύπαρκτο αποτύπωμα στη λειτουργία των σχολείων. Αυτό δεν είναι μεταρρύθμιση. Είναι διαχείριση εικόνας.

Τεχνικά Γυμνάσια: μεγάλη εξαγγελία, μικρή κλίμακα

Τα Τεχνικά Γυμνάσια παρουσιάστηκαν ως μεγάλη τομή στην εκπαίδευση. Στην πράξη όμως λειτουργούν πιλοτικά, σε απογευματινό χρόνο, με πολύ μικρό αριθμό μαθητών και χωρίς ακόμη σαφή ένδειξη ουσιαστικής απήχησης.

Η ιδέα θα μπορούσε να είναι σωστή. Η κλίμακα όμως δείχνει περισσότερο μια ανακοίνωση παρά μια συστημική αλλαγή.

Η «μεγάλη μεταρρύθμιση» της αξιολόγησης

Η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών προβάλλεται ως μια από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις των τελευταίων χρόνων. Ωστόσο, μέχρι σήμερα, αυτό που κυριαρχεί είναι επίσης οι τίτλοι, όχι το περιεχόμενο.

Το πλαίσιο παραμένει γεμάτο κενά και ασάφειες. Βασικά ζητήματα εφαρμογής δεν έχουν ξεκαθαριστεί, ούτε έχει δοθεί μια ολοκληρωμένη εικόνα για το πώς θα λειτουργήσει στην πράξη μέσα στα σχολεία.

Τα προβλήματα που θα δημιουργηθούν θα φανούν στην πορεία και θα κληθεί να τα διαχειριστεί, πιθανότατα, κάποιος άλλος, αφού η ουσιαστική εφαρμογή μετατίθεται για μετά τις επόμενες Προεδρικές εκλογές.

Ακόμη και εδώ, η εικόνα προηγείται της εφαρμογής και ο τίτλος προηγείται της προετοιμασίας.

Η νέα κατεύθυνση 5β: κατεύθυνση προς τα πού;

Η πιο πρόσφατη «μεγάλη αλλαγή» είναι η νέα κατεύθυνση 5β στο Λύκειο, που παρουσιάζεται ως σύγχρονη διαδρομή και γέφυρα προς την αγορά εργασίας.

Στην πράξη, όμως, επαναφέρει τη λογική του παλιού Ενιαίου Λυκείου. Πολλές επιλογές μαθημάτων, λίγος πραγματικός προσανατολισμός. Μια «κατεύθυνση» χωρίς καθαρή κατεύθυνση.

Το να ενσωματώνεις νέα μαθήματα χωρίς σαφή συνοχή και με στόχο κυρίως επικοινωνιακής προβολής δεν είναι εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, αλλά πολιτική εικόνας.

Αντί να διορθώνονται οι στρεβλώσεις του Λυκείου, προστίθενται νέες. Αντί να ξεκαθαρίζει το τοπίο, γίνεται πιο θολό. Και πάλι, όμως, ο τίτλος γράφτηκε: «Νέα κατεύθυνση στο Λύκειο». Ακόμη ένας δυνατός τίτλος. Ακόμη μια αδύναμη εφαρμογή.

Για τα πραγματικά προβλήματα, σιωπή

Την ίδια ώρα, τα μεγάλα ζητήματα της εκπαίδευσης μένουν ουσιαστικά ανέγγιχτα:

• Το σύστημα διορισμών οδηγείται σε αδιέξοδο, χωρίς σαφή στρατηγική εξόδου.
• Η σχολική βία αυξάνεται και οι εκπαιδευτικοί μένουν χωρίς επαρκή στήριξη.
• Τα Ωρολόγια Προγράμματα δεν αξιολογούνται και δεν διορθώνονται.
• Οι παρεμβάσεις γονέων στο έργο των εκπαιδευτικών πληθαίνουν, φτάνοντας σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και σε ακραίες ή βίαιες συμπεριφορές.
• Η επιμόρφωση απομακρύνεται από τις πραγματικές ανάγκες των σχολείων.
• Η γραφειοκρατία γιγαντώνεται

Όταν οι δύσκολες αποφάσεις αναβάλλονται και οι εύκολες εξαγγελίες πολλαπλασιάζονται, δεν μιλάμε για μεταρρυθμιστική πολιτική. Μιλάμε για επικοινωνιακή διαχείριση.

Και στο τέλος, ποιος φταίει;

Όταν οι «μεταρρυθμίσεις» δεν φέρνουν τα αποτελέσματα που υποσχέθηκαν, όπως συμβαίνει με αυτές που έγιναν τα τελευταία χρόνια, η ευθύνη μεταφέρεται, σχεδόν αυτόματα, στους εκπαιδευτικούς.

Στην Κύπρο έχει παγιωθεί ένας συγκεκριμένος αυτοματισμός. Για κάθε πρόβλημα της εκπαίδευσης, φταίει ο εκπαιδευτικός. Έτσι η συζήτηση μεταφέρεται μακριά από τα κέντρα λήψης αποφάσεων. Τα μέσα ενημέρωσης αναπαράγουν αυτή τη λογική, προστατεύοντας ουσιαστικά το Υπουργείο Παιδείας και αφήνοντάς το στο απυρόβλητο.

Στοχοποιούνται εκείνοι που δεν σχεδιάζουν πολιτικές, δεν αποφασίζουν δομές, δεν καθορίζουν προγράμματα. Εκείνοι που απλώς καλούνται να εφαρμόσουν, συχνά χωρίς επαρκή στήριξη, αποφάσεις που λαμβάνονται μακριά από τη σχολική πραγματικότητα.

Πότε θα μιλήσουμε με ειλικρίνεια;

Η εκπαίδευση δεν χρειάζεται άλλους εντυπωσιακούς τίτλους. Χρειάζεται πολιτική που να αντέχει στην πράξη, όχι μόνο στα δελτία τύπου.

Μέχρι τότε, θα συνεχίσουμε να διαβάζουμε για «εκπαιδευτικά θαύματα» στα πρωτοσέλιδα και να βλέπουμε, μέσα στα σχολεία, την ίδια πραγματικότητα.

*Πρόεδρος της Προοδευτικής Κίνησης Καθηγητών.

Tags ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΠΟΥΛΟΥ. ΜΕΤΑΡΥΘΜΙΣΕΙΣ, ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΑ, ΣΧΟΛΕΙΑ, ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ, ΔΥΝΑΤΟΙ ΤΙΤΛΟΙ

---

---

---

This thread has been closed from taking new comments.

---