- ΠΟΕΔ
- 15 Ιουλ 2022 - 19:02
ΜΙ.Τ.Ε.Π.Ε.Υ. και όροι υπηρεσίας αντικαταστατών: Κάλλιο αργά παρά ποτέ!
ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΧΑΤΖΗΛΟΪΖΟΥ*
Το καθεστώς του αντικαταστάτη είναι ίσως το πιο δύσκολο και απαιτητικό στον χώρο της εκπαίδευσης. Με το καθεστώς αυτό μεγεθύνονται όλες οι μεγαλύτερες προκλήσεις του επαγγέλματος, οι εργασιακές συνθήκες, ο χρόνος προετοιμασίας, η διαχείριση της τάξης, δημιουργώντας μια ιδιαίτερα απαιτητική εμπειρία. Ταυτόχρονα, αυτό το καθεστώς αρκετές φορές στερεί από τον/την εκπαιδευτικό μία από τις μεγαλύτερες χαρές του επαγγέλματος, τη δημιουργία σταθερών και γεμάτο νόημα σχέσεων με τους μαθητές.
Μια άβολη αλήθεια για το επάγγελμα του αντικαταστάτη είναι πως αρκετοί από τους μαθητές τους αντιμετωπίζουν ως εύκολους στόχους. Εύκολους στόχους για να χάσουν μάθημα, για να κάνουν χαβαλέ ή για να κάνουν «επίδειξη δύναμης» στους συμμαθητές και στις συμμαθήτριές τους. Οι μαθητές γνωρίζουν πως η αντικατάσταση και κατ’ επέκταση ο αντικαταστάτης έχουν «ημερομηνία λήξης», κάτι το οποίο σε αρκετές περιπτώσεις εκμεταλλεύονται στο έπακρο. Η συμπεριφορά των παιδιών αλλάζει με το που ακούνε τη λέξη «αντικαταστάτης», γεγονός το οποίο δυσχεραίνει σημαντικά το έργο των αντικαταστατών, καθιστώντας τη διαχείριση της τάξης μια τεράστια πρόκληση.
Μια άλλη σκληρή αλήθεια για τους αντικαταστάτες αφορά τον τρόπο που τους αντιμετώπιζε και τους αντιμετωπίζει μέχρι σήμερα η Πολιτεία. Από τη μια η ηλικία των αντικαταστατών, αφού οι περισσότεροι ήταν νεαροί εκπαιδευτικοί, και από την άλλη το γεγονός πως με αυτό το καθεστώς εργάζονταν εκπαιδευτικοί για μερικά μόνο χρόνια, έδωσε την ευκαιρία στην Πολιτεία ουσιαστικά να αποδεκατίσει τα ήδη ελάχιστα δικαιώματα των εκπαιδευτικών αυτών την τελευταία δεκαετία. Η στέρηση του ανεργιακού επιδόματος για Πάσχα και Χριστούγεννα, το ωρομίσθιο καθεστώς, η μείωση των κλιμάκων εισδοχής και η κατάργηση του καταλόγου διοριστέων το 2027, ήρθαν να προστεθούν στη λίστα με τα προβλήματα που αντιμετωπίζει αυτή η ομάδα εκπαιδευτικών.
Όμως, ζούμε σε έναν ολοένα μεταβαλλόμενο κόσμο, σε μια ρευστή κοινωνία, κάτι το οποίο φάνηκε περίτρανα τα τελευταία δύο χρόνια με την έλευση της πανδημίας. Οι αντικαταστάτες πλέον δεν είναι απόφοιτοι του πανεπιστημίου 25 ετών αλλά οικογενειάρχες 30-35 ετών και άνω. Άτομα που εργάζονται εδώ και χρόνια ως αντικαταστάτες και το πιο πιθανόν να συνεχίσουν να εργάζονται με αυτό το καθεστώς για αρκετά ακόμη χρόνια, ή τουλάχιστον μέχρι το 2027, χρονιά που θα τους «κλοτσήσει» το νέο σύστημα διορισμού εκτός εκπαίδευσης. Τα δεδομένα δεν έχουν αλλάξει μόνο όσον αφορά τα δημογραφικά στοιχεία των αντικαταστατών. Η πανδημία έχει δημιουργήσει αυξημένες ανάγκες σε αντικαταστάσεις με αποτέλεσμα να κινδυνεύσει ακόμη και η ομαλή λειτουργία των σχολείων λόγω της μη ύπαρξης ικανοποιητικού αριθμού αντικαταστατών.
Το εκπαιδευτικό σύστημα της Κύπρου, όπως όλα τα εκπαιδευτικά συστήματα, βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στους αντικαταστάτες, αφού χωρίς αυτούς τα σχολεία θα παραλύσουν. Διεθνείς οργανισμοί όπως ο ILO (International Labour Organization) και η UNESCO (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) αντιλαμβάνονται και τονίζουν τη σημασία της ισότιμης αντιμετώπισης όλων των εκπαιδευτικών. Στις 5 Οκτωβρίου 1966, σε ένα ειδικό διακρατικό συνέδριο στο Παρίσι, οι δύο αυτοί οργανισμοί υιοθέτησαν τη «σύσταση για το στάτους των εκπαιδευτικών». Οι δύο οργανισμοί δημιούργησαν τη CEART, μία Μικτή Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων της ILO και της UNESCO, η οποία παρακολουθεί την εφαρμογή της σύστασης και στην οποία γίνονται καταγγελίες σχετικά με τη μη εφαρμογή των διατάξεών της σε μια δεδομένη χώρα. Η σύσταση, ανάμεσα σε άλλα, θέτει τα βασικά δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των εκπαιδευτικών. Σε σχέση με τους έκτακτους εκπαιδευτικούς η σύσταση αναφέρει πως πρέπει να:
- λαμβάνουν αναλογικά την ίδια αμοιβή και να απολαμβάνουν τις ίδιες βασικές συνθήκες απασχόλησης με τους εκπαιδευτικούς πλήρους απασχόλησης·
- τους χορηγούνται δικαιώματα αντίστοιχα με αυτά των εκπαιδευτικών που απασχολούνται
με πλήρη απασχόληση όσον αφορά τις διακοπές με αποδοχές, την αναρρωτική άδεια και
άδεια μητρότητας·
- δικαιούνται επαρκή και κατάλληλη προστασία κοινωνικής ασφάλισης, συμπεριλαμβανομένης της κάλυψης στο πλαίσιο των εργοδοτικών συνταξιοδοτικών συστημάτων·
- αμείβονται με βάση τις μισθολογικές κλίμακες που έχουν καθοριστεί σε συμφωνία με τις οργανώσεις των εκπαιδευτικών. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει εκπαιδευτικοί κατά τη διάρκεια δοκιμαστικής περιόδου ή εκπαιδευτικοί που απασχολούνται σε προσωρινή βάση να εργοδοτούνται σε χαμηλότερη μισθολογική κλίμακα από αυτή που ορίζεται για τους μόνιμους εκπαιδευτικούς.
Οι όροι εργασίας των αντικαταστατών ήταν ένα από τα 26 θέματα τα οποία ενέγραψε η ΠΟΕΔ στη Μ.Ε.Π.Ε.Υ. (Μικτή Επιτροπή Προσωπικού Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας), το πλέον αρμόδιο σώμα για να συζητήσει αυτό το θέμα, στις 25 Οκτωβρίου 2018. Από τότε ακολούθησαν πολλές επιστολές και πιέσεις για να γίνει επιτέλους διάλογος. Αποτέλεσμα των πιέσεων η σύγκληση της ΜΙ.Τ.Ε.Π.Ε.Υ. (Μικτή Τμηματική Επιτροπή Προσωπικού Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας), στην οποία σήμερα συζητήθηκαν για πρώτη φορά οι όροι υπηρεσίας του έκτακτου εκπαιδευτικού προσωπικού.
Οι πραγματικά δύσκολες εργασιακές συνθήκες, οι απαράδεκτοι όροι εργασίας των αντικαταστατών, οι αυξημένες ανάγκες σε αντικαταστάσεις και οι σχετικές συστάσεις του ILO και της UNESCO, δικαιολογούν τον καθορισμό και τη βελτίωση των όρων υπηρεσίας των αντικαταστατών. Συγκεκριμένα πρέπει να:
- Καθοριστούν οι όροι εργασίας των αντικαταστατών (αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν),
- Επανέλθει το πλήρες ωράριο εργασίας για τους αντικαταστάτες ή κάτι ανάλογο,
- Δοθεί το δικαίωμα σε άδεια ασθενείας και απουσίας στους αντικαταστάτες,
- Δίνεται ανεργιακό επίδομα σε όλους τους αντικαταστάτες κατά τις διακοπές των Χριστουγέννων και του Πάσχα,
- Δοθεί το δικαίωμα σε προσαύξηση για κάθε 12 μήνες υπηρεσίας, όπως συμβαίνει και στους υπόλοιπους εκπαιδευτικούς,
- Δοθούν ίσα δικαιώματα σε υγειονομική περίθαλψη με τους υπόλοιπους εκπαιδευτικούς,
- Συμφωνηθεί τρόπος διασφάλισης του επαγγελματικού μέλλοντος των αντικαταστατών μετά το 2027,
- Καθοριστεί ο τρόπος εφαρμογής της δεξαμενής αντικαταστατών,
- Θεσμοθετηθεί η επιμόρφωση και να καθοριστεί τρόπος στήριξης των αντικαταστατών εντός των σχολικών μονάδων.
Αυτές είναι μερικές από τις κυριότερες αλλαγές που πρέπει να τροχιοδρομηθούν με στόχο τη βελτίωση των απαράδεκτων συνθηκών εργασίας των αντικαταστατών. Αυτές οι αλλαγές έπρεπε να ήταν εισηγήσεις και του αρμόδιου υπουργείου, αφού όχι μόνο θα επιλύσουν οριστικά το πρόβλημα της έλλειψης αντικαταστατών αλλά θα αμβλύνουν την εργασιακή ανασφάλεια και το άγχος των αντικαταστατών, φέρνοντας παράλληλα σταθερότητα προσωπικού με όλα τα συνεπακόλουθα οφέλη.
Στη σημερινή συνεδρία της ΜΙ.Τ.Ε.Π.Ε.Υ., στην οποία τέθηκαν όλα τα πιο πάνω αιτήματα, έγινε ένα πρώτο βήμα προς την ορθή κατεύθυνση. Η ΠΟΕΔ οφείλει να συνεχίσει να ασκεί πίεση έτσι ώστε να συνεχιστεί και να εντατικοποιηθεί ο διάλογος για την οριστική επίλυση των ζητημάτων που αφορούν τους αντικαταστάτες στο πλαίσιο των συστάσεων της Ουνέσκο, της αρχής της ισότητας, της ισονομίας αλλά και της παροχής βασικών εργασιακών δικαιωμάτων στην πλέον αδικημένη ομάδα εκπαιδευτικών.
*Οργανωτικός Γραμματέας Π.Ο.Ε.Δ., Οργανωτικός Γραμματέας Α.Κί.ΔΑ.
Comments (0)
This thread has been closed from taking new comments.
