Όταν η στατιστική αλλοιώνει την αξιοκρατία

ΟΕΛΜΕΚ
21 Μαι 2026 - 09:29

Όταν η στατιστική αλλοιώνει την αξιοκρατία

ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ*

Πριν από περίπου ενάμιση μήνα δημοσιεύθηκαν τα αποτελέσματα των εξετάσεων για το νέο σύστημα διορισμών στην εκπαίδευση. Τα ποσοστά επιτυχίας που παρουσιάστηκαν προκάλεσαν έντονο προβληματισμό και άνοιξαν ξανά τη συζήτηση γύρω από την αξιοκρατία, τη δικαιοσύνη και τη λεγόμενη «στατιστική επεξεργασία» των αποτελεσμάτων.

Στη Φιλολογία, για παράδειγμα, το ποσοστό επιτυχίας άγγιξε μόλις το 6%, καθώς μόνο 23 από τους 400 υποψηφίους κρίθηκαν επιτυχόντες. Την ίδια στιγμή, σε άλλες ειδικότητες τα ποσοστά ήταν πολλαπλάσια. Πολλοί έσπευσαν να αποδώσουν αυτή την εικόνα στην πτώση του επιπέδου των εκπαιδευτικών ή στη γενικότερη κρίση της παιδείας. Είναι, όμως, πράγματι αυτή η πραγματικότητα ή μήπως οι αριθμοί παρουσιάζουν μια διαφορετική εικόνα από εκείνη που πραγματικά υπάρχει;

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι πολλοί υποψήφιοι, ενώ κατάφεραν να περάσουν επιτυχώς τις εξετάσεις, τελικά βρέθηκαν εκτός καταλόγων εξαιτίας της στατιστικής επεξεργασίας. Άνθρωποι που μελέτησαν επί χρόνια, που απέδειξαν τις γνώσεις και την επάρκειά τους, είδαν την προσπάθειά τους να ακυρώνεται.

Η εκπαίδευση χρειάζεται άξιους και καταρτισμένους εκπαιδευτικούς. Όμως η αξιολόγηση οφείλει να υπηρετεί την αξιοκρατία και όχι να δημιουργεί αποκλεισμούς που γεννούν αμφισβήτηση και απογοήτευση. Όταν κάποιος έχει περάσει επιτυχώς τις εξετάσεις, το σύστημα δεν πρέπει να τον αποβάλλει αλλά να τον δικαιώνει.

Γι’ αυτό και είναι αναγκαίο να ληφθούν άμεσα διορθωτικά μέτρα. Η πολιτεία και οι αρμόδιοι φορείς οφείλουν να επανεξετάσουν τη διαδικασία της στατιστικής επεξεργασίας και να προχωρήσουν στη δημιουργία νέου καταλόγου, στον οποίο θα ενταχθούν όλοι όσοι πέτυχαν ουσιαστικά στις εξετάσεις αλλά αποκλείστηκαν λόγω της εφαρμογής αυτής της μεθόδου. Ένα δημοκρατικό και δίκαιο κράτος δεν μπορεί να αγνοεί ανθρώπους που απέδειξαν την αξία τους.

Η επιστημονική κοινότητα, η Κυπριακή Μαθηματική Εταιρεία, η Κυπριακή Στατιστική Εταιρεία και όλοι οι αρμόδιοι θεσμοί οφείλουν να τοποθετηθούν με σαφήνεια και υπευθυνότητα πάνω σε αυτό το ζήτημα. Όπου υπάρχουν στρεβλώσεις, πρέπει να διορθωθούν. Η παραδοχή πιθανών λαθών δεν αποδυναμώνει τους θεσμούς· αντίθετα, ενισχύει την αξιοπιστία και την εμπιστοσύνη των πολιτών προς αυτούς.

Το Υπουργείο Παιδείας καλείται να ακούσει την αγωνία εκατοντάδων υποψηφίων που αισθάνονται ότι αδικήθηκαν. Πίσω από κάθε ποσοστό και κάθε αριθμό υπάρχουν άνθρωποι, οικογένειες, χρόνια προσπαθειών και προσωπικών θυσιών. Η παιδεία δεν μπορεί να λειτουργεί αποκλειστικά με αριθμητικούς δείκτες και τεχνικές επεξεργασίες. Χρειάζεται ανθρωπιά, ισορροπία και πραγματική δικαιοσύνη.

Αν θέλουμε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που να εμπνέει εμπιστοσύνη, τότε χρειάζεται διαφάνεια, αξιοκρατία και σεβασμός προς όλους όσοι αγωνίζονται να υπηρετήσουν την εκπαίδευση. Οι άνθρωποι που πέρασαν τις εξετάσεις δεν ζητούν προνόμια. Ζητούν να μην απορριφθεί η προσπάθειά τους από μια διαδικασία που αλλοιώνει την πραγματική εικόνα των αποτελεσμάτων.

Καλώ τον πολιτικό κόσμο, την επιστημονική κοινότητα, τους εκπαιδευτικούς και όλους τους πολίτες να μη συμβιβαστούν με πολιτικές εντυπωσιασμού και διαδικασίες στατιστικής επεξεργασίας που δημιουργούν αίσθημα αδικίας και αποκλεισμού. Οφείλουμε να δώσουμε πραγματική ευκαιρία σε όλους εκείνους που προσπάθησαν, πέτυχαν στις εξετάσεις, αλλά κρίθηκαν ανεπαρκείς εξαιτίας της στατιστικής επεξεργασίας.

Η πολιτεία πρέπει άμεσα να προχωρήσει σε διορθωτικές κινήσεις, να δημιουργήσει νέους καταλόγους χωρίς στρεβλώσεις και φίλτρα που αλλοιώνουν την πραγματική εικόνα των αποτελεσμάτων και να δικαιώσει τους πραγματικούς επιτυχόντες. Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να μιλάμε για ένα εκπαιδευτικό σύστημα που υπηρετεί πραγματικά την αξιοκρατία, τη δικαιοσύνη και τον άνθρωπο.

*Φιλόλογος.