Στον Κωνστ. Μιτή του University of Oxford το Βραβείο ΒΕΚ Μεταπτυχιακών Φοιτητών Βιολογίας «Ουράνιος Ιωαννίδης» 2025

Οργανωμένα σύνολα
12 Μαι 2026 - 09:49

Στον Κωνστ. Μιτή του University of Oxford το Βραβείο ΒΕΚ Μεταπτυχιακών Φοιτητών Βιολογίας «Ουράνιος Ιωαννίδης» 2025

Η Βιολογική Εταιρεία Κύπρου (ΒΕΚ), έχει καθιερώσει το Βραβείο ΒΕΚ Μεταπτυχιακών Φοιτητών Βιολογίας «Ουράνιος Ιωαννίδης». Το Βραβείο απονέμεται ετήσια σε Κύπριους φοιτητές Βιολογίας που σπουδάζουν στα Τμήματα Βιολογίας της Κύπρου, της Ελλάδας και του εξωτερικού. Το Βραβείο ΒΕΚ Μεταπτυχιακών Φοιτητών Βιολογίας «Ουράνιος Ιωαννίδης» απονέμεται κάθε χρόνο στον Κύπριο Μεταπτυχιακό Φοιτητή Βιολογίας με την καλύτερη Μεταπτυχιακή Εργασία.

Η Επιτροπή Αξιολόγησης της ΒΕΚ αποφάσισε ομόφωνα ότι για τη χρονιά 2025 το Βραβείο ΒΕΚ Μεταπτυχιακών Φοιτητών Βιολογίας «Ουράνιος Ιωαννίδης» απονέμεται στον Βιολόγο Κωνσταντίνο Μιτή του University of Oxford για τη Μεταπτυχιακή Εργασία με τίτλο «Διερεύνηση του ρόλου των σημάτων ασβεστίου κατά το στάδιο της περι-γαστριδίωσης σε έμβρυα θηλαστικών».

Τα κριτήρια αξιολόγησης της μεταπτυχιακής εργασίας ήταν η επιστημονική αρτιότητα της, η ποιότητα και επιστημονικότητα συγγραφής, οργάνωσης και παρουσίασης της μεταπτυχιακής εργασίας, ο αριθμός και η ποιότητα των επιστημονικών δημοσιεύσεων/παρουσιάσεων σε επιστημονικά συνέδρια που τυχόν έχουν προκύψει ως αποτέλεσμα της μεταπτυχιακής εργασίας καθώς και η πρωτοτυπία και καινοτομία της μεταπτυχιακής εργασίας.

Επιβλέπων καθηγητής της εργασίας ήταν ο καθηγητής Αναπτυξιακής Βιολογίας Pro Shankar Srinivas του Department of Physiology, Anatomy and Genetics του University of Oxford

Η μεταπτυχιακή εργασία παρουσιάζει επιστημονική αριστεία αντιμετωπίζοντας ένα θεμελιώδες ερώτημα στην «αναπτυξιακή βιολογία»: Πώς η σηματοδότηση ασβεστίου επηρεάζει την ανάπτυξη και τη γαστριδίωση μετά την εμφύτευση. Χρησιμοποιώντας προηγμένες μεθοδολογίες, όπως μικροσκοπία 4D Light-sheet, υβριδισμό HCR whole-mount in situ και ισχυρά πλαίσια ανάλυσης δεδομένων, η μελέτη εντόπισε για πρώτη φορά ειδικές για τους ιστούς ταλαντώσεις ασβεστίου σε έμβρυα θηλαστικών μετά την εμφύτευση, αποκαλύπτοντας τον σημαντικό ρόλο τους σε βασικές «αναπτυξιακές διαδικασίες». Ο αυστηρός πειραματικός σχεδιασμός και η καινοτόμος μεθοδολογική προσέγγιση στηρίζουν την αξιοπιστία των ευρημάτων, τα οποία προάγουν την κατανόησή μας για την πρώιμη εμβρυϊκή ανάπτυξη και μπορούν να συμβάλουν στη μελλοντική έρευνα σχετικά με την προέλευση των συγγενών αναπτυξιακών διαταραχών. Τα αποτελέσματα της μεταπτυχιακής εργασίας δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό με κριτές, PLOS Biology https://journals.plos.org/plosbiology/article?id=10.1371/journal.pbio.3003430 . Η μελέτη παρουσιάστηκε επίσης στο διεθνές συνέδριο Imaging Mouse Development στο EMBL Heidelberg, το 2024, όπου έλαβε το βραβείο καλύτερης αφίσας https://www.embl.org/about/info/course-and-conference-office/2024/11/meet-the-poster-prize-winners-ofimaging-mouse-development/ . Παρουσιάστηκε επίσης η εργασία ως πόστερ στο συνέδριο Biologists@100 της Βρετανικής Εταιρείας Αναπτυξιακής Βιολογίας, Λίβερπουλ, Μάρτιος 2025. Επιπλέον, παρουσιάστηκε στο Ινστιτούτο Francis Crick (Λονδίνο) για το Δίκτυο Νέων Εμβρυολόγων τον Μάιο του 2025 https://x.com/YEN_community/status/1924573677451886720 .

Το Βραβείο ΒΕΚ Μεταπτυχιακών Φοιτητών Βιολογίας «Ουράνιος Ιωαννίδης» συνοδεύεται από χρηματικό ποσό ύψους 400 ευρώ και σχετικό τιμητικό πιστοποιητικό. Η απονομή θα γίνει σε Ειδική Τελετή που θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 05 Ιουνίου, στις 7μμ, στο Σιακόλειο Εκπαιδευτικό Κέντρο Κλινικής Ιατρικής, της Ιατρικής Σχολής, Αμφιθέατρο ΣΕΚΚΙ Β115, στο Πανεπιστήμιο Κύπρου.

Περίληψη Μεταπτυχιακής Εργασίας.

Τα σήματα ασβεστίου (Ca²⁺ signalling) έχουν συσχετιστεί με διάφορα στάδια της εμβρυϊκής ανάπτυξης, από τη γονιμοποίηση έως και την οργανογένεση. Ωστόσο, η γνώση μας σχετικά με τον ρόλο του ασβεστίου στα πρώιμα στάδια της ανάπτυξης των θηλαστικών παραμένει περιορισμένη, λόγω της δύσκολης πρόσβασης σε έμβρυα που αναπτύσσονται εντός της μήτρας για μικροσκοπική απεικόνιση. Στην παρούσα μελέτη, στόχος μας ήταν να χαρακτηρίσουμε για πρώτη φορά τον ρόλο των σημάτων ασβεστίου κατά τα πρώιμα μετα-εμφυτευτικά στάδια της εμβρυϊκής ανάπτυξης των θηλαστικών και συγκεκριμένα κατά το στάδιο της γαστριδίωσης, καθώς και να διερευνήσουμε κατά πόσο αυτά τα κυτταρικά σήματα μπορούν να καθοδηγήσουν μορφογενετικές διεργασίες. Για την καταγραφή τρισδιάστατων δεδομένων υψηλής ανάλυσης σε αναπτυσσόμενα έμβρυα, αξιοποιήσαμε γενετικά τροποποιημένα ποντίκια που φέρουν φθορίζουσες πρωτεΐνες αναφοράς της κυτταροπλασματικής συγκέντρωσης ασβεστίου (GCaMP6f) και των κυτταρικών μεμβρανών, σε συνδυασμό με την προηγμένη τεχνική μικροσκοπίας Lattice Light-sheet. Προηγούμενη έρευνα της ομάδας μας είχε δείξει ότι μετά τη γονιμοποίηση, από το στάδιο των δύο κυττάρων έως και πριν από την εμφύτευση, οι κυτταροπλασματικές αυξομειώσεις της συγκέντρωσης ασβεστίου (Ca²⁺ oscillations) αποτελούν σπάνια στοχαστικά γεγονότα. Στην παρούσα εργασία δείχνουμε ότι η εμφύτευση, στις 5,5 ημέρες μετά τη σύλληψη (E5.5), σηματοδοτεί την έναρξη εκτεταμένων σημάτων ασβεστίου, με σημαντική αύξηση της συχνότητας των ενδοκυττάριων αυξομειώσεων στους εξωεμβρυϊκούς ιστούς (σπλαχνικό ενόδερμα και εξωεμβρυϊκό εκτόδερμα), ενώ τα πολυδύναμα κύτταρα του επιβλάστη παραμένουν ως επί το πλείστον ανενεργά. Κατά την έναρξη της γαστριδίωσης, στις 6,5 ημέρες μετά τη σύλληψη (E6.5), τα έμβρυα εμφανίζουν μειωμένες αυξομειώσεις στη συγκέντρωση ασβεστίου στο σπλαχνικό ενόδερμα, ενώ συχνά σήματα ασβεστίου παρατηρούνται στα κύτταρα που σχηματίζουν την αρχική λωρίδα (primitive streak) στο οπίσθιο άκρο του εμβρύου. Στις 7,5 ημέρες μετά τη σύλληψη (E7.5), τα μεσοδερμικά προγονικά κύτταρα εμφανίζουν περιοδικές αυξομειώσεις ασβεστίου υψηλότερης συχνότητας καθώς υφίστανται επιθηλιο-μεσεγχυματική μετάβαση και μεταναστεύουν προς την πρόσθια μέση γραμμή, όπου συγκλίνουν για να σχηματίσουν τον πρωτογενή καρδιακό σωλήνα. Φαρμακολογική παρέμβαση σε έμβρυα που αναπτύσσονται ex utero με το φάρμακο Thapsigargin, επέδειξε ότι οι ενδοκυττάριες αυξομειώσεις ασβεστίου εξαρτώνται από την απελευθέρωση κατιόντων ασβεστίου (Ca²⁺) από τα εσωτερικά αποθέματα του ενδοπλασματικού δικτύου (ER), μέσω των αντλιών ER Ca²⁺-ATPase (SERCA pumps). Τέλος, καταδεικνύουμε ότι τα σήματα ασβεστίου είναι απαραίτητα για την έναρξη της γαστριδίωσης, όπως φαίνεται από την απουσία της πρωτεΐνης Brachyury σε έμβρυα τα οποία αναπτύχθηκαν παρουσία του φαρμάκου Thapsigargin. Η παρούσα μελέτη αποτελεί την πρώτη συστηματική καταγραφή της δυναμικής των σημάτων ασβεστίου σε πρώιμα μετα-εμφυτευτικά έμβρυα θηλαστικών και υποδεικνύει ότι οι οργανωμένες αυξομειώσεις ασβεστίου σε συγκεκριμένους ιστούς επηρεάζουν τη χωροχρονική διαμόρφωση του εμβρύου.

Τη βραβευμένη μεταπτυχιακή εργασία μπορείτε να την βρείτε στην ιστοσελίδα της Βιολογικής Εταιρείας Κύπρου https://www.cbs.cy