Ανάχωμα στην εργαλειοποίηση εκπαιδευτικών από αβάσιμες καταγγελίες: απαίτηση για θεσμική θωράκιση

ΠΟΕΔ
16 Μαρ 2026 - 13:04

Ανάχωμα στην εργαλειοποίηση εκπαιδευτικών από αβάσιμες καταγγελίες: απαίτηση για θεσμική θωράκιση

ΤΟΥ ΜΙΧΑΛΗ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ*

Η σύγχρονη εκπαιδευτική πραγματικότητα, περνά μια βαθιά κρίση εμπιστοσύνης, η οποία εκδηλώνεται με την ολοένα αυξανόμενη μετατροπή της σχολικής κοινότητας σε πεδίο αντιπαραθέσεων. Στο επίκεντρο αυτής της έντασης βρίσκεται ένα κρίσιμο ερώτημα που αφορά τα όρια μεταξύ της νόμιμης προστασίας των δικαιωμάτων του εκάστοτε παιδιού και της άδικης ηθικής και επαγγελματικής εξόντωσης του εκπαιδευτικού. Ενώ η διασφάλιση της ευημερίας των μαθητών αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα και θεμελιώδες δικαίωμα των γονέων, παρατηρείται μια ανησυχητική τάση εργαλειοποίησης των καταγγελιών, η οποία τραυματίζει ανεπανόρθωτα όχι μόνο το πρόσωπο του/της εκπαιδευτικού, αλλά και την ίδια τη φύση της παιδαγωγικής πράξης.

Το φαινόμενο των αβάσιμων ή ανώνυμων καταγγελιών, που συχνά εδράζονται σε παρερμηνείες, υποκειμενικές κρίσεις, παρεξηγήσεις, εκδικητικές τάσεις ή ακόμη και σε ανύπαρκτα περιστατικά, δημιουργεί ένα κλίμα μόνιμης καχυποψίας. Η οποιαδήποτε καταγγελία, θα έπρεπε να είναι το έσχατο μέσο προστασίας και όχι να μετατρέπεται σε «όπλο» πίεσης ή εκβιασμού. Σε αυτή την περίπτωση, το σχολείο απομακρύνεται από τον ρόλο του ως χώρος μάθησης και μεταβάλλεται σε έναν ιδιότυπο χώρο προκαταρκτικής ανάκρισης. Σε αυτό το πλαίσιο, ο εκπαιδευτικός αναγκάζεται εκ των πραγμάτων, να περιέλθει σε μια κατάσταση διαρκούς αμυντικής στάσης. Την ίδια ώρα ο καταγγέλλων, δεν έχει κανένα απολύτως κόστος ή συνέπεια.

Αξίζει να τονιστεί, πως η αίσθηση της εγκατάλειψης από την πλευρά της Πολιτείας και των αρμοδίων, οξύνει το πρόβλημα. Η Αρμόδια Αρχή, συχνά υιοθετεί τη στάση του ουδέτερου παρατηρητή ή σπεύδει να λειτουργήσει ανακριτικά ή και τιμωρητικά πριν από την πλήρη διερεύνηση της αλήθειας, αφήνοντας τον εκπαιδευτικό απροστάτευτο απέναντι πολλές φορές σε ανυπόστατες καταγγελίες.

Η ψυχολογική και επαγγελματική φθορά που προκαλείται από αυτή την έλλειψη θεσμικής κάλυψης, είναι ανυπολόγιστη. Είναι αδύνατο να επιτευχθεί ένα υγιές εργασιακό περιβάλλον και να καλλιεργηθεί ένα σωστό κλίμα μάθησης, όταν ο εκπαιδευτικός λειτουργεί υπό το καθεστώς του φόβου και τη σκέψη πως κάθε λέξη ή κίνησή του μπορεί να διαστρεβλωθεί και να χρησιμοποιηθεί εναντίον του. Μια τέτοια συνθήκη, διασαλεύει το σχολικό κλίμα, μέσα στο οποίο διαμορφώνεται η προσωπικότητα των παιδιών διδάσκοντάς τους εμμέσως την έλλειψη σεβασμού προς τους θεσμούς και την προτίμηση της σύγκρουσης έναντι του διαλόγου.

Η αναγκαιότητα για θεσμική αντιμετώπιση του θέματος είναι επιτακτική. Η συνεργασία μεταξύ σχολείου και οικογένειας πρέπει να επαναθεμελιωθεί πάνω στις αρχές της αμοιβαιότητας και της ειλικρινούς επικοινωνίας. Ζητούμενο δεν είναι η τυφλή αποδοχή των ενεργειών του εκπαιδευτικού, αλλά η προτεραιοποίηση του διαλόγου και η εξάντληση των εσωτερικών διαδικασιών επίλυσης διαφορών, πριν από οποιαδήποτε προσφυγή σε επώνυμες ή ανώνυμες καταγγελίες.

Η ευθύνη δε του Υπουργείου Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας, είναι πρωταρχική σε αυτή τη διαδικασία. Το ΥΠΑΝ οφείλει να προχωρήσει άμεσα στη θεσμοθέτηση διαφανών και δίκαιων διαδικασιών ελέγχου των καταγγελιών, οι οποίες θα εξασφαλίζουν την αμεροληψία και θα αποτρέπουν τη δημόσια διαπόμπευση των εκπαιδευτικών. Η Αρμόδια Αρχή δεν μπορεί να περιορίζεται στον ρόλο του απλού διεκπεραιωτή, αλλά πρέπει να λειτουργεί ως εγγυητής της αξιοπρέπειας του εκπαιδευτικού έργου, θωρακίζοντας τους εκπαιδευτικούς του, από αβάσιμες κατηγορίες. Ζητούμενο είναι η δημιουργία ενός σαφούς πλαισίου που θα θέτει αυστηρά κριτήρια για την εξέταση οποιασδήποτε αναφοράς/καταγγελίας, διασφαλίζοντας ότι το σχολείο θα παραμείνει χώρος παιδείας και όχι δικαστική αρένα. Σαφέστατα επίσης, αν αποδειχθεί πως οι καταγγελίες είναι προϊόν εκδικητικότητας και είναι αβάσιμες, πρέπει να υπάρχουν και οι ανάλογες κυρώσεις προς το άτομο που προβαίνει σε αυτές.

Ένα φοβισμένο σχολείο, με φοβισμένους εκπαιδευτικούς που αισθάνονται ευάλωτοι και αναλώσιμοι ή υπό επιτήρηση, παύει να είναι σχολείο. Η θωράκιση του λειτουργήματος του εκπαιδευτικού, αποτελεί σε τελευταία ανάλυση, την υψηλότερη μορφή προστασίας για τα ίδια τα παιδιά, εξασφαλίζοντας ένα περιβάλλον σταθερότητας, εμπιστοσύνης και αληθινής παιδείας.

*Γενικός Γραμματέας Α.Κί.ΔΑ., Β. Γενικός Γραμματέας ΠΟΕΔ