Ο μύθος των αυξημένων δαπανών στην εκπαίδευση

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΧΑΤΖΗΛΟΪΖΟΥ*

Η επένδυση μιας χώρας στο εκπαιδευτικό της σύστημα, μπορεί να έχει ευεργετικά αποτελέσματα. Δεν είναι τυχαίο πως η Παγκόσμια Τράπεζα και η UNESCO επιβεβαιώνουν την ισχυρή απόδοση της επένδυσης στην εκπαίδευση: κάθε δολάριο που επενδύεται στον τομέα της εκπαίδευσης, μπορεί να έχει οικονομική απόδοση έως και 15 δολάρια[1]. Σύμφωνα με δεδομένα της UNESCO και της Παγκόσμιας Σύμπραξης για την Εκπαίδευση (GPE), οι επενδύσεις στην παιδεία αποτελούν τον βασικότερο μοχλό ανάπτυξης, καθώς υπολογίζεται ότι η εκπαίδευση ευθύνεται για το 50% της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης[2].

Από την άλλη, η σχολική αποτυχία επιβάλλει υψηλότερο κόστος στην κοινωνία, επηρεάζει την κοινωνική συνοχή και την κινητικότητα και επιβαρύνει τους δημόσιους προϋπολογισμούς για την αντιμετώπιση των συνεπειών[3].

Αναγνωρίζοντας αυτά τα οφέλη, η διεθνής κοινότητα δεσμεύτηκε το 2015, μέσω της Διακήρυξης του Ιντσόν[4], να διοχετεύει στην εκπαίδευση τουλάχιστον το 4% έως 6% του ΑΕΠ και/ή το 15% έως 20% των δημόσιων δαπανών. Ως κράτος-μέλος του ΟΗΕ και της UNESCO, η Κυπριακή Δημοκρατία συνυπέγραψε και υιοθέτησε τη Διακήρυξη του Ιντσόν. Η ίδια δέσμευση επαναδιατυπώθηκε το 2024 με τη διακήρυξη της Φορταλέζα[5].

Αν και η σημασία της επένδυσης στην εκπαίδευση είναι απολύτως τεκμηριωμένη και αποδεκτή, στην Κύπρο ένα από τα κυρίαρχα αφηγήματα αφορά το αυξημένο της κόστος. Οι πολίτες, πολιτικά κόμματα, διάφορα οργανωμένα σύνολα, προσεγγίζουν τις εκπαιδευτικές δαπάνες με στενά δημοσιονομικούς όρους, ως καταναλωτική δαπάνη και όχι ως επένδυση κεφαλαίου.

Συνήθως, κατά την ετοιμασία και την παρουσίαση των προϋπολογισμών, στηλιτεύεται η ονομαστική αύξηση του προϋπολογισμού του ΥΠΑΝ, αγνοώντας το γεγονός πως τόσο το ΑΕΠ όσο και ο συνολικός προϋπολογισμός έχουν αυξηθεί σημαντικά. Η πραγματικότητα είναι πως οι δημόσιες δαπάνες στην εκπαίδευση, έχουν αυξηθεί δυσανάλογα λιγότερο σε σχέση με τον ρυθμό ανάπτυξης του ΑΕΠ και τον συνολικό προϋπολογισμό του Κράτους.

Την τελευταία εικοσαετία, τόσο το ΑΕΠ, όσο και ο κρατικός προϋπολογισμός έχουν υπερδιπλασιαστεί, ενώ οι δημόσιες δαπάνες στην εκπαίδευση έχουν αυξηθεί κατά πολύ λιγότερο. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας (CYSTAT)[6], όπως φαίνεται στον πιο κάτω πίνακα, το ποσοστό των δημοσίων δαπανών στην εκπαίδευση σε σχέση με το ΑΕΠ παρουσιάζει υποχώρηση κατά 23% από το 2006 μέχρι το 2023, από 6.4% σε 4.9%. Παράλληλα, σε σχέση με τον κρατικό προϋπολογισμό, την ίδια περίοδο, το ποσοστό των δημοσίων δαπανών στην εκπαίδευση έχει μειωθεί κατά 26.2%, από 16.4% σε 12.1%. Η δε αύξηση των δημοσίων δαπανών στην εκπαίδευση κατά την περίοδο αυτή απορροφήθηκε σε μεγάλο βαθμό από τον πληθωρισμό

Δημόσιες Δαπάνες στην Εκπαίδευση ως % στο ΑΕΠ και στον Κρατικό Προϋπολογισμό, Ετήσια

 Αν και την τελευταία εικοσαετία έχουν εισαχθεί κομβικές μεταρρυθμιστικές πολιτικές (ειδική εκπαίδευση, επέκταση προδημοτικής εκπαίδευσης, θεσμοθέτηση και επέκταση ολοήμερου σχολείου, επέκταση και ενίσχυση Δημόσιων Πανεπιστημίων), οι οποίες συνεπάγονται διευρυμένες δομικές υποχρεώσεις και αυξημένο λειτουργικό κόστος, το ποσοστό των δημοσίων δαπανών που επενδύει η πολιτεία στην εκπαίδευση σε σχέση με το ΑΕΠ και τον προϋπολογισμό, έχει μειωθεί κατά περίπου 25%!

 Αν και την τελευταία εικοσαετία έχουν εισαχθεί κομβικές μεταρρυθμιστικές πολιτικές (ειδική εκπαίδευση, επέκταση προδημοτικής εκπαίδευσης, θεσμοθέτηση και επέκταση ολοήμερου σχολείου, επέκταση και ενίσχυση Δημόσιων Πανεπιστημίων), οι οποίες συνεπάγονται διευρυμένες δομικές υποχρεώσεις και αυξημένο λειτουργικό κόστος, το ποσοστό των δημοσίων δαπανών που επενδύει η πολιτεία στην εκπαίδευση σε σχέση με το ΑΕΠ και τον προϋπολογισμό, έχει μειωθεί κατά περίπου 25%!

Παρόλη την αποψίλωση της επένδυσης του κράτους στην εκπαίδευση την τελευταία εικοσαετία, δυστυχώς δεν παρατηρείται καμία πρόθεση για αλλαγή αυτής της νοοτροπίας και στάσης. Πρόσφατο παράδειγμα[7] αποτελεί η άρνηση του Υπουργείου Οικονομικών να συμπεριλάβει στον προϋπολογισμό του 2027 κονδύλι για προσλήψεις νέων εκπαιδευτικών ψυχολόγων και αναβάθμιση της ΥΕΨ (Υπηρεσίας Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας).

Όσο συνεχίζουμε να αντιμετωπίζουμε την παιδεία με την κοντόφθαλμη λογική του λογιστικού κόστους και των περικοπών, τόσο θα υποθηκεύουμε το μέλλον των επόμενων γενεών. Η εκπαίδευση είναι η σημαντικότερη αναπτυξιακή και κοινωνική επένδυση που μπορεί να κάνει ένα κράτος. Όπως είπε και ο Βενιαμίν Φραγκλίνος: «Μια επένδυση στη μόρφωση αποδίδει τον καλύτερο τόκο».

*Μέλος ΕΔΣ ΠΟΕΔ

Οργανωτικός Γραμματέας Α.Κί.ΔΑ.

Tags ΛΕΩΝΙΔΑ ΧΑΤΖΗΛΟΪΖΟΥ, ΜΥΘΟΣ, ΑΥΞΗΜΕΝΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

---

---

---

Ονοματεπώνυμο: *

Email:

Website:

Add a new comment:

Post

---