- ΟΕΛΜΕΚ
- 03 Μαι 2026 - 15:09
Η σχολική τάξη στο απόσπασμα
TOY ΓΙΑΝΝΗ ΑΝΤΩΝΙΑΔΗ*
«Το λοιπόν, αν θέλωμεν το λίγον να γένη μεγάλον, πρέπει να λατρεύωμεν Θεόν, ν’ αγαπάμε πατρίδα, νάχωμεν αρετή, τα παιδιά μας να τα μαθαίνωμεν γράμματα και ηθική»
(Στρατηγός Μακρυγιάννης).
«Τα σχολεία δεν είναι απλώς τόποι προσκτήσεως γνώσεων, αλλά κυρίως φροντιστήρια ηθικής, χριστιανικής και εθνικής αγωγής»
(Ιωάννης Καποδίστριας).
Τί είναι αυτό που τις τελευταίες δεκαετίες σταδιακά αποψιλώθηκε; Νομίζω ότι όλοι συμφωνούν για το γεγονός ότι οι βασικές λειτουργίες της σχολικής τάξης δεν υφίστανται πλέον. Πρώτα και κύρια η σχολική τάξη στηρίζεται στην τάξη. Σε μια πειθαρχία, σε κανόνες και ιδιότητες που έχουν να κάνουν και με την χωροθεσία. Ο καθηγητής είναι μόνος του και διαθέτει έδρα που τον κάνει να ξεχωρίζει από τα θρανία όπου κάθονται οι μαθητές. Ο μαθητής του απευθύνεται στον πληθυντικό και του μιλά αφού σηκώσει το χέρι του και αυτός του δώσει την άδεια να του μιλήσει. Κοινότυπα(;), ξεπερασμένα(;), παλιά(;), θα πει κάποιος;
Μπορεί, σύμφωνα βεβαίως με μια ¨εκσυγχρονιστική¨, ¨προοδευτική¨ αφελληνισμένη ψευτοδιανόηση, που αλωνίζει ανενόχλητα τόσα χρόνια τα πανεπιστήμιά μας και προσπαθεί να μπολιάσει με τις θεωρίες της τα σχολεία μας και τους λειτουργούς της εκπαίδευσής μας, με βάση την οποία η πειθαρχία ισούται με καταπίεση και ανελευθερία. Έχουμε διερωτηθεί πόσο μακρυά είμαστε από το όραμα του Ιωάννη Καποδίστρια: «Το συμφέρον και η εθνική φιλοτιμία θα υποκινηθώσι εξ ίσου, εάν το εκπαιδευτήριον προικισθεί με όλα τα μέσα της παραγωγής της παιδείας, εάν διδάσκαλοι διακεκριμένοι, επί φιλοθρησκεία και έρωτι προς την εθνικήν γλώσσαν και φιλολογίαν, εκλέγονται μεταξύ των Ελλήνων, οίτινες δικαίως υπολήπτονται εν τω κόσμω των γραμμάτων και επιστημών».
Η αποψίλωση των κανονων λειτουργίας μιας σχολικής τάξης, άνοιξε τους ασκούς του αιόλου, καθώς χάθηκαν τα όρια στην κοινωνική συμπεριφορά μιας ολόκληρης γενιάς. Είναι κοινό μυστικό ότι μέσα στην πολλή ¨πρόοδο¨ έφτασαν να ¨καταργήσουν¨ μέχρι και τους βαθμούς. Δεν τους κατήργησαν βέβαια στην πράξη, όμως υπάρχει μια σιωπηρή συμφωνία ανάμεσα σε καθηγητές, μαθητές και γονείς ώστε οι βαθμοί να υπάρχουν μόνο για να επιβραβεύουν. Σε αντίθετη περίπτωση, ο καθηγητής αντιμετωπίζεται ως ένοχος, ενίοτε προπηλακίζεται ή, στα ιδιωτικά σχολεία, απειλείται με απόλυση.
Ποιες είναι οι συνέπειες της διάλυσης της πειθαρχίας και των ρόλων στη σχολική τάξη; Η παραβατικότητα τραντάζει πλέον συνθέμελα τα σχολεία, η χρήση και διακίνηση ναρκωτικών έφτασε σε πρωτόγνωρα επίπεδα, το κάπνισμα αρχίζει από τους μαθητές δημοτικού, η αγένεια, οι προσβολές, οι χυδαιότητες, οι βιαιότητες είναι πλέον μέρος της καθημερινότητας της σχολικής ζωής. Σε αυτά τί αντιτάσσουμε; Σωρηδόν μεταρρυθμίσεις από το ΥΠΑΝ, Νέα Σχέδια Αξιολογησης εκπαιδευτικών, επιμορφώσεις επί επιμορφώσεων από Παιδαγωγικά Ινστιτούτα, Πανεπιστήμια κ.λπ., πλήθος οι θεωρίες και οι μοντέρνες και μεταμοντέρνες μέθοδοι διδασκαλίας, διαθεματικότητες, βιωματικές δράσεις, παρεμβάσεις από ψυχολόγους, νέα ευρωπαϊκά προγράμματα, εναλλακτικοί τρόποι μάθησης, κ.λπ, κ.λπ…
Και οι μαθητές; μόλις αφήσουνε το προαύλιο του σχολείου, καταντούν θύματα των ανέμων που φυσούν στα πεζοδρόμια, λεία φανερών ή διαδικτυακών θηρίων. Τόσα χρόνια εφαρμόζουμε όλες αυτές τις θεωρίες καλόπιστα, με ζήλο, με ελπίδα ότι θα αντιστραφεί η κατάσταση πτώσης. Στην πράξη που βρισκόμαστε τελικά;
Δεν το βλέπουμε, δεν το βιώνουμε, δεν το ακούμε πλέον όλο και πιο συχνά ότι ο τόπος της σχολικής τάξης τείνει να καταντήσει τόπος μαρτυρίου και του εκπαιδευτικού και του μαθητή; Και δεν μας λείπει τίποτε. Ολοκαίνουργοι υπολογιστές, διαδραστικοί πίνακες, νέα βιβλία, εξειδικευμένες ειδικότητες, προγράμματα ευρωπαϊκά, πλήθος ξένων γλώσσών, μειωμένα ωράρια, προγράμματα ΟΑΠ, προγράμματα εξατομικευμένης και κατ’ οίκον διδασκαλίας, πολλαπλές στηρίξεις, απαλλαγές.... Πράγματα που πριν κάποια χρόνια φάνταζαν όνειρα θερινής νυχτός.
Κι όμως…. Νοιώθουμε ότι όλο και κάτι πάει λάθος, έχουμε την αίσθηση ότι τα λόγια μας δεν μιλούν στις ψυχές των μαθητών, το μάτι μας δεν είναι στα πρόσωπα των παιδιών. Τί είναι τελικά αυτό που βγάλαμε έξω από την Παιδεία μας και είναι ίσως το μόνο αντίδοτο στους άφιλους, ασπόνδυλους και ανερμάτιστους καιρούς που ζούμε; Τί είναι αυτό που μπορεί να γεμίσει τις ψυχές των μαθητών μας, να τους δώσει πρότυπα ζωής και ταυτότητας, να τους δώσει νόημα ζωής και ύπαρξης, να τους ανεβάζει από τον βούρκο, τα γήινα και χθαμαλά, στα ωραία, τα υψηλά, τα υψιπετή;
Πρότυπα χρειάζονται οι μαθητές μας. Πρότυπα από τους κοντινούς μας ήρωες, τους αγίους και δασκάλους του Γένους μας. Πρότυπα τα οποία θέρμαιναν τις ψυχές των μαθητών που δημιούργησαν το ανυπέρβλητο έπος της ΕΟΚΑ. Πρότυπα αγάπης, αλτρουισμού, φιλοπατρίας, σεβασμού, ήθους. Ας θυμηθούμε τη διαρρύθμιση μιας τάξης από το παλιό ελληνικό μας σχολείο (μας το παρουσιάζει βιωματικά υπέροχα ο καλός συνάδελφος θεολόγος εκ Κερύνειας καταγόμενος Χρυσόστομος Μελής με εκθέσεις στα σχολεία που συναρπάζουν και συνεπαίρνουν τους μαθητές μας). Οι μαθητές περιστοιχίζονταν από ήρωες της Επανάστασης μας και του Ιησού μας Χριστού. Κάτω από το βλέμμα τους έκαναν το μάθημά τους στις τάξεις. Σήμερα στο πνεύμα αυτό της ¨προόδου¨, φτάσαμε να μετατρέπουμε σε πρότυπα, δήθεν ζωγράφους και άλλους αρλεκίνους, που προσβάλλουν και βεβηλώνουν τα όσια και τα ιερά μας, στο όνομα μάλιστα μιας εξωφρενικής άνευ ορίων ¨ελευθερίας έκφρασης¨. Δηλαδή μετατρέπουμε το χυδαίο και προσβλητικό σε ¨τέχνη¨ και μετά έχουμε παράπονο γιατί οι μαθητές μας βιαιοπραγούν και εκδηλώνουν ακραία παραβατικότητα; Οποία υποκρισία!!!
Ας στρέψουμε την προσοχή μας στην τάξη. Στον ρόλο του καθενός σε αυτήν. Δεν γίνεται να συνεχίζουμε με την λογική της ήσσονος προσπάθειας, με την κατάργηση της πειθαρχίας και την εξίσωση του καθηγητή με τον μαθητή και να αναμένουμε να λειτουργήσει η τάξη. Μέσα σε αυτήν ας καλλιεργήσουμε τα πιο αγνά, καθαρά και κρυστάλλινα στοιχεία που ζεσταίνουν τις καρδιές και διδάσκουν αγωγή ζωής και πρότυπα ελληνικού βίου. Εξαγνισμός μας μέσω της Παιδείας σε τάξεις που καλλιεργούν σεβασμό, πειθαρχία και όρια. Να ξαναγίνουμε αγνοί ζώντας με τα δικά μας παλιά πλούτη. «Δεν θέλω καινούργια, ξένα δώρα. Παλιά, δικά μου πλούτη σου ζητώ», μας φωνάζει ο Κωστής Παλαμάς.
Γεν. Γραμματέας Συνδέσμου Θεολόγων ΟΕΛΜΕΚ
Μέλος ΚΔΣ ΟΕΛΜΕΚ – ΑΛΛΑΓΗ
Comments (1)
This thread has been closed from taking new comments.


Ιωάννης Μεγάλεμος, πρώην Επιθεωρητής Μέσης Εκπαίδευσης:
May 04, 2026 at 11:37 AM
Η παρέμβαση του Γιάννη Αντωνιάδη συνιστά μια εύστοχη και τεκμηριωμένη συμβολή στον σύγχρονο διάλογο περί παιδείας, αναδεικνύοντας με σαφήνεια την κρίση αξιών και προσανατολισμού που διαπερνά τη σχολική πραγματικότητα. Με αναφορές σε μορφές όπως ο Ιωάννης Καποδίστριας και ο Στρατηγός Μακρυγιάννης, ο συγγραφέας επαναφέρει στο προσκήνιο τη σημασία της ηθικής, της πειθαρχίας και των προτύπων στη διαμόρφωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Ιδιαιτέρως επιτυχές είναι και το καταληκτικό του σχήμα με την επίκληση στον Κωστή Παλαμά, το οποίο λειτουργεί όχι μόνο ως αισθητική κορύφωση του λόγου, αλλά και ως ουσιαστική συμπύκνωση του νοήματος περί επιστροφής σε διαχρονικές αξίες. Η προσέγγισή του διακρίνεται για τη συνέπεια και τη σαφή ιδεολογική της τοποθέτηση, προσφέροντας έναυσμα για γόνιμο επιστημονικό προβληματισμό. Αξίζει θερμά συγχαρητήρια για την τεκμηριωμένη και θαρραλέα διατύπωση των θέσεών του.