Νέο σχέδιο αξιολόγησης: Όταν το σχολείο αντιμετωπίζεται ως επιχείρηση

Η παρερμηνεία του Human Resource Management και η λανθασμένη εφαρμογή του στην εκπαιδευτική ηγεσία

ΤΗΣ ΡΑΝΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ*

Η δημόσια συζήτηση γύρω από το νέο σύστημα αξιολόγησης παραγνωρίζει κάτι πολύ ουσιώδες: ότι το σχολείο δεν είναι εταιρεία με σκοπό το κέρδος, και ως εκ τούτου οι παιδαγωγικές σχέσεις δεν μπορούν να παραλληλίζονται με λογικές που ισχύουν στη διοίκηση επιχειρήσεων. Η απόφαση του ΥΠΑΝ να εντάξει τον διευθυντή του σχολείου στη διαδικασία της αριθμητικής αξιολόγησης των εκπαιδευτικών για σκοπούς σύγκρισης και κατάταξης παρεκκλίνει πλήρως από τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας για την αποτελεσματική ηγεσία στο σχολικό πλαίσιο. Οι βασικές αρχές του Human Resource Management, όσο χρήσιμες κι αν είναι στα εταιρικά περιβάλλοντα, δεν μπορούν να εφαρμόζονται σε σχολικές κοινότητες όπου η σχέση ηγέτη και εκπαιδευτικών προϋποθέτει εμπιστοσύνη, ασφάλεια, καθοδήγηση, στήριξη και παιδαγωγική ελευθερία και όχι έλεγχο, ιεραρχική εξουσία, micromanagement, φόβο, σύγκριση και κατάταξη.

Η έρευνα των τελευταίων δεκαετιών, διεθνώς αλλά και στην Κύπρο, δείχνει καθαρά ότι οι σχολικές μονάδες λειτουργούν αποτελεσματικά όταν ο διευθυντής έχει ξεκάθαρο ρόλο παιδαγωγικού ηγέτη. Όταν δηλαδή στηρίζει, καθοδηγεί, θέτει κοινά κριτήρια ποιότητας, καλλιεργεί συνεργατικό σχολικό κλίμα και βοηθά τους εκπαιδευτικούς να βελτιώνονται μέσα σε κλίμα ασφάλειας και εμπιστοσύνης. Ο ακαδημαϊκός Λεωνίδας Κυριακίδης (Τμήμα ΕΠΑ, Πανεπιστήμιο Κύπρου), μέσα από τη διεθνώς αναγνωρισμένη ερευνητική του δουλειά, αποδεικνύει ότι η βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων συνδέεται με συστηματικές διαδικασίες διαμορφωτικής αξιολόγησης, ανατροφοδότησης, επαγγελματικής μάθησης και ανάπτυξης κοινού οράματος στο σχολείο. Μέσα από το Δυναμικό Μοντέλο Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας (DME) που προτείνει, επισημαίνει ότι η ποιότητα της διδασκαλίας βελτιώνεται με στοχευμένη επαγγελματική ανάπτυξη, ωφέλιμη ανατροφοδότηση και ενδυνάμωση των εκπαιδευτικών.

Όλα τα πιο πάνω σαφώς,  προϋποθέτουν υψηλά επίπεδα εμπιστοσύνης και ανοιχτή επικοινωνία μεταξύ διευθυντή και εκπαιδευτικών,  συνθήκες που καταστρέφονται όταν ο διευθυντής αναλαμβάνει και τον ρόλο του αριθμητικού αξιολογητή για σκοπούς προαγωγών.

Ο ακαδημαϊκός Χαράλαμπος Χαραλάμπους (Τμήμα ΕΠΑ, Πανεπιστήμιο Κύπρου), μέσα από την έρευνά του για την ποιότητα της διδασκαλίας, τη διασύνδεσή της με τη μάθηση και την επαγγελματική ενδυνάμωση των εκπαιδευτικών μέσα από κοινότητες μάθησης, τεκμηριώνει ότι αυτά απαιτούν κουλτούρα συνεργασίας, ελεύθερο αναστοχασμό και συστηματική, μη τιμωρητική ανατροφοδότηση.

Προφανώς όλα αυτά ακυρώνονται όταν ο παιδαγωγικός ηγέτης μετατρέπεται και σε αριθμητικό αξιολογητή. Ο παιδαγωγικός ηγέτης που έχει την ευθύνη να ενισχύει, να καθοδηγεί και να δημιουργεί πλαίσιο συνεργασίας δεν μπορεί ταυτόχρονα να είναι και ο άνθρωπος που θα κρίνει αριθμητικά, θα συγκρίνει, θα κατατάσσει και θα καθορίζει ποιος δικαιούται προαγωγή. Η σύγκρουση ρόλων είναι αυτονόητη και αποδεδειγμένα επιζήμια.

Όσοι υποστηρίζουν τη συμμετοχή του διευθυντή στη βαθμολογία συχνά επικαλούνται ερευνητικά δεδομένα που βασίζονται σε αντιλήψεις εκπαιδευτικών ή προέρχονται από τον χώρο του management και όχι της εκπαίδευσης. Δεν υπάρχουν εμπειρικές μελέτες που να δείχνουν ότι η αριθμητική αξιολόγηση από τον διευθυντή βελτιώνει τη διδασκαλία ή τα μαθησιακά αποτελέσματα. Αντίθετα, υπάρχουν εκτεταμένα ερευνητικά δεδομένα που δείχνουν ότι η μάθηση των παιδιών βελτιώνεται όταν εφαρμόζονται πρακτικές διαμορφωτικής αξιολόγησης, όταν οι εκπαιδευτικοί αναστοχάζονται, συνεργάζονται και νιώθουν ασφάλεια να ζητήσουν βοήθεια. Για να λειτουργήσουν αυτά, ο διευθυντής πρέπει να είναι καθαρά παιδαγωγικός ηγέτης. Δεν γίνεται να είναι και ο υποστηρικτικός καθοδηγητής και ο άνθρωπος που βάζει βαθμολογία για προαγωγές. Αυτοί είναι δύο ρόλοι πλήρως ασύμβατοι.

Η αριθμητική αξιολόγηση και η συγκριτική κατάταξη για προαγωγές πρέπει να γίνεται από ανεξάρτητους επιθεωρητές, οι οποίοι έχουν τη δυνατότητα να συγκρίνουν εκπαιδευτικούς από διαφορετικά σχολεία και να διασφαλίζουν αντικειμενικότητα.

Μέσα σε όλα αυτά, το Υπουργείο Παιδείας προχωρά μονομερώς, παρακάμπτοντας κάθε θεσμικό διάλογο και υποβαθμίζοντας τις τεκμηριωμένες εισηγήσεις της ΠΟΕΔ, των εκπαιδευτικών και των ακαδημαϊκών. Αντί να αφουγκραστεί και να σεβαστεί τη μάχιμη εκπαιδευτική κοινότητα, που ζήτησε επανειλημμένα ένα σύγχρονο, αξιόπιστο και παιδαγωγικά ορθό σύστημα αξιολόγησης, επιλέγει μοντέλα που όχι μόνο δεν λύνουν τα υπαρκτά προβλήματα, αλλά τα μεγεθύνουν.

Οι εκπαιδευτικοί και η ΠΟΕΔ δεν αντιτίθενται στον εκσυγχρονισμό, τον απαιτούν. Θέλουμε ένα σύστημα αξιολόγησης που διορθώνει τις στρεβλώσεις του παρελθόντος αντί να τις ενισχύει. Θέλουμε πραγματική βελτίωση, διαφάνεια, επαγγελματική ανάπτυξη και δίκαιες διαδικασίες προαγωγών. Για να γίνει αυτό, πρέπει να διαχωριστούν καθαρά οι δύο ρόλοι: ο διευθυντής να παραμείνει παιδαγωγικός ηγέτης που στηρίζει, καθοδηγεί και ενδυναμώνει, και οι επιθεωρητές να είναι αρμόδιοι για αριθμητική αξιολόγηση και κατάταξη, ώστε να διασφαλίζεται αντικειμενικότητα και εμπιστοσύνη. Μόνο έτσι μπορούμε να μιλάμε για πραγματικά σύγχρονο, δημοκρατικό και αποτελεσματικό σύστημα αξιολόγησης.

Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό και πιεστικό συγκείμενο, όπου οι εκπαιδευτικοί βρίσκονται συστηματικά στο στόχαστρο ως οι αποκλειστικά υπεύθυνοι για όλα τα διαχρονικά προβλήματα του εκπαιδευτικού συστήματος, όπου λοιδορούνται άδικα και καλούνται να σηκώσουν στις πλάτες τους τις συνέπειες κάθε βεβιασμένης ή πρόχειρης μεταρρύθμισης, είναι καιρός να απαιτήσουμε με αξιοπρέπεια πραγματική στήριξη για τα σχολεία μας. Το ΥΠΑΝ, αντί να επιχειρεί να μετατρέψει τα σχολεία σε επιχειρήσεις και τους διευθυντές σε μάνατζερ ανθρώπινου δυναμικού, οφείλει να τα ενισχύσει ουσιαστικά με επαρκή στελέχωση, με επαρκή χρόνο διοίκησης και προετοιμασίας, με σχολικούς συμβούλους και ψυχολόγους που να υποστηρίζουν την καθημερινή παιδαγωγική εργασία, με μικρότερο αριθμό παιδιών στις τάξεις, με σύγχρονο τεχνολογικό εξοπλισμό και με σχολικά κτίρια που να ανταποκρίνονται στην αξιοπρέπεια που αξίζουν οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί.

Χωρίς αυτές τις βασικές προϋποθέσεις, κανένα σύστημα αξιολόγησης δεν μπορεί να φέρει την ουσιαστική βελτίωση που όλοι θέλουμε. Αντιθέτως, οι παιδαγωγοί θα συνεχίσουν να συρρικνώνονται σε υποτελείς γραφειάδες που θα ακολουθούν κατά γράμμα οδηγίες ανωτέρων απλώς για να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις τους. Κι όταν περιορίζεται η ασφάλεια, η εμπιστοσύνη, η ευελιξία και η παιδαγωγική αυτονομία, τότε χάνεται λίγο λίγο και η ανθρώπινη διάσταση των σχολείων μας. Και πιστέψτε με, δεν υπάρχει μεγαλύτερη απώλεια για ένα εκπαιδευτικό σύστημα από το να ξεθωριάζει ο άνθρωπος μέσα στην ίδια του την αποστολή.

*Πρόεδρος Προοδευτικής Κίνησης Δασκάλων και Νηπιαγωγών Λεμεσού
Γ. Οργανωτικός Επαρχιακού Γραφείου ΠΟΕΔ Λεμεσού

Tags ΡΑΝΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ, ΝΕΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ, ΣΧΟΛΕΙΟ, ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ

---

---

---

This thread has been closed from taking new comments.

---