Τα ερευνητικά κονδύλια και οι προεδρικοί μισθοί


ΤΟΥ ΜΑΡΙΟΥ Ν. ΑΒΡΑΑΜΙΔΗ*

Σκεφτείτε το εξής υποθετικό σενάριο: Ένας ξένος επενδυτής επιλέγει ένα συμπατριώτη σας και του προσφέρει ένα μεγάλο ποσό, για παράδειγμα ένα εκατομμύριο ευρώ, για να εκτελέσει ένα έργο που εμπίπτει στις γνώσεις και στις δεξιότητες του. Με τα χρήματα αυτά θα προσλάβει το απαραίτητο προσωπικό,  θα αγοράσει τον αναγκαίο εξοπλισμό, και θα λάβει κι ο ίδιος κάποιο μισθό ως αντάλλαγμα του χρόνου που θα αφιερώσει στο έργο. Όπως είναι λογικό, ο ξένος επενδυτής απαιτεί να ελέγχει ανά τακτά χρονικά διαστήματα τόσο την πρόοδο του έργου όσο και τον τρόπο με τον οποίο ξοδεύεται το πόσο που έχει δώσει.

Βλέπετε κάτι μεμπτό στο υποθετικό αυτό σενάριο; Σας ενοχλεί που ο συμπατριώτης σας θα έχει κι ο ίδιος οικονομικό κέρδος από το έργο που εξασφάλισε νοουμένου ότι θα εργάζεται σε αυτό;Ή μήπως θα τον επαινούσατε που σε αυτές τις οικονομικά δύσκολες για τον τόπο εποχές κατάφερε να φέρει ξένο χρήμα στην κυπριακή οικονομία και να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας ειδικά τώρα που η ανεργία έχει φτάσει στα ύψη;

Πάντα θεωρούσα τις απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά αυτονόητες και γι αυτό ποτέ δεν μπήκα στον κόπο να τις υποβάλω σε κάποιον.  Δυστυχώς, πρόσφατα αντιλήφθηκα πόσο λάθος είχα. Φαίνεται πως δεν έχουν όλοι οι συμπατριώτες μας την απαραίτητη λογική που χρειάζεται για να εκτιμήσουν, κι όχι να κατακρίνουν, την προσφορά αυτών που εισάγουν κονδύλια από εξωτερικές πηγές. Εκτός βέβαια κι αν δεν είναι θέμα λογικής, αλλά απλής παραπληροφόρησης.

Βλέπετε, το πιο πάνω σενάριο δεν είναι καθόλου υποθετικό. Είναι όσο πιο πραγματικό γίνεται και λαμβάνει χώρα σε όλα τα πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα του κόσμου, ακόμα και της Κύπρου, υπό τη μορφή της χρηματοδότησης για την έρευνα. Τον ξένο επενδυτή στις περιπτώσεις αυτές αποτελούν διάφοροι διεθνείς οργανισμοί (π.χ., Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας),οι οποίοι επιλέγουν να χρηματοδοτήσουν τις καλύτερες ανάμεσα στις χιλιάδες προτάσεις έρευνας που υποβάλλονται από διάφορα πανεπιστήμια της Ευρώπης. Το Πανεπιστήμιο Κύπρου έχει εξασφαλίσει μέσα στα λίγα χρόνια της ύπαρξης του ποσά εκατομμύριων ευρώ από ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις ερευνητικών προγραμμάτων, κάτι που αποτελεί αναμφισβήτητη απόδειξη της ποιότητας του έργου των ερευνητών του. Στο παιχνίδι της διεθνούς έρευνας, η Κύπρος κερδίζει κι αυτό φαίνεται δεν αρέσει σε κάποιους. Αλήθεια, το ξέρατε ότι λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος του επιστημονικού της δυναμικού η Κύπρος υπερτερεί όλων των Ευρωπαϊκών χωρών στον αριθμό των ανταγωνιστικότατων ερευνητικών προγραμμάτων που έχει προσελκύσει από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας; Αυτό δεν είναι τυχαίο γεγονός. Τα ευρωπαϊκά ερευνητικά προγράμματα δεν δίνονται στον καθένα που τα αιτείται. Δίνονται στους καλύτερους επιστήμονες. Δίνονται σε αυτούς που έχουν αποδείξει διεθνώς ότι  ότι έχουν τα προσόντα, την τεχνογνωσία, και την υποδομή να φέρουν επιτυχώς εις πέρας το έργο που αναλαμβάνουν. Δίνονται αφού υποβληθεί  κι εγκριθεί εκ των προτέρων από τον χρηματοδότη ο αναλυτικός προϋπολογισμός του έργου. Τόσο το επιστημονικό όσο και το οικονομικό μέρος κάθε ερευνητικού προγράμματος αξιολογείται από εξωτερικές επιτροπές εμπειρογνωμόνων  κι από διεθνείς ελεγκτικούς οίκους καθ’ όλη τη διάρκεια του έργου αλλά και με την ολοκλήρωση του.  Να είστε λοιπόν σίγουροι ότι (1) οι ευρωπαίοι χρηματοδότες ξέρουν να προστατεύουν τα χρήματα τους, και (2) οι κύπριοι επιστήμονες, όπως και οι συνάδελφοι τους σε άλλα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, αξιοποιούν τα ευρωπαϊκά κονδύλια που καταφέρνουν να προσελκύσουν με την αξία τους με τρόπους που συνάδουν με τους νόμους και του κανονισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του εκάστοτε χρηματοδότη. Τα κονδύλια από τα εξωτερικά προγράμματα προσφέρουν θέσεις εργασίας σε νέους επιστήμονες (αλήθεια, το ξέρατε ότι το Πανεπιστήμιο Κύπρου αποτελεί τον μεγαλύτερο εργοδότη νέων επιστημόνων στην Κύπρο;), ενισχύουν την τοπική οικονομία μέσω της αγοράς εξοπλισμού και υπηρεσιών από κυπριακές εταιρείες, και συμβάλουν στην αύξηση των κρατικών εσόδων μέσω της φορολογίας και των άλλων αποκοπών στις οποίες υπόκεινται οι απολαβές των ερευνητών.

Με βάση τα πιο πάνω θα περίμενε κανείς κάποιους είδους αναγνώριση για το έργο που επιτελούν οι κύπριοι ακαδημαϊκοί ή τουλάχιστον ένα ευχαριστώ για τη συμβολή τους στην οικονομία του τόπου. Που τέτοια όμως στην χώρα της αχαριστίας; Αντί αυτού έχει ξεσπάσει πρόσφατα μια (στοχευμένη κατά την άποψη μου)προσπάθεια σπίλωσης του έργου και της αξιοπιστίας ς των ακαδημαϊκών.  Διαβάζει λοιπόν κανείς στον τύπο αναφορές για «προεδρικούς μισθούς καθηγητών πανεπιστημίου» κλπ.  Ένα πράγμα να ξέρετε: η μισθοδοσία των καθηγητών στα δημόσια πανεπιστήμια ακολουθεί τις κλίμακες της δημόσιας υπηρεσίας και κανείς καθηγητής πανεπιστημίου δεν αμείβεται από τα κρατικά κονδύλια πέρα από αυτό που καθορίζει η κλίμακα του. Αν λοιπόν ακούσετε ή διαβάσετε κάπου ότι οι απολαβές κάποιου καθηγητή ξεπερνούν αυτές που προνοεί η κλίμακα του, πείτε ένα «μπράβο» κι ένα «ευχαριστώ». Το «μπράβο» γιατί ο άνθρωπος αυτός είχε τα κότσια να εξασφαλίσει εξωτερική χρηματοδότηση μέσα από υπερ-ανταγωνιστικές διαδικασίες και το «ευχαριστώ» γιατί προσφέρει εργοδότησησε συνανθρώπους μας όταν πολλοί άλλοι απολύουν το προσωπικό τους. Όσο για τον «προεδρικό μισθό», μην ξεχνάτε το εξής: τον μισθό του προέδρου της Δημοκρατίας αλλά και τους μισθούς των διαφόρων άλλων προέδρων του κρατικού μηχανισμού τους πληρώνετε εσείς. Τις επιπλέον απολαβές του καθηγητή πανεπιστημίου όχι.  Τις πληρώνουν Ευρωπαϊκοί οργανισμοί  και το κάνουν γιατί κρίνουν πως το αξίζει.

Τελειώνω με το πιο τραγελαφικό: Αποφάσισε λέει η Βουλή σταύρωμα των ευρωπαϊκών κονδυλίων στα δημόσια πανεπιστήμια. Εν ολίγοις, κανένα έξοδο χρηματοδοτούμενο από ευρωπαϊκά κονδύλια δεν θα μπορεί να γίνεται χωρίς έγκριση από τη Βουλή.  Και προσπαθώ ακόμα να καταλάβω τι νόμιμο δικαίωμα έχει η Βουλή στη διαχείριση των χρημάτων που ανήκουν σε άλλους! Γιατί να χρειάζεται ένας επιστήμονας έγκριση από τρίτους για να διαχειριστεί τον προϋπολογισμό του έργου του όπως αυτός συμφωνήθηκε στο συμβόλαιο με τον ξένο χρηματοδότη; Εσείς θα είχατε ποτέ απαίτηση να ζητάει έγκριση από εσάς ο γείτονας σας για το τι θα αγοράσει από την υπεραγορά με τα δικά του λεφτά;

* Αναπληρωτής Καθηγητής Γνωστικής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου.




Comments (0)


This thread has been closed from taking new comments.




Newsletter










109