«Εγώ εν τζιαι …»

Σοκ στην κυπριακή κοινωνία - πρώτη φορά ακούσαμε σεξιστικά σχόλια στο ευρωπαϊκό νησί

ΤΗΣ ΕΛΕΝΑΣ ΧΑΤΖΗΓΕΡΟΥ*

Η Κύπρος έζησε ακόμη ένα ξέσπασμα «συλλογικής οργής» εξαιτίας «ακόμη μιας» σεξιστικής δήλωσης από το κονγκλομεράτο του αντρικού κατεστημένου. Μιας δήλωσης προκλητικής, επιθετικής και υποτιμητικής. Πάμε τώρα στην υποκρισία μας. Δεν εξοργιστήκαμε επειδή ακούσαμε κάτι ασυνήθιστο. Εξοργιστήκαμε επειδή ακούστηκε δυνατά. Αν ο ίδιος λόγος είχε ειπωθεί σε υπηρεσιακό γραφείο, σε διάδρομο, σε κόμμα, σε υπουργείο, σε πηγαδάκι μετά τη συνεδρία, θα είχε θεωρηθεί απλώς μια άποψη, μια fail ατάκα, κάτι «που εν για αστείο ρε, χαχα». Ο σεξισμός μας καλά κρατεί στο παραδεισένιο νησί, μια χαρά τον ακούμε και τον βλέπουμε καθημερινά, και ας παθαίνουμε δήθεν σοκ με αυτά που ακούμε. Είναι απολύτως ορατός, αλλά μας ενοχλεί μόνο όταν δεν μπορεί να καλυφθεί ή όταν δεν μας αφορά.

Και δεν είναι μόνο τα «πρόσωπα με αναχρονιστικές αντιλήψεις» που τον εκφέρουν. Τον υποθάλπει ένα σύστημα εξουσίας οργανωμένο επί δεκαετίες πάνω σε λογικές πατριαρχικών δομών εξουσίας, θεσμικής ανοχής, κομματικών ισορροπιών και κοινωνικής συμμόρφωσης. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η δήλωση, αλλά το οικοσύστημα που την παράγει. Το οικοσύστημα, δέστε κόμματα και οργανισμούς, όπου οι γυναίκες τοποθετούνται σε θέσεις για να «φαίνονται» και όχι για να αποφασίζουν. Όπου η γυναικεία φωνή πρέπει να είναι προσεκτική, συμβατή, ήρεμη, για να μην κατηγορηθεί ως υστερική, συναισθηματική ή προκλητική. Όπου η ικανότητα μιας γυναίκας συνδέεται με το επίπεδο υποταγής της στους κανόνες του συστήματος.

Και μέχρι να αλλάξει αυτό, καμία δημόσια καταδίκη δεν άρει τον σεξισμό και την ανισότητα. Απλώς μερικές φορές τον ξεπλένει. Όπως έκανε η κοινωνία αμέσως μετά. Επέλεξε τον εύκολο δρόμο: να κανιβαλίσει ολόκληρο τον εκπαιδευτικό κόσμο, λες και η χυδαιότητα ενός στόματος μπορεί να φορεθεί ως στολή σε χιλιάδες ανθρώπους. Αυτή η συλλογική διανοητική ευκολία δεν είναι νέα. Είναι η ίδια νοοτροπία που είδαμε με τον Τραμπ, όπου ο κόσμος αντιμετώπισε κάθε Αμερικανό ως διανοητικά ανίκανο, λες και η θλιβερή ρητορική ενός Προέδρου είναι απόδειξη συλλογικής νοημοσύνης ενός ολόκληρου λαού. Η ανικανότητα διάκρισης μεταξύ ατόμου και συνόλου δείχνει πνευματική τεμπελιά. Είναι ευκολότερο να μειώσεις μια κοινωνική ομάδα παρά να αναρωτηθείς γιατί το σύστημα αναδεικνύει τέτοιες νοοτροπίες σε θέσεις εξουσίας, μάλιστα σε θέσεις που επηρεάζουν χιλιάδες ανθρώπους και διαμορφώνουν πολιτικές.

Και βέβαια ο σεξισμός δεν συντηρείται μόνο από άντρες. Συντηρείται και από γυναίκες που μαθαίνουν να υπακούν για να επιβιώσουν. Γυναίκες που δεν στηρίζουν άλλες γυναίκες όταν αυτές καταγγέλλουν προσβλητικές συμπεριφορές. Γυναίκες που προτιμούν τη σιωπή επειδή ξέρουν ότι η αντίδραση έχει κόστος. Γυναίκες που αναπαράγουν το ίδιο μοντέλο εξουσίας επειδή έτσι εκπαιδεύτηκαν να επιβιώνουν. Είναι απόδειξη ότι το σύστημα δεν αλλάζει επειδή αλλάζει φύλο. Αλλάζει μόνο όταν πραγματικά αλλάζει τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς. Το ότι υπάρχουν γυναίκες σε θεσμικές θέσεις δεν σημαίνει ότι οι δομές έγιναν δημοκρατικές και ισότιμες, αλλά ότι οι δομές βρήκαν τρόπο να φαίνονται σύγχρονες χωρίς να αλλάξουν. Όσο οι θεσμοί παραμένουν φοβικοί, όσο προστατεύουν τη θέση και όχι την αλήθεια, όσο νοιάζονται για την εικόνα και όχι την ουσία, οι δημόσιες αντιδράσεις είναι απλή εκτόνωση.

Στην τελική, ένα συγγνώμη δεν ξεπλένει κανενός τις αμαρτίες. Το ζητούμενο είναι να αλλάξουμε τα συστήματα. Να απαιτήσουμε ηγέτες και εκπροσώπους που δεν υπηρετούν παλιά κατεστημένα, που δεν βολεύονται πίσω από γνωστές ισορροπίες, που δεν φορούν με υπερηφάνεια τίτλους που τους δόθηκαν επειδή ταιριάζουν, αλλά διεκδικούν ρόλους επειδή αξίζουν. Ηγέτες που δεν αντιγράφουν τους προηγούμενους, αλλά τους ξεπερνούν. Άντρες και γυναίκες. Η ισότητα δεν είναι ζήτημα φύλου. Είναι ζήτημα ακεραιότητας.

Ας γνωρίζει καλά όποιος δημόσια ή ιδιωτικά κατεβάζει και άλλο το επίπεδο ότι μας προσβάλλει ανεπανόρθωτα. Μας εκθέτει, γιατί λειτουργεί ως καθρέφτης ενός συστήματος που τον ανέδειξε και δεν βρίσκεται σε θέση επιρροής μόνος του. Τον στηρίξαμε με τις επιλογές μας. Τον ψηφίσαμε. Τον ξαναψηφίσαμε. Του αναθέσαμε ρόλους και του επιτρέψαμε να εκπροσωπεί ένα σύνολο που δεν αξίζει τέτοια εικόνα. Δεν γίνεται να καταγγέλλουμε την κουλτούρα που υποτιμά τις γυναίκες και παράλληλα να στηρίζουμε ανθρώπους που ενσαρκώνουν ακριβώς αυτό το μοντέλο ή που θεωρούν την ισότητα απειλή.

Η ζητούμενη στάση είναι επιλογή. Επιλογή να μη χαρίζουμε δημόσιο λόγο, εξουσία, προνόμια και εκπροσώπηση σε ανθρώπους που δεν σέβονται ούτε τον ρόλο τους ούτε τους ανθρώπους που επηρεάζουν. Επιλογή να ζητάμε εξηγήσεις. Επιλογή να λέμε ντροπή χωρίς να φοβόμαστε. Επιλογή να απομονώνουμε συμπεριφορές που βλάπτουν, όπου κι αν βρίσκονται. Επιλογή να μη σωπαίνουμε.

*Διευθύντρια Σχολείου Μέσης Εκπαίδευσης 

---

---

This thread has been closed from taking new comments.

---