Βία και παραβατικότητα στα σχολεία: Πολλά λόγια, λίγες λύσεις

ΠΟΕΔ
14 Φεβ 2026 - 08:36

Βία και παραβατικότητα στα σχολεία: Πολλά λόγια, λίγες λύσεις

ΤΟΥ ΜΙΧΑΛΗ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ* ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΤΣΙΜΠΙΜΠΑΚΗ**

Κάθε μάχιμος εκπαιδευτικός στα δημόσια σχολεία της Κύπρου μπορεί να επιβεβαιώσει, ότι τα προβλήματα συμπεριφοράς είναι πλέον ο κανόνας και όχι η εξαίρεση. Είτε πρόκειται για ήπιες μορφές είτε για έντονα ξεσπάσματα, είτε αφορούν σε μεμονωμένες συμπεριφορές είτε επαναλαμβανόμενες, κανένα σχολείο δεν μένει ανεπηρέαστο. Μέσα σε αυτό το κλίμα, οι εκπαιδευτικοί καλούνται καθημερινά να ισορροπήσουν ανάμεσα στον επαγγελματισμό και την ευαισθησία, διαχειριζόμενοι καταστάσεις πρωτόγνωρης πολυπλοκότητας.

Οι διαδικασίες είναι καταγεγραμμένες και τα πρωτόκολλα σαφή αν και σε κάποιες περιπτώσεις ελλιπή. Ενέργειες τίθενται σε εφαρμογή, περιστατικά καταγράφονται ή και αρχειοθετούνται, συναντήσεις με γονείς πραγματοποιούνται και παιδαγωγικά μέτρα λαμβάνονται. Ωστόσο, υπάρχει πάντα ένα κρίσιμο σημείο όπου η προσπάθεια του σχολείου «σκαλώνει». Είναι η στιγμή που η σχολική μονάδα φτάνει στα όρια των αρμοδιοτήτων της και απαιτείται η παρέμβαση των αρμόδιων φορέων.

Θεωρητικά, η παραπομπή στις Υπηρεσίες Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας, στις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας ή στο Γραφείο Ευημερίας είναι το επόμενο λογικό βήμα. Στην πράξη, όμως, το βήμα αυτό θυμίζει άλμα στο κενό. Η υποστελέχωση και ο τεράστιος όγκος περιστατικών μεταφράζονται σε πολύμηνες καθυστερήσεις.

Το αποτέλεσμα; Το παιδί παραμένει στο σχολείο χωρίς την εξειδικευμένη βοήθεια που έχει ανάγκη, η οικογένεια βυθίζεται στην απόγνωση και το σχολείο αφήνεται να διαχειριστεί μόνο του μια κρίση που ξεπερνά τις δυνάμεις του.

Η παραβατικότητα δεν είναι ένα μονοδιάστατο φαινόμενο. Είναι το αποτέλεσμα ενός σύνθετου παζλ. Οικογενειακό περιβάλλον, κοινωνικοοικονομικές πιέσεις, ψυχοσυναισθηματικά κενά και μαθησιακές δυσκολίες. Η διερεύνηση αυτών των παραγόντων απαιτεί χρόνο και εξειδίκευση. Αντίθετα, η σχολική πραγματικότητα προσφέρει μόνο πίεση. Ελλείψεις σε αντικαταστάσεις, καταιγισμός εγκυκλίων, ελάχιστος χρόνος για διοικητική στήριξη, υπερβολικός διδακτικός χρόνος για τον απλό δάσκαλο κλπ.

Οι διαδικασίες, όσο ορθές κι αν είναι, παραμένουν «κενά γράμματα» χωρίς επαρκή στελέχωση και άμεση παρέμβαση. Το σχολείο δεν μπορεί, και δεν πρέπει, να λειτουργεί ως υποκατάστατο ενός ελλειμματικού κράτους πρόνοιας.

Η συμπεριφορά των μαθητών δεν γεννιέται σε κενό αέρος. Αντικατοπτρίζει τις κοινωνικές αλλαγές, τις οικονομικές δυσχέρειες, την κρίση των οικογενειακών δομών και την έκθεση σε βίαια πρότυπα μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και των ακατάλληλων ψηφιακών παιχνιδιών. Είναι ένα φαινόμενο που απαιτεί συντονισμένη εθνική πολιτική, όχι απλώς «διαχείριση κρίσεων».

Για να μιλήσουμε για ουσιαστική αντιμετώπιση της βίας, χρειαζόμαστε ένα λειτουργικό κράτος πρόνοιας που θα στέκεται δίπλα στο σχολείο και την οικογένεια. Δικαιοσύνη στο σχολικό περιβάλλον σημαίνει κάθε παιδί να λαμβάνει τη στήριξη που του αναλογεί, την ώρα που τη χρειάζεται.

Το εκπαιδευτικό μας σύστημα δεν χρειάζεται άλλες ευχές ή επικοινωνιακές εξαγγελίες. Χρειάζεται έμπρακτη ενίσχυση και ανθρώπινο δυναμικό. Γιατί πίσω από κάθε «περιστατικό» κρύβεται ένα παιδί. Και πίσω από κάθε παιδί, μια ιστορία που περιμένει να ακουστεί, πριν μετατραπεί σε ακόμη μια στατιστική παραβατικότητας.

*Γενικός Γραμματέας Α.Κί.ΔΑ., Β. Γενικός Γραμματέας ΠΟΕΔ

*Βοηθός Γενική Γραμματέας Α.Κί.ΔΑ., Γενική Αντιπρόσωπος ΠΟΕΔ