Η νέα γονεϊκή κουλτούρα και το σχολείο

ΠΟΕΔ
21 Μαι 2026 - 11:25

Η νέα γονεϊκή κουλτούρα και το σχολείο

ΤΟΥ ΔΡΟΣ ΛΑΜΠΡΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΥ*

Η σχέση σχολείου και οικογένειας είναι καθοριστική για την υγιή και ολόπλευρη ανάπτυξη των παιδιών. Ωστόσο, στη σύγχρονη εποχή οι ευρύτερες κοινωνικές αλλαγές έχουν μεταβάλει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο πολλοί γονείς αντιλαμβάνονται τον ρόλο τους. Πολλά από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε σήμερα στα σχολεία θα τύχουν αποτελεσματικότερης διαχείρισης μονάχα αν βελτιωθεί η συνεργασία μεταξύ σχολείου και οικογένειας. Για να συμβεί αυτό, όμως, απαιτείται να επαναπροσδιοριστούν κάποιες πτυχές της σύγχρονης γονεϊκής κουλτούρας.

Ποια είναι αυτή η νέα γονεϊκή κουλτούρα;

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια μετατόπιση από τον «γονιό-καθοδηγητή» στον «γονιό-προστάτη». Πολλοί γονείς αισθάνονται πως πρέπει να προστατεύουν τα παιδιά τους από κάθε απογοήτευση, πίεση ή αρνητικό συναίσθημα. Η πρόθεση αυτή πηγάζει, ασφαλώς, από αγάπη και ενδιαφέρον. Ωστόσο, όταν η προστασία μετατρέπεται σε υπερπροστασία, η συνεργασία με το σχολείο συχνά δοκιμάζεται, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις που χρειάζεται να τεθούν σαφή όρια απέναντι σε δύσκολες ή αποκλίνουσες συμπεριφορές.

Συγκεκριμένα, όταν κάθε σχολικός κανόνας εκλαμβάνεται ως υπερβολική αυστηρότητα ή κάθε συνέπεια ως «αδικία» απέναντι στο παιδί, το σχολείο δυσκολεύεται να υπηρετήσει τον παιδαγωγικό του ρόλο. Συχνά, οι εκπαιδευτικοί καλούνται να διαχειριστούν όχι μόνο τη συμπεριφορά των παιδιών, αλλά και τη στάση των γονιών, οι οποίοι αμφισβητούν βασικές παιδαγωγικές πρακτικές.

Παράλληλα, η στάση αρκετών γονιών φαίνεται να συνδέεται και με αισθήματα ενοχής. Οι σημερινοί γονείς εργάζονται πολλές ώρες, ζουν με αυξημένο άγχος και οικονομικές πιέσεις, ενώ διαθέτουν λιγότερο χρόνο για ουσιαστική παρουσία στην καθημερινότητα των παιδιών τους. Συχνά, η ενοχή αυτή μεταφράζεται σε χαλαρότερα όρια, δυσκολία στο «όχι» και προσπάθεια αποφυγής συγκρούσεων μέσα στην οικογένεια.

Εντός αυτής της νέας πραγματικότητας, τα παιδιά φαίνεται να βρίσκονται στο επίκεντρο του οικογενειακού σύμπαντος. Η οικογενειακή ζωή οργανώνεται γύρω από τις ανάγκες, τις επιθυμίες και τα συναισθήματά τους. Αναμφίβολα, το γεγονός αυτό έχει και τη θετική του πλευρά, ωστόσο, αρκετά παιδιά δυσκολεύονται να διαχειριστούν τη ματαίωση, να αποδεχθούν όρια ή να αναλάβουν τις ευθύνες των πράξεών τους.

Ταυτόχρονα, όσα βιώνουμε στα σχολεία συνδέονται και με μια ευρύτερη αμφισβήτηση κάθε μορφής αυθεντίας. Ασφαλώς, οι εκπαιδευτικοί δεν είναι αλάνθαστοι. Το σχολείο οφείλει διαρκώς να επαναξιολογεί πρακτικές, συμπεριφορές και τρόπους επικοινωνίας με τους γονείς. Η εμπιστοσύνη προς το σχολείο δεν επιβάλλεται· οικοδομείται καθημερινά μέσα από συνέπεια, διάλογο και παιδαγωγική επάρκεια. Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις οι εκπαιδευτικοί βιώνουν μια πρωτοφανή αμφισβήτηση, ακόμη και για ζητήματα που άπτονται βασικών κανόνων συνύπαρξης και σεβασμού προς τον άλλο. Μάλιστα, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου γονείς – μπροστά στα μάτια των παιδιών τους – εισβάλλουν στα σχολεία για να επιτεθούν λεκτικά (και όχι μόνο) στους εκπαιδευτικούς, με φωνές, απειλές και προσβλητικά σχόλια.

Η νέα αυτή γονεϊκή κουλτούρα δεν πρόκειται να αλλάξει εύκολα, αφού συνδέεται με βαθύτερες κοινωνικές μεταβολές και με μια γενικότερη διάβρωση αρχών και αξιών. Οι νέοι γονείς χρειάζονται έγκαιρη, συστηματική και ουσιαστική στήριξη από την Πολιτεία. Η «γονεϊκότητα» δεν είναι αυτονόητη γνώση, αλλά ένας ιδιαίτερα σύνθετος ρόλος που απαιτεί καθοδήγηση, ενίσχυση και παιδαγωγική υποστήριξη.

Στο επίκεντρο της προσπάθειας του σχολείου βρίσκεται το παιδί και το καλώς νοούμενο συμφέρον του. Το παιδί χρειάζεται να έχει γύρω του ενήλικες – εκπαιδευτικούς και γονείς – που συνεργάζονται, θέτουν όρια με συνέπεια, καλλιεργούν υπευθυνότητα και το προετοιμάζουν κατάλληλα για την πραγματική ζωή. Αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση της σύγχρονης αγωγής.

*Εκπαιδευτικός Δημοτικής Εκπαίδευσης | Β. Γενικός Οργανωτικός ΠΟΕΔ

|Μέλος Κεντρικής Γραμματείας Προοδευτικής Κίνησης Δασκάλων και Νηπιαγωγών