Η τύχη του Σχεδίου Αξιολόγησης των Εκπαιδευτικών και του Εκπαιδευτικού Έργου

ΤΟΥ ΙΑΚΩΒΟΥ ΨΑΛΤΗ*

 Οι παραδοχές τα δεδομένα και το ιστορικό

1. Υπάρχει μια συναντίληψη ανάμεσα στους εταίρους της  εκπαίδευσης πως το σημερινό σύστημα αξιολόγησης των εκπαιδευτικών & του εκπαιδευτικού έργου είναι ανεπαρκές, αφού χαρακτηρίζεται, τουλάχιστον, σαν ξεπερασμένο και ισοπεδωτικό.
2. Το ΥΠΑΝ, ως συνήθως, πρόβαλε το σχέδιο που είχε υποβάλει πριν την τελευταία συζήτησή του στο Κοινοβούλιο, σαν μια επαναστατική μεταρρύθμιση, δίκην κολυμβήθρας του Σιλωάμ, υποστηρίζοντας πως αυτό αποσκοπεί από τη μια στην αξιοκρατική μεταχείριση των εκπαιδευτικών λειτουργών, στην επιβράβευση των αρίστων και στην ενίσχυση όσων χρήζουν βελτίωσης και από την άλλη στην βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων. Ισχυρίστηκε, επίσης,  πως είχε γίνει ικανοποιητική διαβούλευση ανάμεσα τους εκπαιδευτικούς εταίρους πριν το παραπέμψει στην Επιτροπή Παιδείας.
3. Οι Εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων και κατευθύνσεων, ιδιαίτερα η ΟΕΛΜΕΚ & η ΠΟΕΔ, και λιγότερο η ΟΛΤΕΚ, απέρριπταν το υποβληθέν στο Κοινοβούλιο Νομοσχέδιο, ισχυριζόμενοι πως τα περιθώρια διαβούλευσης δεν είχαν εξαντληθεί και χαρακτήριζαν, το σχέδιο, γενικά, γραφειοκρατικό, δεν αποδέχονταν την εμπλοκή των διευθυντών στην αριθμητική αξιολόγηση προβάλλοντας ως κύριο επιχείρημα την διατάραξη των καλών σχέσεων μέσα στα εκπαιδευτήρια περιορίζοντάς τον στον καθοδηγητικό του ρόλο. Ακόμα  άφηναν να νοηθεί πως οι διευθυντές  δεν θα ήταν σε θέση να επιτελέσουν αυτό το έργο λόγω έλλειψης χρόνου ή και ανεπάρκειας. Ακόμα, είχαν ένσταση για τη διεύρυνση της κλίμακας αξιολόγησης από το 1-40 στο 1-100, και ως μέλη του Δευτεροβάθμιου Οργάνου Ενστάσεων εισηγούνταν δικαστές, αφού δεν θεωρούσαν αμερόληπτα τα μέλη που εισηγείτο το ΥΠΑΝ. Άλλοι λόγοι που προβάλλονταν από τις οργανώσεις για την απόρριψη  του σχεδίου ήταν ότι κάποια από τα διάφορα προγράμματα που προτείνονται για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών είτε επικαλύπτονταν, είτε ήταν υπερβολικά απαιτητικά. Τέλος, αναφέρθηκε και η εκτίμηση πως από μόνο του το θέμα της αξιολόγησης δεν θα επιλύσει τα τεράστια προβλήματα  της παιδείας, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η αντιπαράθεση μεταξύ των προέδρων της ΟΕΛΜΕΚ & ΠΟΕΔ και της Υπουργού Παιδείας πήρε τη μορφή προσωπικής αντιπαράθεσης.
4. Όσον αφορά στους οργανωμένους γονείς, φαίνεται πως έχουν πεισθεί από τα επιχειρήματα του ΥΠΑΝ και αναζητούν κάποιο ρόλο στην όλη διαδικασία. Από τους οργανωμένους μαθητές δεν υπάρχουν μέχρι τώρα επίσημες τοποθετήσεις, ενώ ανάμεσα στην κοινωνία των πολιτών από τη μια κυριαρχεί η εκτίμηση πως οι εκπαιδευτικοί δεν επιθυμούν να αξιολογούνται, ενώ από την  άλλη  υπάρχει γενικά μια απαξίωση για την επικρατούσα κατάσταση στο κυπριακό εκπαιδευτικό σύστημα, η οποία χαρακτηρίζεται με τα μελανότερα χρώματα.
5.  Όσον αφορά στα πολιτικά κόμματα, τουλάχιστον αυτά που είχαν εκφράσει κάποια γενική άποψη για την ανάγκη αλλαγής του συστήματος αξιολόγησης, επί της ουσίας του περιεχομένου του σχεδίου του ΥΠΑΝ δεν υπάρχει οποιαδήποτε συγκεκριμένη ή συγκροτημένη τοποθέτηση, φαίνεται, όμως,  πως διαδικαστικά ευνοούσαν την επιστροφή του νομοσχεδίου στο Υπουργείο Παιδείας προτρέποντας τους εμπλεκόμενους να συνεχίσουν τη διαβούλευση «μέχρι να τα βρουν» κάτι που τελικά έγινε, αφού η συζήτηση στη  σχετική επιτροπή δεν τελεσφόρησε. Θέση την οποία προέβαλαν έντομα και οι εκπαιδευτικές οργανώσεις ΠΟΕΔ & ΟΕΛΜΕΚ, απειλώντας μάλιστα με μέτρα μετά από τα ηχηρά ΟΧΙ που εξασφάλισαν από γενικές συνελεύσεις των μελών τους.  

Τεκμηρίωση θέσεων των εκπαιδευτικών εταίρων:

ΥΠΑΝ

Το ΥΠΑΝ παρουσίασε τις θέσεις του για το υπό συζήτηση θέμα ικανοποιητικά μέσα από ένα ακαδημαϊκά δομημένο έγγραφο παραθέτοντας μια πλούσια βιβλιογραφία χωρίς όμως να παραπέμπει σε συγκεκριμένες αναφορές που θα συνέδεαν άμεσα το περιεχόμενο του με τις πηγές τις οποίες επικαλείται στη βιβλιογραφία.

Πιο συγκεκριμένα υπενθύμισε το υφιστάμενο σύστημα αξιολόγησης, ανάλυσε τους σκοπούς και τις βασικές αρχές του Νέου Συστήματος Αξιολόγησης, ερμήνευσε και επεξήγησε τους όρους, περιέγραψε τα τέσσερα προγράμματα εκπαίδευσης, δηλαδή της αρχικής κατάρτισης, της επαγγελματικής ενημέρωσης, της ενδοϋπηρεσιακής επιμόρφωσης και της επαγγελματικής ανάπτυξης.

Στη συνέχεια ανάλυσε τις διαδικασίες συστήματος αξιολόγησης πριν και μετά τη μονιμοποίηση, πριν και μετά την προαγωγή στις διάφορες βαθμίδες και θέσεις εκπαίδευσης και κατάληγε με την εσωτερική και εξωτερική αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου, την μεταξιολόγηση & επιτροπή παρακολούθησης, τις μεταβατικές διατάξεις, τα παραρτήματα και βιβλιογραφία.

Στο κεφάλαιο των τεσσάρων τομέων αξιολόγησης, δηλαδή α) της Επαγγελματικής γνώσης και ανάπτυξης, β) της διδακτικής & παιδαγωγικής κατάρτισης, γ) της Οργάνωσης, διοίκησης & επικοινωνίας και δ) της Επαγγελματικής υπευθυνότητας & συμπεριφοράς, η βαρύτητα που αποδόθηκε σε αυτούς φαίνεται αντιπροσωπευτική, όπως επίσης και η συγκεκριμένη βαθμολογία που αποδίδεται για κάθε ένα από τα κριτήρια των τομέων.

Πολύ αξιόλογη δουλειά σημειώνεται στο παράρτημα με τα ενδεικτικά κριτήρια αξιολόγησης των εκπαιδευτικών στα διάφορα στάδια και θέσεις της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας, τα οποία δικαιολογούν σε μεγάλο βαθμό και τη διεύρυνση της κλίμακας αξιολόγησης από το 1-40 στο 1-100, αφού με αυτό τον τρόπο αυτοί που αξιολογούν  είναι υποχρεωμένοι να λογοδοτούν για τη βαθμολογία που έδωσαν. Υπάρχει η δυνατότητα διεύρυνσης αυτού του  ενδεικτικού καταλόγου κριτηρίων αξιολόγησης ώστε οι εκπαιδευτικοί να γνωρίζουν επακριβώς τι αναμένεται από αυτούς.

Τέλος, το ΥΠΑΝ, επεσήμανε πως ο εκσυγχρονισμός του συστήματος αξιολόγησης περιλαμβάνεται στο Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Κύπρου, καθώς και στον Στρατηγικό Σχεδιασμό 2025-2027 και το Ετήσιο Σχέδιο Δράσης 2025 του Υπουργείου Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας (ΥΠΑΝ), ως μία από τις εμβληματικές του δράσεις.   

Εκπαιδευτικές οργανώσεις

Μέχρι τώρα, τόσο πριν, όσο και μετά την τελευταία συζήτηση του θέματος στην Επιτροπή Παιδείας, οι εκπαιδευτικές οργανώσεις δεν έχουν παρουσιάσει συγκροτημένα, κατά ανάλογο με αυτό του ΥΠΑΝ τρόπο τις απόψεις τους, πέρα από διάφορες απαντήσεις που δίδονται αποσπασματικά σε εκπροσώπους των ΜΜΕ όταν κληθούν να απαντήσουν γιατί απορρίπτουν το προτεινόμενο σχέδιο αξιολόγησης.

Οι υπόλοιποι εταίροι

Όσον αφορά στους υπόλοιπους εταίρους, δεν υπάρχουν συγκροτημένες και ολοκληρωμένες τοποθετήσεις μέχρι τώρα.

Εκτίμηση της κατάστασης

Εκτιμώντας την κατάσταση όπως έχει περιγραφεί πιο πάνω, και έχοντας υπόψη πως η πρόσφατες προσπάθειες για γεφύρωση των θέσεων μεταξύ του ΥΠΑΝ και των Εκπαιδευτικών Οργανώσεων δεν έχουν φέρει ικανοποιητικά αποτελέσματα, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει την έκβαση της νέας συζήτησης του θέματος στην Επιτροπή Παιδείας. Εκ των πραγμάτων, φαίνεται πως στην καλύτερη περίπτωση η αντιπαράθεση μεταξύ εκπαιδευτικών οργανώσεων και του ΥΠΑΝ θα συνεχιστεί, ενώ στη χειρότερη τα πράγματα θα οδηγηθούν προς τα άκρα και ένα  θέμα που ταλαιπωρεί την εκπαιδευτική κοινότητα και την κυπριακή κοινωνία εδώ και δεκαετίες, θα συνεχίσει να διαιωνίζεται.

Και το μεγάλο ερώτημα που προκύπτει εδώ είναι αν με τις προτάσεις του ΥΠΑΝ,  το θέμα της αξιολόγησης των εκπαιδευτικών και του εκπαιδευτικού έργου θα αντιμετωπισθεί ικανοποιητικά και δεν θα οδηγηθούμε σε λίγα χρόνια (ή και νωρίτερα) πάλι στα ίδια αδιέξοδα.

Οι επιφυλάξεις οφείλονται βασικά στο γεγονός πως τα όποια προβλήματα της παιδείας, όχι μόνο στον τόπο μας αλλά διεθνώς, είναι πολυπαραγοντικά και επομένως ως τέτοια πρέπει να αντιμετωπίζονται. Ως εκ τούτου, αν το ΥΠΑΝ και οι Εκπαιδευτικές Οργανώσεις επιθυμούν να ασχοληθούν με το υπό συζήτηση θέμα ολοκληρωμένα, θα πρέπει παράλληλα, τουλάχιστον, να διασυνδέσουν το θέμα της αξιολόγησης με το σύστημα αρχικής κατάρτισης  (το δίχως άλλο για τους εκπαιδευτικούς της μέσης εκπαίδευσης), με την διαδικασία προαγωγών και με το σύστημα διορισμών των εκπαιδευτικών.

Επίσης, για τη μέση εκπαίδευση, ενδεχομένως να απαιτείται επαναξιολόγηση του όλου οργανογράμματος, ιδιαίτερα στον τομέα μεσαίων στελεχών, ούτως ώστε ο ρόλος αυτών που το απαρτίζουν να καταστεί πιο ουσιαστικός, έχοντας υπόψη τον νευραλγικό ρόλο που έχουν να επιτελέσουν στην αποτελεσματική λειτουργία μιας σχολικής μονάδας.  Γενικά, απαιτείται καλύτερη σύνδεση της επιλογής αυτών των μεσαίων στελεχών και των προσόντων που απαιτούνται για αυτές τις θέσεις (π.χ. του/της Υπεύθυνου Τμήματος).

Μια άλλη σοβαρή επιφύλαξη είναι το γεγονός πως, δυστυχώς, η πικρή πείρα έχει αποδείξει ότι η εισαγωγή νομοθεσιών από μόνες τους δεν φέρνουν τις επιθυμητές αλλαγές, αφού ακόμα και με την ισχύουσα νομοθεσία το σύστημα της αξιολόγησης θα μπορούσε να αποδώσει ικανοποιητικά αποτελέσματα υπό κάποιες προϋποθέσεις, αφού:

• Την ισοπέδωση στις βαθμολογίες των εκπαιδευτικών δεν τις προνοούσε η ισχύουσα νομοθεσία.
• Την υποτυπώδη αξιολόγηση του εκπαιδευτικού δεν την προνοούσε η ισχύουσα νομοθεσία.
• Την αγνόηση των εκθέσεων διευθυντών με αποτέλεσμα να αξιολογούνται άριστοι εκπαιδευτικοί το ίδιο με συνάδελφούς τους που έπρεπε να είχαν αποπεμφθεί από το εκπαιδευτικό σύστημα δεν την προνοούσε η ισχύουσα νομοθεσία και ούτε προνοεί  πως ένας διευθυντής μπορεί να «θάψει»  ένα εκπαιδευτικό για  οποιοδήποτε άλλο λόγο εκτός από το επαγγελματικό του έργο. Και ένα τελευταίο,
• Δεν προνοεί η ισχύουσα νομοθεσία πως καλός-κακός πρέπει να προάγεται όταν συμπληρώσει κάποια χρόνια υπηρεσίας.

Επιλογικά

ΥΠΑΝ

1. Το νέο σχέδιο αξιολόγησης του εκπαιδευτικού και του εκπαιδευτικού έργου, παρόλο ότι κινείται προς την ορθή κατεύθυνση, πρέπει να αποσυνδεθεί από την αρχική κατάρτιση των εκπαιδευτικών όσον αφορά τη μέση γενική εκπαίδευση και να επαναξιολογηθεί το οργανόγραμμα με στόχο την αποτελεσματικότερη λειτουργία των σχολείου.
2. Η αρχική κατάρτιση των εκπαιδευτικών μέσης εκπαίδευσης πρέπει να πραγματοποιείται πριν το διορισμό τους μέσα από πολύ ανταγωνιστικά προγράμματα παιδαγωγικής κατάρτισης και διδακτικής του αντικειμένου τους από το Πανεπιστήμιο Κύπρου και η ένταξή τους σε οποιοδήποτε κατάλογο διορισίμων να πραγματοποιείται με βάση μετρήσιμα κριτήρια. Οι σημερινοί κατάλογοι διορισίμων/διοριστέων σε βάθος χρόνου πρέπει να καταργηθούν.
3. Η διεθνής βιβλιογραφία προσφέρει αρκετά παραδείγματα καλής πρακτικής όσον αφορά τις μεθόδους αξιολόγησης και ανέλιξης των εκπαιδευτικών στις χώρες που φιγουράρουν στις πρώτες θέσεις των μαθησιακών αποτελεσμάτων.

Εκπαιδευτικές οργανώσεις

Πρέπει να τεκμηριώσουν ολοκληρωμένα τη θέση τους για απόρριψη του νέου σχεδίου αξιολόγησης του εκπαιδευτικού και του εκπαιδευτικού έργου που υπέβαλε το ΥΠΑΝ.

Υπόλοιποι εταίροι

Πρέπει να ξεκαθαρίσουν τη θέση τους.

Η τύχη του Σχεδίου Αξιολόγησης του ΥΠΑΝ   

Από την πιο πάνω ανάλυση, συνάγεται πως αυτό δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό ή να απορριφθεί και πάλι ή απλά να παραπεμφθεί ξανά σε συνέχιση του διαλόγου μεταξύ του ΥΠΑΝ και των εκπαιδευτικών οργανώσεων «για να τα βρουν»

Η όποια συνέχιση της διαβούλευσης πρέπει να διεξαχθεί μέσα σε ένα συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και με  βάση κάποιους συγκεκριμένους όρους εντολής. 

*Διδάκτωρ Επαγγελματικών Σπουδών στην Εκπαιδευτική Διοίκηση.  

---

---

This thread has been closed from taking new comments.

---