Κυνηγώντας τον «ανεπαρκή» εκπαιδευτικό

Σε ένα «αρνητικό» γι’ αυτόν εκπαιδευτικό σύστημα

ΤΟΥ ΣΤΕΛΙΟΥ ΟΔΥΣΣΕΩΣ*

Η σχολική βία, η παραβατικότητα, η συστηματική απαξίωση του δασκάλου και η ισοπεδωτική ρητορική περί «ανεπαρκών» εκπαιδευτικών δεν αποτελούν μεμονωμένα ή αποσπασματικά προβλήματα. Αντιθέτως, αποτελούν τις οδυνηρές εκφάνσεις μιας βαθιάς, δομικής κρίσης που διαβρώνει τα θεμέλια του δημόσιου σχολείου. Αυτή η κρίση δεν επιδέχεται πλέον ευχολόγια, ούτε μπορεί να αντιμετωπιστεί με τη συνήθη τακτική της μετάθεσης ευθυνών. Απαιτεί γενναία πρόληψη, θεσμική θωράκιση και, πάνω απ’ όλα, πραγματική στήριξη εκείνων που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή.

Συχνά, η δημόσια συζήτηση για τη σχολική καθημερινότητα γίνεται με έναν τρόπο «βολικό» για το σύστημα: επιλεκτικά και συνήθως εις βάρος του εκπαιδευτικού. Όμως, όταν ένα σχολείο λειτουργεί μέσα σε ένα τοξικό κλίμα αμφισβήτησης, πίεσης και θεσμικής αδράνειας, η έννοια της «παιδαγωγικής» καταντά κενό γράμμα και η συζήτηση για «δίκαιη αξιολόγηση» μοιάζει με ειρωνεία.

Το ασφυκτικό πλαίσιο της καθημερινότητας

Τα τελευταία χρόνια, ο εκπαιδευτικός καλείται να επιβιώσει σε ένα όλο και πιο ασφυκτικό περιβάλλον. Κάθε παιδαγωγική παρέμβαση, κάθε προσπάθεια επιβολής ορίων, τείνει πλέον να ερμηνεύεται ως αυθαιρεσία ή κατάχρηση εξουσίας. Ζούμε στην εποχή όπου ανώνυμες διαδικτυακές «παρέες» μετατρέπονται σε άτυπα λαϊκά δικαστήρια, δικάζοντας ερήμην δασκάλους και καθηγητές. Η παραδοσιακή συνεργασία σχολείου και οικογένειας υποχωρεί μπροστά σε μια κουλτούρα καχυποψίας και τη λογική της εύκολης καταγγελίας.

Μέσα σε αυτή την παραζάλη, αναδύεται η ρητορική περί «ανεπάρκειας». Ας είμαστε ειλικρινείς: η αξιολόγηση είναι αναγκαία και κανείς σοβαρός λειτουργός δεν την αρνείται. Όμως, υπάρχει μια ειδοποιός διαφορά μεταξύ της αξιολόγησης ως εργαλείου βελτίωσης και της αξιολόγησης ως μηχανισμού απόδοσης ευθυνών σε ανθρώπους που εργάζονται σε συνθήκες που δεν ελέγχουν. Όταν η παραβατικότητα καλπάζει και η θεσμική προστασία είναι απούσα, η «ανεπάρκεια» δεν είναι προσωπική αδυναμία· είναι το σύμπτωμα ενός συστήματος που έχει αφήσει τον εκπαιδευτικό του γυμνό απέναντι στην κρίση.

Από τη Θεσσαλονίκη στην Κύπρο: Μια κοινή αγωνία

Η πρόσφατη τραγική υπόθεση της συναδέλφου στη Θεσσαλονίκη έσπασε τη σιωπή μας. Δεν πρόκειται για ένα μακρινό περιστατικό, αλλά για μια πραγματικότητα που «δεν κείται μακράν» από την κυπριακή σχολική μονάδα. Είναι οι δικές μας αγωνίες, τα δικά μας αδιέξοδα. Το μήνυμα είναι σκληρό αφού ο εκφοβισμός στην εκπαίδευση δεν είναι μόνο μαθητικό «προνόμιο». Υπάρχει και ο εκφοβισμός και η ηθική φθορά που ασκείται προς τους εκπαιδευτικούς από διάφορες κατευθύνσεις.

Είναι οδυνηρό να βλέπουμε την κοινωνία να συγκλονίζεται μόνο κατόπιν εορτής. Η εκ των υστέρων θλίψη δεν αρκεί για να θεραπεύσει τη διάβρωση που προκαλεί το κλίμα φόβου και η ηθική εξουθένωση που συνθλίβει τον δάσκαλο καθημερινά.

Η απαξίωση ως κοινωνικό φαινόμενο

Στην Κύπρο, βιώνουμε το παράδοξο όπου όλοι αισθάνονται αρμόδιοι να κρίνουν και να μειώσουν τον εκπαιδευτικό. Ενώ κανείς δεν θα παρέμβαινε στο έργο ενός αρχιτέκτονα ή ενός γιατρού, ο δάσκαλος αντιμετωπίζεται συχνά ως ο «εύκολος στόχος». Αυτή η κοινωνική απονομιμοποίηση δεν είναι αθώα. Υπονομεύει το κύρος του, αποθαρρύνει την ανάληψη πρωτοβουλιών και ενισχύει την επικίνδυνη λογική ότι το σχολείο πρέπει να ανέχεται τα πάντα. Όμως, χωρίς όρια δεν υπάρχει ασφάλεια και χωρίς ασφάλεια δεν υπάρχει παιδεία. Τα σαφή όρια είναι δικαίωμα του μαθητή, γιατί του προσφέρουν το αίσθημα της δομής. Χωρίς αυτά, το παιδί δεν απελευθερώνεται, απλώς εγκαταλείπεται στη σύγχυση.

Το διεκδικητικό πλαίσιο της ΠΟΕΔ και ο ρόλος της ΠΑΔΕΔ-Πρωτοπορία ως η μεγαλύτερη κίνηση

Απέναντι σε αυτή την κατάσταση, το «Ενιαίο Διεκδικητικό Πλαίσιο» της ΠΟΕΔ αποτελεί μια ξεκάθαρη πρόταση θωράκισης. Δεν μιλάμε για συντεχνιακά αιτήματα, αλλά για προϋποθέσεις επιβίωσης:

• Μείωση του αριθμού μαθητών ανά τμήμα (ειδικά στην Προδημοτική και Α’ Δημοτικού).
• Μηδενισμό του διδακτικού χρόνου των Διευθυντών, ώστε να δρουν ως αποτελεσματικοί διαχειριστές κρίσεων.
• Ενίσχυση της Ομάδας Άμεσης Παρέμβασης και του θεσμού των συνοδών.
• Λήψη μέτρων ασφάλειας στις μονάδες για την αποτροπή βανδαλισμών.

Σε αυτή την προσπάθεια, η ΠΑΔΕΔ-Πρωτοπορία λειτουργεί ως προπομπός, αναδεικνύοντας την ανάγκη για ολιστική προσέγγιση. Ζητούμε επίμονα:

(1)   Θεσμική θωράκιση: Καθαρά πρωτόκολλα για νόμιμες τεχνικές παρέμβασης σε περιπτώσεις βίας.

(2)   Προστασία του κύρους: Τερματισμό της δημόσιας διαπόμπευσης μέσω ενός θεσμοθετημένου πρωτοκόλλου διαχείρισης καταγγελιών.

(3)   Νομική στήριξη: Κανένας εκπαιδευτικός δεν πρέπει να νιώθει μόνος απέναντι σε νομικές ή ηθικές απειλές κατά την εκτέλεση του καθήκοντός του.

Δεν υπάρχει ασφαλές σχολείο χωρίς ασφαλή εκπαιδευτικό

Αυτή είναι η ουσία που πρέπει να εμπεδωθεί από την πολιτεία και την κοινωνία. Δεν μπορείς να ζητάς από τον εκπαιδευτικό να κρατά όρθιο το οικοδόμημα της παιδείας, όταν τον αφήνεις ακάλυπτο. Δεν μπορείς να επικαλείσαι την «ποιότητα», όταν ανέχεσαι τη συστηματική του υπονόμευση.

Το δίλημμα είναι πλέον αδυσώπητο: ή θα συνεχίσουμε να κυνηγάμε τον «ανεπαρκή» εκπαιδευτικό ως εξιλαστήριο θύμα, ή θα αποφασίσουμε να σώσουμε το ίδιο το σχολείο. Το δημόσιο σχολείο δεν καταρρέει μόνο από τους βανδαλισμούς· καταρρέει όταν ο δάσκαλος μαθαίνει να σωπαίνει από φόβο, όταν νιώθει ότι το σύστημα τον θυμάται μόνο για να του ζητήσει ευθύνες και ποτέ για να του προσφέρει ασφάλεια.

Όταν ηττάται ο εκπαιδευτικός, ηττάται η ίδια η κοινωνία του αύριο. Είναι ώρα για πράξεις, πριν η σιωπή των εκπαιδευτικών γίνει η μόνιμη ηχώ των σχολικών μας αιθουσών.

*Γενικός Γραμματέας ΠΑΔΕΔ - Πρωτοπορία

Tags ΣΤΕΛΙΟΥ ΟΔΥΣΣΕΩΣ, ΚΥΝΗΓΩΝΤΑΣ ΤΟΝ ΕΚΠΑΔΕΥΤΙΚΟ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΤΗΜΑ

---

---

---

This thread has been closed from taking new comments.

---