- Μέση Γενική
- 02 Ιαν 2026 - 10:45
Λόγια ψυχής: Αφιερωμένα στο έργο μας στον τομέα της μεταναστευτικής βιογραφίας
ΤΗΣ ΔΡΟΣ ΧΡΥΣΟΥΛΑΣ ΧΑΤΖΗΧΡΙΣΤΟΥ*
Το άρθρο αυτό αφορά στη δράση μας στα Μαθηματικά για μαθητές/τριες με μεταναστευτική βιογραφία (ΜΜΕΒ), με την ολοκλήρωση ενός μεγάλου κύκλου (2018–2025), σε συνέχεια του άρθρου μου στο Paideia - News (10/09/23), με τίτλο Δράσεις στα Μαθηματικά ΜΜΕΒ, στο Κυπριακό εκπαιδευτικό σύστημα.
Θεωρώ υποχρέωσή μου να ενημερώσω, αλλά και να ευχαριστήσω όσους συνέβαλαν, ώστε να επιτευχθεί ένα μικρό «θαύμα» στον τομέα της Μεταναστευτικής Βιογραφίας (ΜΕ) του ΥΠΑΝ.
Η αρχική ιδέα μου, αγκαλιάστηκε με αγάπη από συναδέλφους: τα παιδιά με μεταναστευτική βιογραφία να έχουν δικό τους οργανωμένο υλικό στα Μαθηματικά, ώστε να δουλεύουν βασικές πυρηνικές έννοιες, μακριά από αποσπασματικές και αυτοσχέδιες πρακτικές, χωρίς ενιαίο προγραμματισμό. Οι ροές ήταν αρχικά μικρές και απρόβλεπτες κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ότι από περίπου 200 μαθητές και μαθήτριες θα φτάναμε, μέσα σε σύντομο διάστημα, τους 1200 και, επτά χρόνια μετά, στη σταθεροποίησή τους.
Βρέθηκα μπροστά στην ανάγκη να δοθούν άμεσες λύσεις, ακόμη κι όταν οι ανάγκες δεν είχαν ακόμη αποτυπωθεί με σαφήνεια. Παρ’ όλα αυτά, το ανέλαβα με χαρά, ίσως με την παρότρυνση του προσωπικού δράματος της προσφυγιάς, το οποίο αποτέλεσε και τη μοναδική μου πυξίδα για να πράξω κάτι ουσιαστικό από τη θέση της ΕΜΕ Μαθηματικών.
Σε αυτό το όραμα βρήκα συνοδοιπόρους που στάθηκαν δίπλα μου σαν βράχοι, για να υλοποιήσουμε το όραμα που είχα ξεκάθαρο στο μυαλό μου. Δεν θα γινόταν, όμως, πραγματικότητα αν δεν πίστευαν σε εμένα και στην αναγκαιότητα της υλοποίησής του, γι’ αυτό και τους ευχαριστώ από καρδιάς. Στη συγγραφή των τετραδίων των Μαθηματικών σε μαθητές/τριες με μεταναστευτική βιογραφία, αρχικά, βρέθηκε –εκ θεού– μια ομάδα που προσφέρθηκε να συμβάλει, με βασική συνοδοιπόρο μέχρι το τέλος τη Δρα Κωνσταντία Χατζηδημητρίου και τη Βαρβάρα Λεωνίδου, οι οποίες συντονίζονταν μαζί μου και με την υπόλοιπη ομάδα που αναφέρεται στα βιβλία Α’ και Β’ Γυμνασίου ΜΜΕΒ και Α’ Λυκείου Κοινού Κορμού.
Έτσι γεννήθηκε η συγγραφή τετραδίων Μαθηματικών, με στόχο τη συγκέντρωση βασικών πυρηνικών εννοιών, ώστε να μπορούν να διδάσκουν οι εκπαιδευτικοί και να διδάσκονται οι μαθητές και οι μαθήτριες – παιδιά διαφορετικών θρησκειών, ηλικιών, γνώσεων, ηθών και εθίμων. Η έγχρωμη εικόνα αποτέλεσε βασικό παιδαγωγικό εργαλείο, ώστε η μάθηση να γίνεται πιο ελκυστική και ουσιαστική.
Σε διάστημα τριών μηνών γραφόταν ένα κεφάλαιο κάθε εβδομάδα για κάθε τάξη, το οποίο αναρτάτο στην πλατφόρμα Teams. Έτσι, όλοι είχαν υλικό να δουλέψουν στις τάξεις τους, ενώ εμείς γράφαμε απογεύματα και βράδια (κανένας δεν ήταν αποσπασμένος/η), γεμάτοι ενθουσιασμό, με μοναδικό στόχο εκπαιδευτικοί και μαθητές/τριες να μη χάσουν ούτε μία ώρα από τον προγραμματισμό των υπόλοιπων παιδιών, των κανονικών τάξεων. Τα κείμενα αυτά, βασισμένα στην ύλη των σχολικών βιβλίων, είχαν ένα επιπλέον, καθοριστικό στοιχείο: την ενσυναίσθηση, η οποία εκφραζόταν μέσα από την έγχρωμη εικόνα και δήλωνε την αγάπη για ό,τι διδασκόταν, σε πραγματικό πρόβλημα.
Έτσι καταξιώθηκαν οι κόποι μας, όταν τα τετράδια εκδόθηκαν από την Υπηρεσία Ανάπτυξης Προγραμμάτων του ΠΙ Λευκωσίας, την οποία θερμά ευχαριστώ, καθώς και τον αφυπηρετήσαντα διευθύνοντα κ. Χρίστο Παρπούνα για την άριστη συνεργασία. Το «ευχαριστώ» των συναδέλφων ήταν κάτι πολύ δυνατό άγγιξε την καρδιά μας και πρώτα τη δική μου, γιατί βρήκαν ένα σημαντικό εργαλείο και στήριξη στο δύσκολο έργο τους.
Πέρασαν τα χρόνια και μέσα από τις διάφορες δράσεις μας, τελικές και ενδιάμεσες, υλοποιήθηκαν δραστηριότητες με σεμινάρια τρίωρης επιμόρφωσης, καθώς και δύο βιντεογραφημένες διδασκαλίες σε πρότυπη τάξη στο Γυμνάσιο Θεοσκέπαστης Πάφου, με τη διδάσκουσα Άννα Αγαθοκλέους - ΒΔ, η οποία έδωσε νόημα στην προσέγγισή της, βιώνοντας το δράμα των παιδιών, γνωρίζοντας τη ζωή και τον χώρο προέλευσής τους. Τα αγκάλιασε και, μαζί, δημιούργησαν τάξεις-πρότυπο, αντλώντας στοιχεία από τις χώρες καταγωγής τους.
Επιπλέον, η συμμετοχή στο διαπολιτισμικό φεστιβάλ με project, στο οποίο έλαβαν μέρος σχολεία από όλη την Κύπρο (παρουσιάζονται αναλυτικά πιο κάτω), αποτέλεσε μια ιδιαίτερη εμπειρία για όλους τους συμμετέχοντες. Εκπαιδευτικοί και μαθητές/τριες χάρηκαν την εναλλακτική αυτή προσέγγιση, όπου η ομαδική συνεργατικότητα διδασκόταν και βιωνόταν παράλληλα μέσα από μια πρωτόγνωρη χαρά της μάθησης, στο σχολείο του μέλλοντος. Μέσα από τις εργασίες project μπήκε στις τάξεις της ΜΜΕΒ το ουσιαστικό νόημα της μάθησης, ακολουθώντας τα στάδια της «Μεθόδου» Project. Μέσω των εργασιών ενισχύονταν η συμμετοχή, η αυτενέργεια και η δημιουργική έκφραση των μαθητών και μαθητριών, παρουσιάζοντας τα στην τάξη ή στο διαπολιτισμικό φεστιβάλ, όπου συνέβαλλαν έτσι τα Μαθηματικά στην κατανόηση της Ελληνικής ως 2ης γλώσσας.
Η χαρά αυτή εκφράστηκε από τους συναδέλφους που συμμετείχαν και συνεχίζει μέχρι σήμερα, γεγονός που αποτυπώνεται στον ενθουσιασμό τους στα σεμινάρια της σχολικής χρονιάς 2025–2026, που πραγματοποιήθηκαν στη Λευκωσία (ΠΙ Λευκωσίας, 15/12/25) και στη Λεμεσό (ΠΙ, 19/12/25).
Σε όλο αυτό το «τρελό πανηγύρι» χαράς συμμετείχε για πρώτη φορά σύμβουλος Μαθηματικών (2023–2024 για 1/5 και 2024–2025 για 2/5), η κα Ελίνα Βασιλειάδου, την οποία εκτιμώ και ευχαριστώ θερμά. Υπήρξε η φωνή μου, η ψυχή μου και συνοδοιπόρος στην ολοκλήρωση του οράματός μου. Σε στενή συνεργασία μαζί της πραγματοποιήθηκε και η αναθεώρηση των τετραδίων των Μαθηματικών κατά τη σχολική χρονιά 2024–2025, με τον εμπλουτισμό τους με οπτικά στηρίγματα, ενισχύοντας περαιτέρω την κατανόηση, τη γλωσσική διαφοροποίηση και την παιδαγωγική τους αξία. Στο πλαίσιο αυτής της δημιουργικής πορείας, γράψαμε δύο βιβλία με τις εργασίες των παιδιών της ΜΜΕΒ, τα οποία ευχόμαστε να εκδοθούν και να δοθούν ως πρότυπο διδακτικής σε εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων που ασχολούνται με τη δημιουργία συνθετικών εργασιών project, αλλά και ως ουσιαστικό βοήθημα για τους μαθητές και τις μαθήτριες.
Όλα τα παραπάνω δεν έμειναν σε επίπεδο σχεδιασμού, αλλά μετουσιώθηκαν σε οργανωμένες δράσεις, οι οποίες παρουσιάζονται αναλυτικά στη συνέχεια, μαζί με τα αποτελέσματά τους και τις βραβεύσεις που απονεμήθηκαν.
Παρουσίαση δράσεων – Διαθεματικές εργασίες Μαθηματικών ΜΜΕΒ
Για δύο συνεχόμενες σχολικές χρονιές, μαθητές και μαθήτριες με μεταναστευτική βιογραφία εργάστηκαν στο μάθημα των Μαθηματικών, υλοποιώντας διαθεματικές εργασίες με βάση τα στάδια της «Μεθόδου» Project. Η δράση ξεκίνησε τη σχολική χρονιά 2023–2024 στο πλαίσιο του Α’ Παγκύπριου Διαπολιτισμικού Φεστιβάλ, με θεματικό άξονα τα επιτραπέζια παιχνίδια, ενώ τη σχολική χρονιά 2024–2025 συνεχίστηκε με νέο θεματικό πλαίσιο που συνέδεσε τα Μαθηματικά με τη φύση, τη φωτογραφία και τα συναισθήματα.
Βραβεύσεις Α΄ Παγκύπριου Διαπολιτισμικού Φεστιβάλ (2023–2024)
Μετά την αξιολόγηση των εργασιών, μέσω γραπτών κριτηρίων αξιολόγησης, απονεμήθηκαν:
– 1ο Βραβείο: Γυμνάσιο Φανερωμένης, για το επιτραπέζιο παιχνίδι «Φλαμβίνγκο».
– 2ο Βραβείο: Γυμνάσιο/Λύκειο Λευκάρων, για το παζλ γεωμετρικών σχημάτων, και Γυμνάσιο Φανερωμένης, για το παιχνίδι «Γωνιο-ρολόι».
– 3ο Βραβείο: Γυμνάσιο Πέρα Χωρίου Νήσου, για το μαθηματικό παιχνίδι τρίλιζας, και Γυμνάσιο Διανέλλου και Θεοδότου, για το παιχνίδι Γενικών Γνώσεων.
– Έπαινοι: Σχολή Ομόδους, Γυμνάσιο Έμπας και Γυμνάσιο Ακροπόλεως.
Η επιτυχία της πρώτης χρονιάς οδήγησε στη συνέχιση της δράσης και στη διοργάνωση του Β’ Παγκύπριου Διαπολιτισμικού Φεστιβάλ, το οποίο πραγματοποιήθηκε στις 4 Απριλίου 2025, υπό την αιγίδα της Υπουργού Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας και τη διοργάνωση του Τομέα Μεταναστευτικής Βιογραφίας του ΥΠΑΝ.
Βραβεύσεις Β’ Παγκύπριου Διαπολιτισμικού Φεστιβάλ (2024–2025)
Απονεμήθηκαν:
– 1ο Βραβείο: Γυμνάσιο Αγίου Βασιλείου, για την κατασκευή πρωτότυπου ημερολογίου με μαθηματικές έννοιες.
– 2ο Βραβείο: Λύκειο Παραλιμνίου, για καλλιτεχνική κατασκευή με θέμα την παραβολή και τη σύνδεσή της με τη φύση.
– 3ο Βραβείο: Γυμνάσιο Παραλιμνίου, για το έργο «Το Δέντρο της Ειρήνης», με μήνυμα αρμονικής συνύπαρξης.
– Έπαινοι: Γυμνάσιο Αποστόλου Ανδρέα Έμπας, Γυμνάσιο Λευκάρων, Γυμνάσιο Επισκοπής, Γυμνάσιο Φανερωμένης Λάρνακας και Γυμνάσιο Αγίου Ιωάννη.
Η διαδρομή αυτή απέδειξε ότι, όταν τα Μαθηματικά συναντούν την ενσυναίσθηση, τη συνεργασία και τη δημιουργικότητα, μπορούν να γίνουν γέφυρα επικοινωνίας, ένταξης και ελπίδας, στα πλαίσια της συμπερίληψης και της ένταξης των μαθητών/τριων ΜΜΕΒ. Το έργο αυτό άφησε ένα ουσιαστικό παιδαγωγικό αποτύπωμα και μας υπενθυμίζει ότι η εκπαίδευση έχει τη δύναμη να αγκαλιάζει τη διαφορετικότητα και να μεταμορφώνει ζωές.
Εύχομαι η πορεία αυτή να συνεχιστεί και να εμπλουτιστεί με νέες δράσεις, ιδέες και συνεργασίες, ώστε ολοένα και περισσότερα παιδιά να έχουν αυτές τις ευκαιρίες.
*Επιθεωρήτρια Μαθηματικών Μέσης Εκπαίδευσης
(Υπεύθυνη στον Τομέα Μαθηματικών ΜΜΕΒ)
Comments (0)
This thread has been closed from taking new comments.
