ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΚΑΣΑΠΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΦΑΤΣΙΤΑ*

Για ακόμη μια χρονιά γινόμαστε στο ίδιο έργο θεατές, αφού τα αποτελέσματα των εξετάσεων διορισίμων όχι μόνο δεν προκαλούν έκπληξη , αλλά έρχονται να επιβεβαιώσουν μια πραγματικότητα που όλοι γνωρίζουμε, μα κανείς δεν αντιμετωπίζει ουσιαστικά. Και γινόμαστε πιο συγκεκριμένοι. Τα χαμηλά ποσοστά επιτυχίας, ιδιαίτερα στις ειδικότητες που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του εκπαιδευτικού μας συστήματος - δάσκαλοι, φιλόλογοι και μαθηματικοί σχηματίζουν πλέον μια τόσο αναμενόμενη τραγική εικόνα σκιαγράφοντας τη κόλαση που βιώνουν χιλιάδες αδιόριστοι εκπαιδευτικοί που κάθε δύο χρόνια κάνουν αγώνα δρόμου με το τέρμα να μη φτάνει ποτέ.

Δεν πρόκειται για μια συγκυριακή αποτυχία. Όχι, δεν είναι μια «κακή χρονιά» και σίγουρα δεν είναι ακατάλληλοι ή ανίκανοι οι εκπαιδευτικοί μας. Όλη αυτή η εικόνα αποτελεί ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο που αποτυπώνει βαθύτερα προβλήματα: στον τρόπο αξιολόγησης, αλλά και στη συνολική φιλοσοφία του ίδιου του συστήματος διορισμών. Όταν τα ποσοστά επιτυχίας κινούνται σε τόσο χαμηλά επίπεδα, δεν μπορούμε να μιλάμε απλώς για «ανεπαρκείς υποψηφίους». Οι άνθρωποι αυτοί είναι απόφοιτοι πανεπιστημίων, με χρόνια σπουδών, πρακτικής και -πολλές φορές- χρόνιας προϋπηρεσίας. Επιτυχημένης προϋπηρεσίας και αυτό το δείχνει η καθημερινή τριβή και δράση τους στα σχολεία που εξυπηρετούν και δίνουν τα πάντα, χωρίς πλέον κίνητρο. Είναι εκείνοι που ήδη στηρίζουν την εκπαίδευση ως αντικαταστάτες ή συμβασιούχοι. Τα χαμηλά ποσοστά επιτυχίας, δεν αποτελούν απλώς ένα στατιστικό δεδομένο. Αποτελούν ένα ηχηρό μήνυμα για τα όρια και τις αδυναμίες του ίδιου του συστήματος.

Και το πιο ανησυχητικό: Τα διαχρονικά αυτά χαμηλά ποσοστά επιτυχίας στις εξετάσεις διορισίμων, δεν επηρεάζουν μόνο τους ίδιους τους υποψηφίους· διαμορφώνουν και μια στρεβλή εικόνα στη κοινωνία για το σύνολο του εκπαιδευτικού κόσμου. Όταν η πλειονότητα των δασκάλων, φιλολόγων και μαθηματικών παρουσιάζεται ως «αποτυχημένη» μέσα από ένα αμφιλεγόμενο εξεταστικό φίλτρο, καλλιεργείται -άδικα και επικίνδυνα- στη κοινωνία και σε πολλούς αδαείς ή εκτός επαγγέλματος ανθρώπους, η αντίληψη ότι οι εκπαιδευτικοί στερούνται επάρκειας. Έτσι, αντί να αναγνωρίζεται η προσφορά, η καθημερινή τους μάχη στην τάξη, και η ατέρμονη προσφορά τους στο εκπαιδευτικό σύστημα και στα παιδιά, υπονομεύεται το κύρος τους και ενισχύεται μια γενικευμένη απαξίωση του λειτουργήματός τους. Και αυτό δεν είναι απλώς άδικο για τους ίδιους. Είναι βαθιά επιζήμιο για την ίδια την εκπαίδευση, που στηρίζεται στην εμπιστοσύνη και τον σεβασμό προς τον εκπαιδευτικό.

Αν θέλουμε πραγματικά ένα ποιοτικό εκπαιδευτικό σύστημα, οφείλουμε να δούμε κατάματα τα δεδομένα και να θέσουμε ερωτήματα:

Αξιολογείται αυτό που πραγματικά έχει σημασία για έναν εκπαιδευτικό; Ή μήπως εξετάζονται δεξιότητες αποστήθισης, ταχύτητας και διαχείρισης άγχους, αφήνοντας στο περιθώριο την παιδαγωγική επάρκεια, την ενσυναίσθηση και την ικανότητα διδασκαλίας;