Η επαγγελματική εξουθένωση των καθηγητών

ΤΟΥ ΔΡΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ*

Τον τελευταίο καιρό, έχουν ενταθεί οι φραστικές επιθέσεις μεγάλης μερίδας του λαού εναντίον των εκπαιδευτικών. Η μάζα των επικριτών ομιλούν με σκληρή γλώσσα και με πολλά υπονοούμενα που θίγουν την επαγγελματική και προσωπική αξιοπρέπεια του εκπαιδευτικού κόσμου. Αυθαίρετα συμπεραίνουν ότι οι εκπαιδευκτικοί  δεν εργάζονται όπως πρέπει και χαίρουν σωρεία πλεονεκτημάτων σε σχέση με άλλους εργαζόμενους.

Πριν λίγες μέρες μιλούσα με ένα φίλο μου γιατρό ο οποίος πιθανόν να κερδίζει δεκαπλάσια από ότι ένας έμπειρος καθηγητής και καταφερόταν με μένος εναντίον των καθηγητών, λέγοντας ότι αυτός πλήρωνε για τους μισθούς τους.

Άλλοι από άγνοια δεν αντιλαμβάνονται το εργασιακό περιβάλλον και την ποιότητα και ποσότητα της εργασίας των καθηγητών. Άλλοι με σκοτεινά  ελατήρια μικροψυχίας, ζηλοτυπίας και υστεροβουλίας και με προκατειλημμένη διάθεση μεμψιμοιρούν εναντίον των καθηγητών και ισοπεδώνουν το  έργο τους.

Κάποτε ρώτησαν το Σωκράτη, ποιο επάγγελμα νομίζει ότι είναι το καλύτερο και εκείνος απάντησε: «Αυτό που πράττει το καλό». 

Οι  εκπαιδευτικοί λοιπόν είναι δίπλα στους μαθητές, υποστηρικτές και τους βοηθούν να υιοθετήσουν μία στάση υπεύθυνη απέναντι στη διαδικασία λήψης απόφασης για το μέλλον τους προσφέροντας τους τα απαραίτητα εφόδια, εκτελώντας ταυτόχρονα το ρόλο του παιδαγωγού, του γονιού, του ψυχολόγου  «πράττοντας το καλό». Κατά συνέπεια θα μπορούσε να ήταν το καλύτερο επάγγελμα. Σε αυτή την περίπτωση θα συμφωνούσα με πολλούς ότι οι καθηγητές αμοίβονται χονδρά, και πολλοί θα ικανοποιούνταν με πολύ χαμηλή αμοιβή λόγω της μεγάλης αγάπης προς το επάγγελμα και της ικανοποίησης  ότι πράττουν το καλό.

Δυστυχώς όμως το επάγγελμα του εκπαιδευτικού έχασε πλέον την αίγλη του.

Οι εκπαιδευτικοί κατέχουν την πρώτη θέση στον κατάλογο επικινδυνότητας για επιρρέπεια στο σύνδρομο επαγγελματικής εξουθένωσης.

Πολλοί εκπαιδευκτικοί χαρακτηρίζονται από ψυχοσωματική εξάντληση με χαρακτηριστικά όπως απώλεια ιδεαλισμού, απώλεια κινήτρων και απώλεια ενέργειας.

Οι στρεσογόνες συνθήκες εργασίας, η πολυετή εργασία των εκπαιδευτικών στην πρώτη γραμμή, ο φόρτος εργασίας, σε συνδυασμό με τις περιορισμένες ευκαιρίες  για υπηρεσιακή εξέλιξη, η δυσκαμψία του εκπαιδευτικού συστήματος, η απουσία καινοτόμων εκπαιδευτικών προγραμμάτων, η μείωση του δημόσιου κύρους των εκπαιδευτικών, η απουσία ίσων ευκαιριών, η έλλειψη υποστήριξης, εποπτείας και συνεχούς εκπαίδευσης,  η έλλειψη θετικής ανατροφοδότησης, η έλλειψη υλικοτεχνικής υποδομής,  η έλλειψη αναγνώρισης και αποδοχής από τους αρμόδιους φορείς αλλά και την κοινωνία είναι σοβαρές συνιστώσες του εκπαιδευτικού μας συστήματος που ενοχοποιούνται για την εμφάνιση του συνδρόμου της ψυχοσωματική εξάντλησης.

Εκτός από το «ψηλό» επίπεδο αμοιβής του εκπαιδευτικού που θεωρείται συχνά δείκτης κοινωνικού κύρους υπάρχει μεγάλη έλλειψη κοινωνικών και ψυχολογικών πόρων βάσει των οποίων "αποτιμάται" η αξία των εκπαιδευτικών από τους ίδιους και από την κοινή γνώμη.

Το επάγγελμα του εκπαιδευτικού στο πλαίσιο της σύγχρονης πραγματικότητας χαρακτηρίζεται από μια σημαντική πτώση της κοινωνικής θέσης του και με μια παράλληλη διεύρυνση ευθυνών και καθηκόντων τα οποία υπερβαίνουν τις τυπικές υποχρεώσεις του.

Η μη αναγνώριση της γενικότερης προσφοράς των εκπαιδευτικών και η αμφισβήτηση της χρησιμότητα του ρόλου του σχολείου πλήττει την ίδια την ταυτότητα του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού.

Αυτή η απαξίωση του επαγγέλματος προκαλεί μια κατάσταση ψυχικής και σωματικής έντασης επηρεάζοντας αναπόφευκτα την υγεία των εκπαιδευτικών και οδηγεί στη ψυχοσωματική εξάντληση.

Η αύξηση των κρουσμάτων νεανικής παραβατικότητας, τα φαινόμενα βίας, η θυματοποίηση των καθηγητών από μαθητές, η έλλειψη κάθε σεβασμού προς τους καθηγητές και γενικά οι μη αποδεκτές συμπεριφορές κάνουν το επάγγελμα μη ελκυστικό και η ψυχική φθορά του καθηγητή δεν μπορεί να αντισταθμιστεί ούτε με δεκαπλάσια της υπάρχουσας αμοιβής.

Θα καλούσα όλους τους εμπλεκόμενους παράγοντες να επενδύσουν περισσότερο στη καταπολέμηση της νεανικής παραβατικότητας, στην καλιέργεια των ηθικών αξιών και στην πειθαρχία των μαθητών, στην καταπολέμηση της ενδοοικογενειακής βίας και της βίας στο σχολείο, στην καταπολέμηση της εμπορευματοποίησης του ελευθέρου χρόνου και της διασκέδασης των μαθητών, στην καταπολέμηση της ουσιοεξάρτησης και την εξάρτησης από το αλκοόλ, παρά στην επένδυση σε δομικές εκπαιδευτικές μεταρυθμίσεις που σχεδόν όλες απέτυχαν.

Επίσης να συμβάλουν στην αποκατάσταση του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού στο πρέπον κύρος.

Έτσι, θα διαμορφωθεί  ένα σωστό πλαίσιο του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού με  σωστά κοινωνικό-ψυχολογικά κίνητρα για επιλογή του επαγγέλματος.

*Καθηγητής Πληροφορικής - Μέσης Γενικής Εκπαίδευσης

dimitriarte@cytanet.com.cy

Tags ΔΡΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΞΟΥΘΕΝΩΣΗ, ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ, ΕΛΛΕΙΨΗ ΣΕΒΑΣΜΟΥ, ΝΕΑΝΙΚΗ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

---

---

---

This thread has been closed from taking new comments.

---