Η λογοθεραπεία στη Δημοτική Εκπαίδευση της Κύπρου

 Ολιστικός ρόλος στην ανάπτυξη λόγου, μάθησης και επικοινωνίας

ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ*

Η λογοθεραπεία στη Δημοτική εκπαίδευση της Κύπρου αποτελεί έναν πολυδιάστατο επιστημονικό και παιδαγωγικό τομέα, ο οποίος καλύπτει ένα ευρύ φάσμα δεξιοτήτων που σχετίζονται με τη γλωσσική ανάπτυξη, τη γνωστική επεξεργασία, την επικοινωνία, τον λόγο, την ομιλία και τη σίτιση. Η αξιολόγηση και παρέμβαση οργανώνεται σε επιμέρους τομείς, όπως η κατανόηση, η έκφραση, η φωνολογία, η πραγματολογία και οι γνωστικές δεξιότητες, εμπερικλείοντας παράλληλα τον γραπτό λόγο και τη μαθησιακή λειτουργικότητα.

Η λογοθεραπεία αφορά την πρόληψη, αξιολόγηση και παρέμβαση σε διαταραχές λόγου, ομιλίας, επικοινωνίας(και εναλλακτική επικοινωνία) και κατάποσης (ASHA, 2023· Παπαβασιλείου, 2011). Στο πλαίσιο της Δημοτικής εκπαίδευσης στην Κύπρο, ο/η λογοθεραπευτής/τρια εντάσσεται στο σύστημα ειδικής αγωγής και αξιολογεί και θεραπεύει τους μαθητές βάσει συγκεκριμένων τομέων λειτουργικότητας, όπως αυτοί χρησιμοποιούνται και στα πλαίσια του ΥΠΑΝ (Υπουργείο Παιδείας, 2016).

Ακολουθούν οι Τομείς αξιολόγησης  και θεραπείας/ενασχόλησης στη λογοθεραπεία :

• Κατανόηση (Αντιληπτικός λόγος)

Η κατανόηση αποτελεί θεμελιώδη τομέα αξιολόγησης και αφορά την ικανότητα του παιδιού να επεξεργάζεται πληροφορίες τόσο σε προφορικό όσο και σε γραπτό επίπεδο.

Εμπερικλείει: Κατανόηση απλών και σύνθετων οδηγιών, Κατανόηση προφορικού και γραπτού κειμένου μέσω ανταπόκρισης σε ερωτήσεις κλειστού και ανοιχτού τύπου, Χρονολογική αλληλουχία γεγονότων-σειροθετηση, Εξαγωγή λογικών συμπερασμάτων.

Οι δεξιότητες αυτές συνδέονται άμεσα με την κατανόηση και την κριτική σκέψη (Snowling & Hulme, 2012).

Επιπλέον, ο/η λογοθεραπευτής/τρια  ασχολείται με τις Γνωστικές δεξιότητες-γνωστικές λειτουργίες που επηρεάζουν τη γλωσσική ανάπτυξη και τη μάθηση.

Εμπεριέχει: Προσοχή και συγκέντρωση, Μνήμη (εργαζόμενη, βραχυπρόθεσμη, μακροπρόθεσμη), Ακουστική και οπτική διάκριση, ακουστικής,  οπτικής διάκρισης, οπτική μνήμη, οπτική διαδοχική μνήμη, οπτικού εγκλεισμού, οπτικοχωρικές σχέσεις, οπτική σταθερότητα σχήματος ,Κατηγοριοποίηση, Ομαδοποίηση και Ταύτιση .

Η λογοθεραπεία συνδέεται και με: Κατανόησή μαθηματικών εννοιών, Λογική σκέψη ,τη μαθησιακή διαδικασία και Επίλυση προβλημάτων .

(Παντελιάδου & Μπότσας, 2007), (Παντελιάδου, 2011)

• Έκφραση (Εκφραστικός λόγος)

Η έκφραση αφορά την ικανότητα του παιδιού να οργανώνει και να παράγει λόγο. Εμπερικλείει: Εμπλουτισμός ενεργητικού λεξιλογίου, Χρήση εννοιών(Τοπικές, Χρονικές, Ποσοτικές, Ποιοτικές, Συγκριτικές, Σειροθετικές, Κατηγοριοποίησης, Λογικές, Σχέσεων, Συναισθηματικές, Αριθμητικές (προμαθηματικές) ,Μορφολογία (γραμματικοί κανόνες), Σύνταξη (δομή πρότασης), τον περιγραφικό λόγο και τον αφηγηματικό λόγο, την Πραγματολογία .Η πραγματολογία αφορά τη λειτουργική χρήση της γλώσσας όπως η συμμετοχή σε διάλογο, τήρηση σειράς, κατανόηση κοινωνικών κανόνων και προσαρμογή λόγου.

(Paul et al., 2018),(Τζουριάδου, 2008)

Η έκφραση συνδέεται άμεσα και με την παραγωγή γραπτού λόγου, καθώς η οργάνωση της σκέψης μεταφέρεται και στη γραφή (Catts & Kamhi, 2017).

• Κινητικότητα Αρθρωτών

Η κινητικότητα των αρθρωτών αφορά την αξιολόγηση και την παρέμβαση στη λειτουργία των αρθρωτικών οργάνων και των στοματοπροσωπικών μυών, με έμφαση στην ακρίβεια, τον ρυθμό και τον συντονισμό των κινήσεων, τόσο σε απομονωμένη όσο και σε διαδοχική εκτέλεση (διαδοχοκινητική ικανότητα).

• Φωνολογία και άρθρωση

Ο πυλώνας αυτός αφορά την ακρίβεια παραγωγής των ήχων της γλώσσας. Εσωκλείονται: Παραγωγή φωνημάτων και συμπλεγμάτων και  Φωνολογικές διεργασίες.

Επιπλέον, εξετάζεται η φωνολογική ενημερότητα: Φωνημική, Συλλαβική, Λεξική, Προτασιακή και η Ρίμα .

Η φωνολογική ενημερότητα αποτελεί βασικό προγνωστικό δείκτη για την ανάπτυξη της ανάγνωσης και της γραφής (Snowling & Hulme, 2012).

Αναγνωστικές και γραφογλωσσικές δεξιότητες:

Ο γραπτός λόγος δεν αποτελεί ξεχωριστό τομέα, αλλά εντάσσεται λειτουργικά στους παραπάνω τομείς.

Αξιολογούνται: Αναγνωστική ευχέρεια (ακρίβεια, ταχύτητα, προσωδία), Κατανόηση γραπτού λόγου, Ορθογραφία και Παραγωγή γραπτού λόγο.

Οι δεξιότητες αυτές εξαρτώνται άμεσα από τη ροή ομιλίας, τη φωνολογική ενημερότητα, τη μνήμη και την κατανόηση.

(Catts & Kamhi, 2017)

• Ροή ομιλίας και φωνή

Η ροή αναφέρεται στην ταχύτητα, τον ρυθμό και τη συνέχεια της ομιλίας. Περιλαμβάνει τον Τραυλισμό, τη Ταχυλαλία, τη αναγνωστικής ευχέρεια και τον  Ρυθμό και Χρονισμό στην ομιλία.

Η φωνή αφορά τον ήχο που παράγεται από τις φωνητικές χορδές και την ποιότητά του. Περιλαμβάνει: Ένταση, Τόνο (Ύψος), Χροιά, Ποιότητα και Αντήχηση.

(ASHA, 2023)

Σίτιση και κατάποση

Η λογοθεραπεία περιλαμβάνει και τη διαχείριση: Δυσφαγίας και  Επιλεκτικής σίτισης.

Οι συνεδρίες αφορούν: Κινητικότητα στοματοπροσωπικών οργάνων, ασφάλεια κατάποσης και αισθητηριακή αποδοχή τροφών (ASHA, 2022) .

Οι δεξιότητες που αξιολογούνται επηρεάζουν άμεσα τη σχολική μάθηση.

Η χρήση του όρου «παιδιά με ειδικές ανάγκες» (Ν.113(I)/1999) χρίζει αναβάθμισης.

Προτείνονται όροι όπως Παιδιά με αναπηρία ή Παιδιά με πρόσθετες ανάγκες

(WHO, 2001· United Nations, 2006)

Επιπλέον στην αρχή ,ενδιάμεσα(μόνο στοχοθέτηση )και στο τέλος της σχολικής χρονιάς συντάσσεται  το Ατομικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης για κάθε παιδί ξεχωριστά που εντάσσεται στο πρόγραμμα λογοθεραπευτής αγωγής με ατομικές εκθέσεις και στοχοθέτηση. Ακόμη, συντάσσει δεκαπενθήμερο προγραμματισμό για κάθε παιδί που είναι στο πρόγραμμα λογοθεραπειας.

Παραπέμπει παιδιά που χρίζουν λογοθεραπεια σύμφωνα με τα κριτήρια σε συνεργασία με τον/την δάσκαλο/α της τάξης γενικής τάξης ή Ειδικής Μονάδας και τους γονείς, όπως και οι γονείς, οι ψυχολόγοι ή οι δάσκαλοι.

Συντάσσει αξιολογήσεις για την Επαρχιακή Επιτροπή Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης αν του/της ζητηθεί σε περίπτωση που δεν θα πραγματοποιηθεί από το κλιμάκιο αξιολόγησης.

Είναι μέλος της διεπιστημονικής  ομάδας στις πολυθεματικές συναντήσεις με την επιστημονική του ιδιότητα σε σχέση με τον/την μαθητή/τρία του/της.

Με αμφίδρομης κατεύθυνσης ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με τους γονείς, τους δασκάλους, ειδικούς δασκάλους και τη Διεύθυνση της σχολικής μονάδας ενημερώνει και ενημερώνεται σχετικά με την πρόοδο του παιδιού.

Ορισμένοι συνάδελφοι με χρόνια πείρας κατέχουν θέση Απόσπασης, Ειδικού Συμβούλου ή Συνδετικού Λειτουργού που καλούνται να εκτελέσουν ειδικά καθήκοντα .

Ο ρόλος του/της λογοθεραπευτή/τριας στα Δημοτικά σχολεία, τα Νηπιαγωγεία , τα Ειδικά σχολεία, τη Σχολή Κωφών και τη Σχολή Τυφλών είναι ολιστικός και καθοριστικός, καθώς καλύπτει τόσο τη γλώσσα όσο και τη μάθηση και τη λειτουργικότητα του παιδιού.

Λογοπαθολόγος -Λογοθεραπευτρια
Κλινική επόπτρια
Βοηθός Γραμματέας του ΚΣ της Προοδευτικής Κίνησης Δασκάλων και Νηπιαγωγών

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ :

• American Speech-Language-Hearing Association. (2022). Pediatric Feeding and Swallowing. 
• American Speech-Language-Hearing Association. (2023). Scope of Practice in Speech-Language Pathology. 
• Catts, H. W., & Kamhi, A. G. (2017). Language and Reading Disabilities. Pearson. 
• Paul, R., Norbury, C., & Gosse, C. (2018). Language Disorders from Infancy through Adolescence. Elsevier. 
• Snowling, M. J., & Hulme, C. (2012). Interventions for Children’s Language and Literacy Difficulties. 
• Παντελιάδου, Σ. (2011). Μαθησιακές Δυσκολίες και Εκπαιδευτική Πράξη. Αθήνα. 
• Παντελιάδου, Σ., & Μπότσας, Γ. (2007). Δυσκολίες Μάθησης. Αθήνα. 
• Παπαβασιλείου, Α. (2011). Διαταραχές Λόγου και Ομιλίας. Αθήνα. 
• Τζουριάδου, Μ. (2008). Ανάπτυξη του Λόγου. Θεσσαλονίκη. 
• Υπουργείο Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας Κύπρου. (2016). Πολιτική Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης. 
• Κυπριακή Δημοκρατία. (1999). Ν.113(I)/1999 περί Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδιών με Ειδικές Ανάγκες. 
• World Health Organization. (2001). International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF). 
• United Nations. (2006). Convention on the Rights of Persons with Disabilities. 

 

 

 

 

 

 

Tags ΧΡΙΣΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ, ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ, ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, ΟΛΙΣΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ, ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΛΟΓΟΥ, ΜΑΘΗΣΗ, ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

---

---

---

This thread has been closed from taking new comments.

---